آموزشپایتون از صفر

درس ۳ از ۵۹، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۳۰ دقیقه خواندن

نصب پایتون روی ویندوز، مک و لینوکس

جواب کوتاه

پایتون رو همیشه از سایت رسمیش، python.org/downloads، بگیرید. طبق سند رسمی، روی ویندوز، که پایتون از پیش نداره، «مدیر نصب پایتون» (Python install manager) رو، از همون صفحه یا از فروشگاه مایکروسافت، نصب می‌کنید؛ بعد، توی ترمینال، فرمان python، آخرین نسخه‌ی پایدار رو، اگه نصب نباشه، خودش نصب و اجرا می‌کنه. روی مک، بسته‌ی نصب pkg رو از همون صفحه دانلود می‌کنید، با دو بار کلیک اجراش می‌کنید، قدم‌ها رو جلو می‌رید، و آخر، فایل Install Certificates.command رو اجرا می‌کنید. روی لینوکس، طبق سند رسمی، پایتون معمولا از پیش نصبه. برای بررسی، توی ترمینال، فرمان python یا python3 رو با گزینه‌ی --version می‌زنید و شماره‌ی نسخه رو می‌بینید.

سه در، یه خونه

فرض کنید یه خونه، سه در داره: یکی از کوچه، یکی از حیاط، یکی از پارکینگ. هر در، کلید خودش رو داره، و راه باز کردنش کمی فرق می‌کنه؛ ولی همه، به یه خونه می‌رسن. وقتی وارد شدید، دیگه فرقی نمی‌کنه از کدوم در اومدید.

نصب پایتون هم همینه. روی ویندوز، مک و لینوکس، راهش کمی فرق می‌کنه؛ ولی پایتونی که نصب می‌شه، یکیه، و هر چی توی این مسیر یاد می‌گیرید، روی هر سه یه‌جور کار می‌کنه. توی درس قبل دیدیم پایتون چیه؛ این درس، از روی سند رسمی پایتون، هر سه در رو باز می‌کنه.

فقط از سایت رسمی

یه قاعده‌ی محکم، پیش از هر کاری: پایتون رو فقط از سایت رسمیش، یعنی python.org/downloads، دانلود کنید. سند رسمی پایتون برای ویندوز، می‌گه برای گرفتن پایتون از خود تیم سازنده، از مدیر نصب پایتون استفاده کنید، که از همین صفحه، یا از فروشگاه رسمی مایکروسافت، دانلود می‌شه؛ و سند مک هم، صفحه‌ی دانلود مک همین سایت رو معرفی می‌کنه.

چرا این‌قدر مهمه؟ چون نسخه‌های دست‌کاری‌شده‌ی برنامه‌های محبوب، یکی از راه‌های رایج پخش بدافزارن. سند رسمی مک می‌گه بسته‌های نصب، امضا و تایید شدن، و اطلاعات درستی هر فایل، کنار هر دانلود، روی صفحه‌ی نسخه هست. وقتی از سایت رسمی می‌گیرید، می‌دونید دقیقا چی نصب می‌کنید.

کدوم نسخه

صفحه‌ی دانلود سایت رسمی، فهرست نسخه‌های فعال پایتون رو، با وضعیت نگه‌داری و تاریخ پایان پشتیبانی هر کدوم، نشون می‌ده. مثلا وقتی این درس نوشته شد، نسخه‌ی ۳٫۱۵، که مهر ۱۴۰۵ منتشر شده، در حال رفع اشکال بود؛ و ۳٫۱۶، هنوز پیش‌انتشار. سند رسمی مک هم می‌گه هر جا ممکنه، تازه‌ترین نسخه‌ی پشتیبانی‌شده رو به کار ببرید.

قاعده‌ی ساده: تازه‌ترین نسخه‌ای که «پیش‌انتشار» نیست. نسخه‌های پیش‌انتشار، برای آزمایشن، نه کار روزمره. و همون‌طور که توی درس قبل گفتیم، هر چی دیدید که با ۲ شروع می‌شه، کنار بذارید؛ پایتون ۲ دیگه نگه‌داری نمی‌شه.

ویندوز، پایتون نداره

طبق سند رسمی پایتون برای ویندوز، برخلاف بیشتر سیستم‌های یونیکسی، ویندوز هیچ نسخه‌ی پایتونی از پیش نداره. پس روی ویندوز، باید نصبش کنید. همون سند می‌گه پایتون رو از چند جا می‌شه گرفت؛ ولی برای گرفتنش از خود تیم سازنده، یعنی تیم CPython، از مدیر نصب پایتون استفاده کنید.

CPython، اسم پیاده‌سازی اصلی پایتونه؛ همونی که سایت رسمی منتشر می‌کنه و با زبان C نوشته شده. وقتی می‌گیم «پایتون»، تقریبا همیشه منظور همینه. این مسیر هم، فقط با همین نسخه‌ی رسمی کار می‌کنه.

مدیر نصب پایتون

طبق سند رسمی، مدیر نصب پایتون (Python install manager)، یه ابزار مستقله، که پایتون رو به شکل فرمان‌های سراسری روی ویندوز در دسترس می‌ذاره، با سیستم یکپارچه می‌شه، و با گذشت زمان، به‌روزرسانی رو پشتیبانی می‌کنه. یعنی خودش، پایتون نیست؛ ابزاریه که پایتون رو نصب، مدیریت و به‌روز می‌کنه.

همون سند می‌گه مدیر نصب، خودکار، به نسخه‌های تازه‌ی خودش به‌روز می‌شه؛ و این، روی پایتون‌هایی که نصب کردید، اثری نداره. و اگه یه روز مدیر نصب رو پاک کنید، پایتون‌هایی که باهاش نصب شدن، پاک نمی‌شن. سند رسمی، نصب‌کننده‌ی قدیمی و کامل پایتون برای ویندوز رو، کنارگذاشته‌شده اعلام کرده؛ پس اگه آموزشی دیدید که از اون استفاده می‌کنه، قدیمیه.

نصب روی ویندوز

طبق سند رسمی، دو راه یکسان هست:

  1. از فروشگاه مایکروسافت: مدیر نصب پایتون رو پیدا کنید و نصب رو بزنید.
  2. یا از python.org/downloads: فایل مدیر نصب رو دانلود کنید، دو بار روش کلیک کنید و نصب رو بزنید.
  3. بعد از نصب، یه ترمینال باز کنید و بنویسید python.
  4. سند رسمی می‌گه اگه هنوز هیچ نسخه‌ای نصب نباشه، آخرین نسخه‌ی پایدار، خودکار نصب می‌شه.

طبق همون سند، دو نسخه‌ی فروشگاه و سایت، دقیقا یکی‌ان؛ هر کدوم راحت‌ترتونه، همون رو انتخاب کنید.

پرسش مسیر فرمان‌ها

طبق سند رسمی، اولین باری که یه نسخه‌ی پایتون نصب می‌کنید، احتمالا ازتون پرسیده می‌شه که یه پوشه رو به مسیر فرمان‌های سیستم، یعنی PATH، اضافه کنه یا نه. مسیر فرمان‌ها، فهرستی از پوشه‌هاست که ترمینال، وقتی یه فرمان می‌نویسید، توشون دنبال برنامه‌ش می‌گرده.

همون سند می‌گه این کار اختیاریه، اگه ترجیح بدید از فرمان py استفاده کنید؛ ولی برای کسایی که همه‌ی اسم‌های دیگه‌ی پایتون رو می‌خوان، پیشنهاد می‌شه. برای این مسیر، قبول کردنش ساده‌ترین انتخابه. اگه یه روز خواستید دستی اضافه‌ش کنید، سند رسمی می‌گه از منوی Start، تنظیم «ویرایش متغیرهای محیطی حساب شما» رو جستجو کنید.

فرمان‌های python و py

طبق سند رسمی، بعد از نصب، فرمان‌های python، py و pymanager در دسترسن. فرمان پیشنهادی برای اجرای پایتون، python ـه؛ که نسخه‌ی پیش‌فرض، یعنی تازه‌ترین نسخه‌ی پایدار نصب‌شده، رو اجرا می‌کنه. فرمان py، همون کار رو می‌کنه، ولی اجازه می‌ده، اگه چند نسخه دارید، یکی رو انتخاب کنید.

سند رسمی یه فرمان python3 هم برای ویندوز گذاشته، ولی صاف می‌گه این، فقط برای گرفتن استفاده‌ی اشتباهی فرمان رایج سیستم‌های یونیکسی، روی ویندوزه، و پیشنهاد نمی‌شه. پس روی ویندوز، همیشه python بنویسید؛ و روی مک و لینوکس، همون‌طور که چند بخش بعد می‌بینیم، python3.

بررسی نصب روی ویندوز

یه ترمینال تازه باز کنید؛ مثلا ترمینال داخلی VS Code، که توی مسیر تایپ‌اسکریپت باهاش کار کردیم، یا PowerShell. بنویسید python --version. طبق سند رسمی خط فرمان پایتون، گزینه‌ی --version، شماره‌ی نسخه‌ی پایتون رو چاپ می‌کنه. اگه چیزی مثل Python 3.15 و یه عدد دیگه دیدید، نصب درسته.

اگه به جای نسخه، فروشگاه مایکروسافت باز شد، یا پیام «فرمان پیدا نشد» دیدید، بخش بعدی، گیرهای ویندوز، رو ببینید. و یادتون باشه، مثل همه‌ی ابزارهای دیگه، ترمینال‌هایی که پیش از نصب باز بودن، معمولا فرمان تازه رو نمی‌شناسن؛ یه ترمینال تازه بگیرید.

گیرهای رایج ویندوز

سند رسمی پایتون، یه بخش رفع مشکل داره؛ دو موردش، رایج‌ترینن:

  • فرمان python پیدا نشد، یا فروشگاه رو باز کرد: اول مطمئن بشید مدیر نصب رو نصب کردید. بعد، طبق سند، از منوی Start، «Manage app execution aliases» رو باز کنید و ببینید اسم‌های مستعار «Python (default)» روشنن؛ اگه روشنن، یه بار خاموش و دوباره روشنشون کنید.
  • فرمان py پیدا نشد: همون بررسی‌ها؛ و طبق سند، مطمئن بشید فرمان‌های py و pymanager هم کار می‌کنن.
  • یه پایتون قدیمی از قبل دارید: سند رسمی می‌گه اگه نصب‌های قبلی یا مسیر فرمان دست‌خورده دارید، ممکنه لازم باشه پاکشون کنید یا تغییرها رو برگردونید.

اگه باز هم کار نکرد، سند رسمی می‌گه فایل‌های گزارش مدیر نصب، توی پوشه‌ی موقت ویندوز نوشته می‌شن؛ و می‌تونید با همون‌ها، مشکل رو گزارش کنید.

مک: بسته‌ی رسمی نصب

طبق سند رسمی پایتون برای مک، برای هر نسخه‌ی تازه، تیم انتشار، یه بسته‌ی نصب پایتون برای مک می‌سازه، که فهرستشون توی صفحه‌ی دانلودهای مک سایت رسمی هست. همون سند می‌گه بسته‌های امروزی، روی همه‌ی مک‌ها، چه اپل سیلیکون و چه اینتل، به‌طور طبیعی اجرا می‌شن؛ و معمولا روی مک نسخه‌ی ۱۰٫۱۵ به بالا.

فایل دانلودشده، طبق همون سند، یه بسته‌ی نصب استاندارد مک، با پسوند pkg، ـه. و بسته‌ها و محتواشون، با گواهی‌های بنیاد نرم‌افزار پایتون امضا و تایید شدن، تا با بخش امنیتی مک، جور باشن.

قدم‌های نصب روی مک

طبق سند رسمی مک:

  1. روی بسته‌ی pkg دانلودشده، دو بار کلیک کنید؛ برنامه‌ی نصب مک باز می‌شه.
  2. Continue رو بزنید تا راهنمای نصب رو ببینید؛ می‌گه کدوم نسخه نصب می‌شه و روی کدوم مک‌ها.
  3. Continue رو بزنید تا مجوز پایتون رو ببینید؛ برای ادامه، باید با شرط‌های مجوز موافقت کنید.
  4. برای بیشتر کاربردها، مجموعه‌ی استاندارد نصب مناسبه؛ Install رو بزنید.
  5. مک، اجازه‌ی نصب نرم‌افزار تازه رو می‌پرسه؛ چون پایتون برای همه‌ی کاربرهای مک نصب می‌شه، یه حساب با اجازه‌ی مدیر لازمه.
  6. وقتی نصب تموم شد، پنجره‌ی خلاصه ظاهر می‌شه.

قدم آخر مک: گواهی‌ها

سند رسمی مک، یه قدم آخر هم داره، که خیلی‌ها جا می‌ندازنش: بعد از نصب، توی پوشه‌ی Python 3.15 داخل Applications، روی فایل Install Certificates.command دو بار کلیک کنید. طبق همون سند، این، یه پنجره‌ی ترمینال موقت باز می‌کنه، که با پایتون تازه، گواهی‌های ریشه‌ی SSL رو دانلود و نصب می‌کنه.

گواهی‌های SSL، چیزی‌ان که برنامه‌ها باهاشون مطمئن می‌شن یه سایت، واقعا همون سایته؛ و بی اون‌ها، برنامه‌های پایتونی که به اینترنت وصل می‌شن، ممکنه خطا بدن. طبق سند، اگه توی پنجره، پیام نصب موفق دیدید، نصب کامله؛ پنجره‌ی ترمینال و پنجره‌ی نصب رو ببندید.

روی مک چی نصب شد

طبق سند رسمی مک، یه نصب پیش‌فرض، این‌ها رو داره: یه پوشه‌ی Python 3.15 توی Applications، که توش IDLE هست، یعنی محیط توسعه‌ای که بخش استاندارد پایتون رسمیه، و Python Launcher، برای اجرای اسکریپت‌های پایتون با دو بار کلیک توی Finder.

و یه چارچوب توی پوشه‌های سیستم، که خود برنامه و کتابخونه‌های پایتون توشه؛ و طبق همون سند، نصب‌کننده، این مسیر رو به مسیر فرمان‌های ترمینال اضافه می‌کنه. یعنی بعد از نصب، ترمینال مک، پایتون تازه رو می‌شناسه.

یه هشدار: python3 ـی خود مک

سند رسمی مک یه هشدار مهم داره: نسخه‌های تازه‌ی مک، یه فرمان python3 از پیش دارن، که به یه نسخه‌ی معمولا قدیمی‌تر و ناقص از پایتون وصله؛ نسخه‌ای که خود اپل، برای ابزارهای توسعه‌ی خودش گذاشته. همون سند می‌گه هیچ‌وقت این نصب رو تغییر ندید و سعی نکنید پاکش کنید.

یعنی روی مک، ممکنه دو تا پایتون داشته باشید: یکی مال اپل، که بهش دست نمی‌زنید؛ و یکی که خودتون از سایت رسمی نصب کردید، که باهاش کار می‌کنید. بعد از نصب، با بررسی نسخه، مطمئن بشید ترمینال، نسخه‌ی تازه‌ی خودتون رو نشون می‌ده.

بررسی نصب روی مک

ترمینال مک رو، یا ترمینال داخلی VS Code رو، تازه باز کنید و بنویسید python3 --version. روی مک و لینوکس، فرمان رایج python3 ـه، نه python. اگه شماره‌ی نسخه‌ای که نصب کردید، مثلا ۳٫۱۵، رو دیدید، نصب درسته.

اگه یه نسخه‌ی قدیمی‌تر دیدید، احتمالا ترمینال هنوز python3 ـی اپل رو اجرا می‌کنه؛ چون پیش از نصب باز بوده. ترمینال رو ببندید و دوباره باز کنید. اگه باز هم نسخه‌ی قدیمی بود، سند رسمی مک، توی بخش‌های بعدیش، راه رفع این مشکل رو داره.

لینوکس: معمولا داره

طبق سند رسمی پایتون برای یونیکس، پایتون روی بیشتر توزیع‌های لینوکس از پیش نصبه، و روی بقیه، به شکل یه بسته در دسترسه. پس روی لینوکس، اول بررسی کنید؛ احتمالا لازم نیست هیچ کاری بکنید.

همون سند می‌گه گاهی بعضی امکانات تازه، توی بسته‌ی توزیع شما نیست، و می‌تونید آخرین نسخه رو از کد منبع بسازید؛ ولی این، برای کاربرهای پیشرفته‌ست. برای این مسیر، پایتون ۳ ـی که توزیع شما داره، تقریبا همیشه کافیه؛ مگه اینکه خیلی قدیمی باشه.

IDLE روی لینوکس

سند رسمی یونیکس، یه نکته‌ی کوچیک هم داره: گاهی، IDLE، یعنی ویرایشگر همراه پایتون، توی نصب لینوکس نیست. برای دبیان و اوبونتو، طبق همون سند، با sudo apt update و بعد sudo apt install idle نصبش می‌کنید؛ و برای توزیع‌های دیگه، دستور مخصوص خودشون، توی همون سند، هست.

IDLE رو، توی درس بعد، کنار VS Code، معرفی می‌کنیم. لازم نیست حتما نصبش کنید؛ ولی برای کسی که می‌خواد بی هیچ ابزار دیگه‌ای، فورا پایتون بنویسه، ساده‌ترین شروعه.

بررسی نصب روی لینوکس

ترمینال رو باز کنید و بنویسید python3 --version. اگه شماره‌ی نسخه‌ای با ۳ شروع شد، پایتون آماده‌ست. اگه نسخه خیلی قدیمی بود، یا فرمان پیدا نشد، با مدیر بسته‌ی توزیعتون، بسته‌ی python3 رو نصب یا به‌روز کنید؛ روی دبیان و اوبونتو، با apt.

یه هشدار مهم برای لینوکس: پایتونی که توزیع نصب کرده، معمولا ابزارهای خود سیستم‌عامل هم ازش استفاده می‌کنن. پس هیچ‌وقت پاکش نکنید، و بسته‌های پایتون رو، مستقیم و سراسری، توش نصب نکنید. ایستگاه هفتم، با محیط مجازی، راه امن نصب بسته‌ها رو یاد می‌ده.

اولین بار، توی مفسر

حالا که نصب درسته، بیاید یه بار وارد مفسر بشیم. توی ترمینال، روی ویندوز python، و روی مک و لینوکس python3 رو، بی هیچ گزینه‌ای، بنویسید. چند خط اطلاعات نسخه، و بعد، اعلان سه‌تایی رو می‌بینید؛ همونی که توی درس قبل، از آموزش رسمی، معرفی کردیم. مفسر آماده‌ست.

بنویسید 2 + 3 و جواب رو ببینید. حالا بنویسید print("سلام"). اولین خط پایتون شما، اجرا شد. برای بیرون اومدن، طبق آموزش رسمی، بنویسید quit()؛ و به ترمینال معمولی برمی‌گردید. درس ششم این ایستگاه، کل کار با مفسر رو کامل یاد می‌ده.

نصب روی گوشی چی

یکی از پرجستجوترین سوال‌ها درباره‌ی پایتون، نصبش روی گوشیه. سند رسمی پایتون، روی سیستم‌عامل‌های رومیزی، یعنی ویندوز، مک و لینوکس، تمرکز داره؛ و برای یادگیری جدی، گوشی جای مناسبی نیست: نوشتن کد روی صفحه‌ی کوچیک سخته، و کار با فایل و ترمینال، محدوده.

اگه الان کامپیوتر ندارید، می‌تونید درس‌های این ایستگاه رو بخونید و کدها رو روی کاغذ بنویسید؛ ولی برای تمرین واقعی، که از ایستگاه دوم جدی می‌شه، یه کامپیوتر لازمه؛ حتی یه کامپیوتر قدیمی و ساده، کاملا کافیه. پایتون، سبکه.

یه نگاه کوتاه: محیط مجازی

سند رسمی پایتون برای ویندوز، یه پیشنهاد کلی داره: برای هر پروژه، یه محیط مجازی (Virtual Environment) بسازید. محیط مجازی، یه پوشه‌ی جدا برای هر پروژه‌ست، با بسته‌های مخصوص همون پروژه؛ تا پروژه‌ها روی هم اثر نذارن، و با گذشت زمان، ثابت بمونن.

همون سند می‌گه محیط مجازی رو با python -m venv و اسم پوشه می‌سازید. این، همون ایده‌ی نصب پروژه‌ای تایپ‌اسکریپته، که توی مسیرش دیدیم. لازم نیست الان بسازید؛ تا ایستگاه هفتم، که بسته نصب می‌کنیم، فقط با کتابخونه‌ی استاندارد کار می‌کنیم، که محیط مجازی لازم نداره.

به‌روز نگه داشتن پایتون

طبق پرسش‌های رایج رسمی، از نسخه‌ی ۳٫۹، هر ۱۲ ماه یه نسخه‌ی تازه‌ی امکانات میاد، و نسخه‌های رفع اشکال، بین اون‌ها. و صفحه‌ی دانلود، برای هر نسخه، تاریخ پایان پشتیبانی رو هم نشون می‌ده؛ مثلا نسخه‌ی ۳٫۱۵، تا حدود سال ۲۰۳۱.

یعنی لازم نیست هر ماه پایتون رو به‌روز کنید. روی ویندوز، طبق سند رسمی، مدیر نصب، خودش به‌روز می‌شه؛ و می‌تونید باهاش، نسخه‌های تازه‌ی پایتون رو هم نصب کنید. یه قاعده‌ی خوب: هر سال، وقتی نسخه‌ی تازه اومد و چند ماه گذشت، به‌روز کنید؛ و همیشه پیش از پایان پشتیبانی نسخه‌ی خودتون.

کدوم ویندوز

طبق سند رسمی پایتون برای ویندوز، هر نسخه‌ی پایتون، فقط ویندوزهایی رو پشتیبانی می‌کنه که مایکروسافت، هنوز پشتیبانی گسترده‌شون می‌کنه. یعنی پایتون ۳٫۱۵، ویندوز ۱۰ و تازه‌تر رو پشتیبانی می‌کنه؛ همون دو ویندوزی که بیشتر جستجوها درباره‌شونه.

همون سند، برای کسایی که ویندوز قدیمی‌تر دارن، صادقانه راه می‌ده: برای ویندوز ۷، پایتون ۳٫۸؛ و برای ویندوز ۸٫۱، پایتون ۳٫۱۲. این نسخه‌ها قدیمی‌ان و دیگه به‌روزرسانی امنیتی نمی‌گیرن؛ ولی برای یادگیری پایه‌ها، که موضوع ایستگاه‌های اول این مسیره، هنوز کار می‌کنن. اگه می‌تونید، ویندوز رو به‌روز کنید.

چند نسخه کنار هم

یه روز ممکنه دو نسخه‌ی پایتون لازم داشته باشید؛ مثلا یه پروژه‌ی قدیمی، که با نسخه‌ی پیشین نوشته شده. روی ویندوز، طبق سند رسمی، فرمان py list فهرست نسخه‌های نصب‌شده رو نشون می‌ده؛ و فرمان py، اجازه می‌ده یکیشون رو انتخاب کنید.

روی مک و لینوکس، هر نسخه، اسم خودش رو داره؛ مثلا python3.15، که آموزش رسمی پایتون هم، توی فصل مفسر، همین شکل اسم رو نشون می‌ده. برای این مسیر، یه نسخه، یعنی تازه‌ترین نسخه‌ی پایدار، کاملا کافیه؛ ولی خوبه بدونید که چند نسخه، کنار هم، مشکلی ندارن.

اگه خواستید پاکش کنید

روی ویندوز، طبق سند رسمی، هر نسخه‌ی پایتون رو با فرمان py uninstall و برچسب اون نسخه پاک می‌کنید. همون سند یه نکته‌ی مهم داره: پاک کردن خود مدیر نصب، از تنظیم‌های برنامه‌های نصب‌شده‌ی ویندوز، پایتون‌ها رو پاک نمی‌کنه؛ فقط فرمان‌های سراسری python و py برداشته می‌شن.

روی مک، طبق سند رسمی، برای پاک کردن پایتون، سه چیزی که نصب کرده بود رو برمی‌دارید: پوشه‌ی Python 3.15 توی Applications، چارچوبش توی پوشه‌های سیستم، و پیوندهای فرمانش. ولی یادتون باشه: python3 ـی خود اپل، جزو این‌ها نیست، و هیچ‌وقت نباید بهش دست زد.

کدوم ترمینال

توی این درس، چند بار گفتیم «یه ترمینال باز کنید». کدوم؟ ساده‌ترین انتخاب، ترمینال داخلی VS Code ـه، که توی درس بعد، دوباره سراغش میایم. ولی هر ترمینالی کار می‌کنه: روی ویندوز، PowerShell یا خط فرمان؛ روی مک، برنامه‌ی Terminal؛ و روی لینوکس، ترمینالی که توزیعتون داره.

فرمان‌های این مسیر، روی همه‌ی این‌ها یکی‌ان؛ فقط یادتون باشه، روی ویندوز python، و روی مک و لینوکس python3. و هر وقت یه چیزی نصب کردید، یه ترمینال تازه بگیرید؛ این، نصف گیرهای روز اول رو، پیش از اینکه پیش بیان، حل می‌کنه.

گیرهای رایج، روی هر سه

چند گیر که روی هر سه سیستم‌عامل پیش میاد:

  • فرمان تازه شناخته نشد: ترمینال یا VS Code رو ببندید و دوباره باز کنید.
  • روی مک یا لینوکس، python کار نکرد: python3 بنویسید.
  • روی ویندوز، python3 نوشتید: python یا py بنویسید؛ python3 پیشنهاد نمی‌شه.
  • نسخه‌ی قدیمی دیدید: یه پایتون دیگه، زودتر توی مسیر فرمان‌هاست؛ ترمینال تازه، یا بخش رفع مشکل سند رسمی.
  • وارد مفسر شدید و نمی‌دونید چطور بیرون بیاید: quit() بنویسید.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «پایتون رو چطور نصب کنم»:

فقط از python.org/downloads. روی ویندوز، مدیر نصب پایتون رو نصب کنید و توی ترمینال python بزنید. روی مک، بسته‌ی pkg رو اجرا کنید و آخرش Install Certificates.command رو. روی لینوکس، معمولا نصبه. بعد با python --version، یا روی مک و لینوکس python3 --version، بررسی کنید.

چند باور رایج

  • «ویندوز خودش پایتون داره.» طبق سند رسمی، نه.
  • «python3 ـی مک همون پایتون کامله.» معمولا قدیمی و ناقص؛ دست نزنید.
  • «روی ویندوز، python3 بنویسید.» python یا py.
  • «پایتون رو از هر سایتی می‌شه گرفت.» فقط از سایت رسمی.
  • «پایتون لینوکس رو پاک کنید و تازه نصب کنید.» سیستم‌عامل بهش نیاز داره.

یه مثال

محمد، روی مکش، پایتون رو از سایت رسمی نصب کرد و توی همون ترمینالی که از قبل باز بود، python3 --version زد؛ و یه نسخه‌ی قدیمی دید. فکر کرد نصب خراب شده، و نزدیک بود بره python3 ـی سیستم رو پاک کنه. خوشبختانه، اول سند رسمی مک رو خوند، و هشدارش رو دید.

ترمینال رو بست و یه ترمینال تازه باز کرد؛ این بار، نسخه‌ی تازه رو دید. چند روز بعد، یه برنامه‌ی کوچیکش که به اینترنت وصل می‌شد، خطای گواهی داد؛ و یادش اومد که قدم Install Certificates.command رو جا انداخته. با دو بار کلیک، مشکل حل شد. دو قدم کوچیک سند رسمی، دو دردسر بزرگ کمتر.

تمرین امروز

امروز، پایتون رو نصب و امتحان کنید.

  1. صفحه‌ی python.org/downloads رو باز کنید و ببینید تازه‌ترین نسخه‌ی غیرپیش‌انتشار کدومه.
  2. با قدم‌های سیستم‌عامل خودتون، پایتون رو نصب کنید.
  3. توی یه ترمینال تازه، نسخه رو با --version بررسی کنید.
  4. وارد مفسر بشید، 2 + 3 و print با اسم خودتون رو امتحان کنید.
  5. با quit() بیرون بیاید، و بنویسید کدوم قدم براتون سخت‌تر بود.

درس بعدی، ویرایشگر کد برای پایتون رو آماده می‌کنه: ویرایشگر کد برای پایتون.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • فقط از python.org/downloads؛ همیشه پایتون ۳.
  • ویندوز: مدیر نصب پایتون؛ بعد فرمان python.
  • مک: بسته‌ی pkg، و آخر Install Certificates.command.
  • لینوکس: معمولا از پیش نصبه.
  • بررسی: python --version، یا روی مک و لینوکس python3 --version.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد