آموزشراه‌اندازی فروشگاه اینترنتی، از صفر

درس ۵ از ۴۳، فروشگاه و کسب‌وکار آنلاین، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

برنامه‌ی یک‌صفحه‌ای فروشگاه

جواب کوتاه

برنامه‌ی یه‌صفحه‌ای فروشگاه، یعنی همه‌ی تصمیم‌های اصلی، پیش از ساختن، روی یه برگه. یه راهنمای شناخته‌شده‌ی دولتی برای کسب‌وکارهای کوچیک، دو جور برنامه‌ی کسب‌وکار رو می‌شناسه: برنامه‌ی سنتی، که مفصله و می‌تونه ده‌ها صفحه باشه؛ و برنامه‌ی ساده‌ی چابک، که فقط نکته‌های اصلی رو خلاصه می‌کنه، معمولا فقط یه صفحه‌ست، و ممکنه فقط یه ساعت وقت بگیره. و می‌گه هیچ راه درست یا غلطی برای نوشتن برنامه نیست؛ مهم اینه که به کار شما بیاد. برای یه فروشگاه اینترنتی، این برگه، این‌ها رو داره: محصول؛ مشتری، دقیق؛ چرا از شما بخرن؛ قیمت و سود هر فروش؛ ارسال و مرجوعی؛ کانال‌ها، یعنی کجا می‌فروشید و چطور مشتری رو میارید؛ شریک‌ها، مثل تامین‌کننده و ارسال؛ هزینه‌ها و راه درآمد؛ و یه هدف روشن برای سه ماه اول. مثل نقشه‌ی یه سفر، که روی یه دستمال کشیده شده: کوتاه، جلوی چشم، و توی راه، عوض‌شدنی.

نقشه، روی یه دستمال

درس قبل گفت کجا بفروشید؛ این درس، همه‌ی تصمیم‌های چهار درس قبل رو، روی یه برگه، کنار هم می‌ذاره. چند دوست، تصمیم می‌گیرن یه سفر جاده‌ای برن. پیش از راه افتادن، یکی‌شون، روی یه دستمال کاغذی، یه نقشه‌ی ساده می‌کشه: کجا می‌ریم، از کدوم جاده، کجا بنزین می‌زنیم، و کجا می‌خوابیم.

این نقشه، کتاب راهنمای کلفت سفر نیست؛ فقط یه برگه‌ست. ولی همه، می‌دونن به کجا می‌رن؛ و وقتی وسط راه، یه جاده بسته بود، با همون دستمال، راه دیگه‌ای پیدا می‌کنن. برنامه‌ی یه‌صفحه‌ای فروشگاه، همین دستماله.

چرا برنامه

یه راهنمای شناخته‌شده‌ی دولتی برای کسب‌وکارهای کوچیک، می‌گه برنامه‌ی کسب‌وکار، پایه‌ی کسب‌وکار شماست؛ یه نقشه‌ی راه برای اینکه کسب‌وکارتون رو، چطوری بسازید، بچرخونید، و بزرگ کنید. و می‌گه یه راهه برای فکر کردن به همه‌ی تیکه‌های اصلی کسب‌وکار.

برای یه فروشگاه کوچیک، مهم‌ترین فایده‌ی برنامه، اینه که پیش از خرج کردن، جاهای خالی رو نشون می‌ده. وقتی می‌خواید بنویسید «با چه روشی می‌فرستم» و جوابی ندارید، تازه می‌فهمید یه حلقه‌ی زنجیر، خالیه؛ پیش از اینکه یه مشتری واقعی، منتظر بمونه.

دو جور برنامه

همون راهنما، می‌گه بیشتر برنامه‌های کسب‌وکار، دو دسته‌ان: سنتی، و ساده‌ی چابک. برنامه‌ی سنتی، رایج‌تره، ساختار استاندارد داره، توی هر بخش، وارد جزئیات می‌شه، کار زیادی می‌بره، و می‌تونه ده‌ها صفحه باشه. و می‌گه وام‌دهنده‌ها و سرمایه‌گذارها، معمولا، این نوع رو می‌خوان.

برنامه‌ی ساده‌ی چابک، که به انگلیسی بهش Lean Startup Plan می‌گن، فقط مهم‌ترین نکته‌ها رو خلاصه می‌کنه. همون راهنما، می‌گه این نوع، ممکنه فقط یه ساعت وقت بگیره، و معمولا، فقط یه صفحه‌ست. برای شروع یه فروشگاه کوچیک، این، دقیقا همون چیزیه که لازمه.

راه درست و غلط نداره

همون راهنما، یه جمله‌ی خیلی آزادکننده داره: هیچ راه درست یا غلطی، برای نوشتن برنامه‌ی کسب‌وکار، نیست؛ چیزی که مهمه، اینه که برنامه، به کار شما بیاد.

و می‌گه برنامه‌ی ساده‌ی چابک، وقتی مناسبه که بخواید کسب‌وکارتون رو سریع توضیح بدید یا شروع کنید، کسب‌وکارتون نسبتا ساده‌ست، یا قصد دارید برنامه رو، مرتب، عوض و بهتر کنید. یه فروشگاه اینترنتی کوچیک، معمولا، هر سه رو داره.

چی روی برگه میاد

همون راهنما، نه بخش رایج برای برنامه‌ی ساده‌ی چابک رو می‌گه: شراکت‌های کلیدی؛ فعالیت‌های کلیدی؛ منابع کلیدی؛ ارزش پیشنهادی، یعنی چرا شما؛ رابطه با مشتری؛ گروه‌های مشتری؛ کانال‌ها؛ ساختار هزینه؛ و جریان درآمد.

ما، برای فروشگاه اینترنتی، این نه بخش رو، با چیزهایی که توی چهار درس قبل یاد گرفتیم، مثل محصول، قیمت و سود، و ارسال، ترکیب کردیم؛ و یه هدف سه‌ماهه هم، اضافه کردیم. این ترکیب، مال خود این درسه، نه بخشی از اون راهنما. بخش‌های بعدی، هر سطر برگه رو، باز می‌کنن.

سطر ۱: محصول

اولین سطر، محصوله؛ توی یه یا دو جمله. نه فهرست کامل همه‌ی محصول‌ها؛ فقط اینکه چی می‌فروشید، و چه نیازی رو برآورده می‌کنه. مثلا: «فنجون و کاسه‌ی سفالی دست‌ساز، برای کسایی که ظرف یکتا و طبیعی دوست دارن».

اگه هنوز چند گزینه دارید، از درس دوم، سه آزمون رو، روشون امتحان کنید، و اونی که از هر سه رد شد، اینجا بنویسید. اگه بیشتر از دو سه محصول اینجا می‌نویسید، شاید هنوز تمرکزتون، کافی نیست.

سطر ۲: مشتری، دقیق

همون راهنما، توی بخش «گروه‌های مشتری»، می‌گه وقتی بازار هدفتون رو اسم می‌برید، دقیق باشید؛ چون کسب‌وکارتون، برای همه نیست، و مهمه که روشن بدونید به کی خدمت می‌کنید.

پس اینجا، «همه» ننویسید. بنویسید: «زن‌ها و مردهای جوون شهری، که گیاه آپارتمانی دارن و برای خونه‌شون، چیزهای دست‌ساز می‌خرن». هر چی دقیق‌تر، پیدا کردنشون، حرف زدن باهاشون، و انتخاب کانال درست، آسون‌تره.

سطر ۳: چرا از شما بخرن

همون راهنما، توی بخش «ارزش پیشنهادی»، می‌گه یه جمله‌ی روشن و قانع‌کننده درباره‌ی ارزش یکتایی که کسب‌وکارتون، به بازار میاره، بنویسید. به انگلیسی، بهش Value Proposition می‌گن.

این، همون «برتری» درس دومه. یه جمله‌ی خوب، چیزی رو می‌گه که مشتری، واقعا، می‌بینه و براش ارزش داره: «هر فنجون، دست‌ساز و یکتاست؛ و اگه توی راه شکست، رایگان عوضش می‌کنیم». «کیفیت عالی و قیمت مناسب»، یه جمله‌ی خوب نیست؛ چون همه، همین رو می‌گن.

سطر ۴: قیمت و سود هر فروش

این سطر، از درس سوم میاد: قیمت فروش، هزینه‌ی متغیر هر فروش، و حاشیه‌ی مشارکت، یعنی فرق این دو. فقط سه عدد. اگه حاشیه‌ی مشارکت، خیلی کوچیکه، همین‌جا، پیش از ساختن، می‌فهمید که باید یه چیزی رو عوض کنید.

و کنارش، نقطه‌ی سربه‌سر ماهانه رو بنویسید: چند تا باید بفروشید تا هزینه‌های ثابت ماهانه، پوشونده بشن. این عدد، یه واقعیت ساده و مهم رو، جلوی چشمتون نگه می‌داره.

سطر ۵: ارسال و مرجوعی

توی یه جمله: با چه روشی، به کجاها، در چند روز، و با هزینه‌ی کی، می‌فرستید؛ و مرجوعی، با چه شرطی، تا چند روز. این، همون حلقه‌ایه که درس اول گفت، خیلی‌ها فراموشش می‌کنن.

اگه نتونستید این سطر رو، با اطمینان بنویسید، یعنی پیش از راه‌اندازی، باید یه کار رو انجام بدید: از دو سه روش ارسال، قیمت و زمان بپرسید، و یه نمونه، آزمایشی، بفرستید.

سطر ۶: کانال‌ها

همون راهنما، توی بخش «کانال‌ها»، می‌گه مهم‌ترین راه‌هایی که با مشتری‌هاتون حرف می‌زنید رو بنویسید؛ و می‌گه بیشتر کسب‌وکارها، ترکیبی از کانال‌ها دارن و با گذشت زمان، بهترشون می‌کنن.

برای فروشگاه اینترنتی، دو چیز رو اینجا بنویسید: کجا می‌فروشید، یعنی بازار آنلاین، فروشگاه خودتون، یا شبکه‌ها، که درس قبل گفت؛ و چطوری مشتری رو میارید، مثلا شبکه‌های اجتماعی، موتور جست‌وجو، یا آشناها. اول، یکی دو کانال؛ نه همه.

سطر ۷: رابطه با مشتری

همون راهنما، توی بخش «رابطه با مشتری»، می‌پرسه: مشتری‌ها، چطوری با کسب‌وکارتون سروکار دارن؟ خودکاره یا شخصی؟ حضوری یا آنلاین؟ و پیشنهاد می‌کنه تجربه‌ی مشتری رو، از اول تا آخر، فکر کنید.

برای فروشگاه شما، یعنی: مشتری، سوالش رو کجا می‌پرسه، و کی جواب می‌گیره؟ بعد از خرید، چه خبری بهش می‌دید؟ و چطوری، دوباره سراغتون میاد؟ یه جمله‌ی ساده، مثل «جواب پیام‌ها، تا آخر همون روز؛ و بعد از هر خرید، یه پیام تشکر و راهنمای نگهداری»، کافیه.

سطر ۸: کارهای اصلی

همون راهنما، یه بخش به اسم «فعالیت‌های کلیدی» داره، و پیشنهاد می‌کنه راه‌هایی که کسب‌وکارتون، برتری پیدا می‌کنه رو، فهرست کنید. برای یه فروشگاه کوچیک، یعنی کارهایی که هر روز یا هر هفته، باید انجام بشن تا فروشگاه، بچرخه.

مثلا: ساختن یا خریدن محصول؛ عکاسی و گذاشتن محصول تازه؛ جواب دادن به پیام‌ها؛ بسته‌بندی و ارسال؛ و تولید محتوا برای شبکه‌ها. این فهرست، کمک می‌کنه صادقانه ببینید چقدر وقت لازمه، و آیا، تنهایی، از پسش برمیاید.

سطر ۹: منابع اصلی

همون راهنما، توی بخش «منابع کلیدی»، می‌گه هر منبعی که برای ساختن ارزش برای مشتری، ازش استفاده می‌کنید رو فهرست کنید؛ و مهم‌ترین دارایی‌ها رو، مثل آدم‌ها، سرمایه، یا مالکیت فکری، اسم می‌بره.

برای فروشگاه شما، شاید یعنی: مهارت خودتون، مثلا سفالگری؛ یه گوشه از خونه برای کار و بسته‌بندی؛ پس‌اندازی که برای سال اول کنار گذاشتید؛ و طرح‌های خاص خودتون. شناختن این‌ها، کمک می‌کنه بدونید چه چیزی، کمه.

سطر ۱۰: شریک‌ها

همون راهنما، توی بخش «شراکت‌های کلیدی»، می‌گه کسب‌وکارها یا خدمت‌هایی که برای چرخوندن کسب‌وکارتون، باهاشون کار می‌کنید رو بنویسید؛ مثل تامین‌کننده‌ها، تولیدکننده‌ها، و شریک‌های راهبردی.

برای فروشگاه اینترنتی، شریک‌های اصلی، معمولا: تامین‌کننده‌ی مواد یا محصول؛ شرکت ارسال؛ درگاه پرداخت؛ و اگه دارید، بازار آنلاین. کنار هر کدوم، اگه دارید، یه جایگزین هم بنویسید؛ تا اگه یکی، مشکل پیدا کرد، کار نخوابه.

سطر ۱۱: ساختار هزینه

همون راهنما، توی بخش «ساختار هزینه»، می‌پرسه: کسب‌وکارتون، روی کم کردن هزینه تمرکز داره، یا روی بیشتر کردن ارزش؟ و می‌گه راهبردتون رو تعریف کنید، و مهم‌ترین هزینه‌هایی که توی این راه دارید رو، فهرست کنید.

برای فروشگاه شما، از جدول درس سوم، فقط سه عدد: جمع هزینه‌های یه‌باره؛ جمع هزینه‌های ماهانه؛ و پول لازم برای سال اول، با پاکت اضافه. و یه جمله برای راهبرد: «ارزون‌ترین نیستیم؛ یکتاترین هستیم»، یا برعکس.

سطر ۱۲: جریان درآمد

همون راهنما، توی بخش «جریان درآمد»، می‌گه توضیح بدید کسب‌وکارتون، واقعا، چطوری پول درمیاره؛ و مثال‌هایی مثل فروش مستقیم، حق عضویت، و فروش جای تبلیغ رو می‌زنه. و می‌گه اگه چند راه درآمد دارید، همه رو بنویسید.

برای بیشتر فروشگاه‌های کوچیک، جواب ساده‌ست: فروش مستقیم محصول. ولی گاهی، راه‌های دیگه هم هست: سفارش‌های ویژه با قیمت بالاتر، بسته‌های هدیه، یا اشتراک ماهانه برای محصول‌های مصرفی. فعلا، فقط اونایی رو بنویسید که واقعا، توی سه ماه اول، انجام می‌دید.

سطر ۱۳: یه هدف سه‌ماهه

آخرین سطر، یه هدف روشن، برای سه ماه اوله؛ این سطر رو ما اضافه کردیم. هدف، باید عددی و قابل سنجیدن باشه: مثلا «تا آخر سه ماه، ماهی دست‌کم به اندازه‌ی نقطه‌ی سربه‌سر بفروشم»؛ یا «بیست مشتری غریبه پیدا کنم، و دست‌کم پنج نفرشون، دوباره بخرن».

یه هدف روشن، به همه‌ی سطرهای دیگه، معنی می‌ده؛ و آخر سه ماه، بهتون می‌گه برنامه، کار کرده یا باید عوض بشه. بی هدف، برنامه، فقط یه فهرست تصمیمه.

سه عدد که هر هفته ببینید

برای اینکه بدونید به هدف نزدیک می‌شید، سه عدد ساده رو، هر هفته، کنار برگه بنویسید: تعداد سفارش‌ها؛ سود واقعی، یعنی فروش منهای همه‌ی هزینه‌ها؛ و تعداد مشتری‌هایی که دوباره خریدن.

لازم نیست ابزار پیچیده داشته باشید؛ یه ستون کنار برگه، یا یه جدول ساده، کافیه. این سه عدد، از هر حسی، صادق‌ترن؛ و زودتر از هر چیز، بهتون می‌گن کجای برنامه، داره کار می‌کنه و کجا، نه.

سه خطر بزرگ

پایین برگه، یه گوشه‌ی کوچیک، برای سه خطر بزرگ بذارید: سه چیزی که اگه پیش بیان، فروشگاه رو، جدی، به خطر می‌ندازن. مثلا «تامین‌کننده‌ی اصلی، کار رو تعطیل کنه»؛ «هزینه‌ی ارسال، یهو زیاد بشه»؛ یا «بیشتر از یه ماه، مریض بشم و کسی نباشه کار رو بچرخونه».

کنار هر خطر، یه جمله بنویسید: اگه پیش اومد، چی کار می‌کنم؟ این، لازم نیست کامل باشه؛ فقط فکر کردن پیش از اتفاق، معمولا، واکنش رو، خیلی بهتر می‌کنه.

چطوری بنویسیم

برای نوشتن، یه برگه‌ی بزرگ، یا یه صفحه‌ی خالی توی یه سند، بردارید. سطرها رو، به همون ترتیب، بنویسید؛ و جلوی هر کدوم، فقط یه یا دو جمله. اگه یه سطر، بیشتر از سه جمله شد، یعنی هنوز تصمیم نگرفتید؛ و باید کوتاهش کنید.

همون راهنما، می‌گه برنامه‌ی ساده‌ی چابک، ممکنه فقط یه ساعت وقت بگیره. پس دنبال کامل بودن نباشید. یه ساعت وقت بذارید، و هر جایی که جواب نداشتید، با یه علامت سوال، علامت بزنید؛ اون‌ها، کارهای بعدی شمان.

یه برگه، یا دو تا

اگه بین دو ایده مرددید، مثلا دو محصول متفاوت، برای هر کدوم، یه برگه‌ی جدا بنویسید. خیلی وقت‌ها، نوشتن خودش، جواب رو روشن می‌کنه: یکی از برگه‌ها، پر از علامت سوال می‌شه، و اون یکی، تقریبا کامل.

این کار، یه ساعت بیشتر وقت نمی‌گیره؛ ولی ممکنه ماه‌ها کار، روی ایده‌ی اشتباه رو، صرفه‌جویی کنه. برگه‌ای که جواب‌های روشن‌تر و عددهای بهتری داره، معمولا، شروع بهتریه.

با زبون ساده

برنامه رو، با زبون ساده و روزمره بنویسید؛ نه با کلمه‌های پرزرق‌وبرق. «راهکارهای نوآورانه برای ارتقای تجربه‌ی مشتری» هیچ معنایی نداره. «جواب پیام‌ها تا آخر همون روز» معنی داره.

یه آزمون خوب: برگه رو، به یه دوست، که هیچ‌چی از کارتون نمی‌دونه، بدید. اگه بعد از دو دقیقه، تونست با کلمه‌های خودش بگه شما چی می‌فروشید، به کی، و چرا از شما بخرن، برنامه‌تون، روشنه.

برنامه رو بسنجید

یه برنامه، تا وقتی امتحان نشده، فقط یه حدسه. پس هر سطر رو، به یه سوال تبدیل کنید که می‌شه جوابش رو پیدا کرد: «آیا این مشتری‌ها، واقعا، این محصول رو، با این قیمت، می‌خرن؟» با امتحان کوچیک درس دوم، جوابش پیدا می‌شه.

«آیا ارسال، با این هزینه و زمان، شدنیه؟» با یه ارسال آزمایشی. هر بار که یه سطر رو امتحان کردید، کنارش یه تیک بزنید؛ یا اگه اشتباه بود، عوضش کنید. برنامه‌ی خوب، برنامه‌ایه که با واقعیت، سنجیده شده.

جلوی چشم بذاریدش

برنامه‌ای که توی یه کشو یا یه پوشه‌ی فراموش‌شده‌ی کامپیوتر بمونه، هیچ کمکی نمی‌کنه. یه نسخه رو چاپ کنید، و جایی بچسبونید که هر روز ببینید؛ مثلا بالای میز کار، یا کنار جای بسته‌بندی.

وقتی یه تصمیم تازه پیش میاد، مثلا یه پیشنهاد تبلیغ، یا یه محصول تازه، اول، یه نگاه به برگه بندازید: آیا این، با مشتری، ارزش پیشنهادی، و هدفم، می‌خونه؟ این برگه، مثل قطب‌نما، کمک می‌کنه از مسیر، دور نشید.

مرور ماهانه

هر ماه، یه بار، نیم ساعت وقت بذارید و برگه رو، سطر به سطر، با سه عدد هفتگی، مرور کنید. کدوم سطرها، درست از آب دراومدن؟ کدوم‌ها، اشتباه بودن؟ و چه چیزی رو، تازه یاد گرفتید؟

همون راهنما، می‌گه برنامه‌ی ساده‌ی چابک، برای وقتیه که قصد دارید برنامه رو، مرتب، عوض و بهتر کنید. یعنی عوض کردن، بخشی از کاره؛ نه نشونه‌ی شکست.

عوض کردن، عادیه

تقریبا هیچ برنامه‌ای، بی تغییر، اجرا نمی‌شه. شاید بفهمید مشتری اصلیتون، یه گروه دیگه‌ست؛ شاید یه محصول، که فکر نمی‌کردید، پرفروش‌ترین بشه؛ یا شاید یه کانال، که امیدوار بودید، اصلا جواب نده.

هر بار که یه چیز رو عوض می‌کنید، خط قبلی رو، پاک نکنید؛ فقط خط بزنید، و جدید رو، کنارش بنویسید، با تاریخ. این، یه تاریخچه‌ی کوچیک از یادگیری شما می‌سازه، که بعدا، خیلی به‌دردبخوره.

کی برنامه‌ی مفصل لازمه

برنامه‌ی یه‌صفحه‌ای، برای شروع و چرخوندن یه فروشگاه کوچیک، کافیه. ولی گاهی، یه برنامه‌ی مفصل‌تر لازمه: مثلا وقتی می‌خواید وام بگیرید، یا سرمایه‌گذار پیدا کنید. همون راهنما، می‌گه وام‌دهنده‌ها و سرمایه‌گذارها، معمولا، برنامه‌ی سنتی و مفصل رو می‌خوان، و گاهی، اطلاعات بیشتری از برنامه‌ی ساده می‌پرسن.

خبر خوب: اگه برگه‌ی یه‌صفحه‌ای رو، چند ماه، با عددهای واقعی، نگه داشتید، نوشتن برنامه‌ی مفصل، خیلی آسون‌تره؛ چون همه‌ی تصمیم‌های اصلی، و عددهای واقعی، از قبل، دستتونه.

اگه مغازه دارید

اگه از قبل، یه مغازه دارید، خیلی از سطرهای برگه رو، از قبل می‌دونید: محصول، تامین‌کننده، و شاید مشتری. ولی برای فروش آنلاین، یه برگه‌ی جدا بنویسید؛ چون مشتری آنلاین، کانال‌ها، ارسال، و هزینه‌ها، با مغازه فرق دارن.

یه سوال مهم برای سطر «ارزش پیشنهادی»: چرا کسی، به جای اومدن به مغازه، یا خرید از یه فروشگاه دیگه، از فروشگاه آنلاین شما بخره؟ جواب این سوال، اغلب، چیزیه که مغازه‌ی شما رو، از بقیه، خاص می‌کنه.

برای هر سنی

نوشتن یه برنامه‌ی یه‌صفحه‌ای، یه تمرین عالیه، برای هر سنی. یه نوجوون، با نوشتن برنامه‌ی یه فروش کوچیک، یاد می‌گیره به مشتری، هزینه، و هدف فکر کنه؛ مهارتی که خیلی فراتر از فروشگاه، به کارش میاد.

و برای کسی که سال‌ها کار کرده و حالا می‌خواد یه کسب‌وکار کوچیک راه بندازه، این برگه، کمک می‌کنه تجربه‌ی سال‌هاش رو، روی یه صفحه، مرتب کنه؛ و جاهای خالی رو، پیش از خرج کردن پس‌اندازش، ببینه.

بعد از این برگه

با این برگه، ایستگاه «شروع» این مسیر، تموم می‌شه. حالا می‌دونید فروشگاه، چه تیکه‌هایی داره، چه محصولی، چقدر هزینه، کجا، و با چه برنامه‌ای. ایستگاه بعدی، ساختن فروشگاهه: انتخاب سیستم، دامنه و میزبانی، و صفحه‌های لازم.

و بعد، محصول و قیمت، پرداخت، ارسال، اعتماد، و فروش بیشتر. هر ایستگاه، یه یا چند سطر از همین برگه رو، عمیق‌تر می‌کنه. پس برگه رو، نزدیک خودتون نگه دارید.

چند واژه

Business Plan، یعنی برنامه‌ی کسب‌وکار. Lean Startup Plan، یعنی برنامه‌ی ساده‌ی چابک. Traditional Business Plan، یعنی برنامه‌ی سنتی و مفصل. Value Proposition، یعنی ارزش پیشنهادی؛ چرا از شما بخرن. Customer Segments، یعنی گروه‌های مشتری.

Channels، یعنی کانال‌ها. Customer Relationships، یعنی رابطه با مشتری. Key Activities، یعنی کارهای اصلی. Key Resources، یعنی منابع اصلی. Key Partnerships، یعنی شریک‌های اصلی. Cost Structure، یعنی ساختار هزینه. Revenue Streams، یعنی جریان‌های درآمد.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «برنامه‌ی یه‌صفحه‌ای فروشگاه چیه»:

یه برگه با همه‌ی تصمیم‌های اصلی، پیش از ساختن؛ مثل نقشه‌ی سفر روی یه دستمال. یه راهنمای دولتی، می‌گه برنامه‌ی ساده‌ی چابک، معمولا یه صفحه‌ست و حتی یه ساعت وقت می‌گیره، و راه درست و غلط نداره. برای فروشگاه اینترنتی: محصول؛ مشتری، دقیق؛ چرا از شما؛ قیمت و سود هر فروش؛ ارسال و مرجوعی؛ کانال‌ها؛ رابطه با مشتری؛ کارها و منابع اصلی؛ شریک‌ها؛ هزینه و درآمد؛ و یه هدف سه‌ماهه. جلوی چشم بذارید، هر هفته سه عدد، و هر ماه، مرور.

چند باور رایج

  • «برنامه‌ی کسب‌وکار، ده‌ها صفحه‌ست.» برای شروع، یه صفحه کافیه.
  • «برنامه، باید کامل باشه.» علامت سوال‌ها، کارهای بعدی‌ان.
  • «وقتی نوشتم، تموم شد.» هر ماه، مرور و تغییر.
  • «عوض کردن برنامه، یعنی شکست.» یعنی یاد گرفتن.
  • «برنامه، فقط برای وام و سرمایه‌گذاره.» اول، برای خودتونه.

یه مثال

یه آدم، که می‌خواست ادویه‌ی ترکیبی خونگی آنلاین بفروشه، یه ساعت نشست و برگه رو نوشت. سطر «ارسال» رو نتونست پر کنه؛ و سطر «چرا شما» فقط نوشته بود «کیفیت بالا». دو علامت سوال.

یه هفته، ارسال رو امتحان کرد، و یه روش با قیمت معقول پیدا کرد. برای «چرا شما»، از ده نفر از آشناها پرسید چرا ادویه‌ش رو دوست دارن؛ بیشترشون گفتن «چون تازه آسیاب شده و بوی واقعی داره». همین شد جمله‌ی ارزش پیشنهادیش: «ادویه‌ی تازه‌آسیاب، هر هفته، به اندازه‌ی سفارش». برگه رو بالای میزش چسبوند. سه ماه بعد، دو سطر رو عوض کرده بود؛ ولی می‌دونست دقیقا، چرا.

تمرین امروز

امروز، یه ساعت، برگه‌ی خودتون رو بنویسید.

  1. یه برگه بردارید و سیزده سطر این درس رو، به ترتیب، بنویسید.
  2. جلوی هر سطر، فقط یه یا دو جمله‌ی ساده بنویسید.
  3. هر جا جواب نداشتید، یه علامت سوال بذارید.
  4. برگه رو به یه دوست بدید و ببینید در دو دقیقه، می‌فهمه چی می‌فروشید و چرا.
  5. برگه رو جایی بچسبونید که هر روز ببینید، و یه روز ثابت در ماه، برای مرورش بذارید.

درس بعدی، اولین درس ایستگاه «ساختن فروشگاه» ـه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • یه برگه، با همه‌ی تصمیم‌های اصلی، پیش از ساختن.
  • برنامه‌ی ساده‌ی چابک: معمولا یه صفحه، حتی یه ساعت.
  • محصول، مشتری، چرا شما، قیمت و سود، ارسال.
  • کانال‌ها، شریک‌ها، هزینه و درآمد، هدف سه‌ماهه.
  • جلوی چشم بذارید و هر ماه به‌روزش کنید.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس