آموزشطراحی رابط کاربری (UI)

درس ۳ از ۳۴، طراحی تجربه و رابط، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

طراح UI چه می‌کند

جواب کوتاه

طراح UI، یا UI Designer، کسی‌ه که ظاهر و اجزای رابط رو طراحی می‌کنه، طوری که آدم، با یه نگاه، بفهمه کجا رو بزنه و چی مهم‌تره؛ مثل کسی که تابلوهای یه فرودگاه رو طراحی می‌کنه، برای مسافر خسته‌ای که با چمدون سنگین، فقط یه نگاه وقت داره. کارهای اصلیش این‌هان: ساختن صفحه‌های نهایی از روی اسکلت؛ طراحی اجزا، مثل دکمه و فرم و منو، با همه‌ی حالت‌هاشون؛ انتخاب قلم و اندازه‌ها؛ انتخاب رنگ‌ها، طوری که نوشته‌ها کنتراست کافی داشته باشن؛ چیدن شبکه و فاصله‌ها؛ طراحی جدا برای گوشی و دسکتاپ؛ ساختن و نگه داشتن سیستم طراحی؛ تحویل دقیق طرح به برنامه‌نویس؛ و بررسی اینکه چیزی که ساخته شد، با طرح، یکیه. مهارت‌هاش: چشم دقیق برای جزئیات، حس قلم و رنگ، فکر سیستمی، همدلی با آدم‌ها، و روشن حرف زدن با تیم.

تابلوهای یه فرودگاه

یه فرودگاه بزرگ رو تصور کنید. هزاران آدم، از کشورهای مختلف، خسته، عجول، با چمدون سنگین، و گاهی با بچه، دنبال گیت پروازشون می‌گردن. بیشترشون، فقط یه نگاه سریع به تابلوها می‌ندازن؛ و اگه توی همون نگاه نفهمن، گم می‌شن.

کسی که این تابلوها رو طراحی کرده، روی هر چیزی فکر کرده: اندازه‌ی نوشته، رنگ پس‌زمینه، شکل پیکان، جای تابلو، و حتی اینکه یه تابلو، با تابلوی کناریش، اشتباه گرفته نشه. طراح UI، همین کار رو، برای صفحه‌ها انجام می‌ده. توی درس قبل، رابطه‌ی UI و UX رو دیدیم؛ اینجا، کارهای هر روز طراح UI رو.

در یه جمله

طراح UI، ظاهر و اجزای رابط رو طوری طراحی می‌کنه که آدم، با یه نگاه، بفهمه کجا رو بزنه، چی مهم‌تره، و چه اتفاقی افتاد. به انگلیسی، بهش UI Designer، یعنی طراح رابط کاربری، و گاهی Visual Designer، یعنی طراح بصری، می‌گن.

کار طراح UI، فقط قشنگ کردن نیست؛ اینه که هر تصمیم ظاهری، به آدم کمک کنه. یه تابلوی فرودگاه، اگه قشنگ باشه ولی از دور خونده نشه، تابلوی بدیه. یه صفحه هم، همین‌طور.

شروع، از اسکلت

طراح UI، معمولا از صفر شروع نمی‌کنه. توی بیشتر تیم‌ها، طراح UX، پیش از اون، پژوهش کرده، مسیر رو کشیده، و اسکلت صفحه‌ها رو، یعنی یه طرح سیاه‌وسفید از اینکه چی کجاست، ساخته و امتحان کرده. طراح UI، از همین اسکلت شروع می‌کنه.

اولین کار، فهمیدن دلیل هر چیزیه که توی اسکلته: چرا این دکمه اینجاست؟ چرا این بخش، بالاتره؟ طراح UI که دلیل‌ها رو نمی‌دونه، ممکنه با یه تصمیم ظاهری، مثلا کم‌رنگ کردن یه دکمه‌ی مهم، کل مسیر رو خراب کنه.

ساختن صفحه‌های نهایی

بعد، طراح UI، به اسکلت، ظاهر نهایی می‌ده: رنگ، قلم، فاصله، آیکون، عکس، و شکل دقیق هر جزء. نتیجه، صفحه‌هایی‌ان که دقیقا شبیه چیزی‌ان که آدم‌ها، بعدا، روی گوشی یا رایانه، می‌بینن. به این صفحه‌ها، گاهی Mockup، یعنی طرح نهایی، می‌گن.

هر صفحه، باید با بقیه‌ی صفحه‌ها، یکسان باشه؛ یعنی دکمه‌ها، عنوان‌ها و فاصله‌ها، همه‌جا، از یه قانون پیروی کنن. طبق یه اصل رایج، آدم‌ها نباید فکر کنن که دو چیز مختلف، یه معنی دارن یا نه؛ و یکسانی، بخش بزرگی از کار طراح UI ـه.

طراحی اجزا

طراح UI، به جای اینکه هر صفحه رو، از اول بکشه، معمولا یه جعبه از اجزای قابل‌استفاده‌ی دوباره می‌سازه: دکمه‌ها، خونه‌های فرم، منوها، کارت‌ها، کلیدهای روشن و خاموش، و پیام‌ها. به این اجزا، Components، یعنی کامپوننت‌ها، می‌گن.

هر جزء، یه بار، با دقت، طراحی می‌شه؛ و بعد، توی همه‌ی صفحه‌ها، استفاده می‌شه. این، هم کار رو سریع‌تر می‌کنه، هم یکسانی رو تضمین می‌کنه. اگه یه روز، شکل دکمه‌ها باید عوض بشه، فقط یه جا عوض می‌شه، و همه‌جا، به‌روز می‌شه.

همه‌ی حالت‌ها

یکی از کارهای مهم و کم‌دیده‌ی طراح UI، طراحی همه‌ی حالت‌های هر جزءه. یه دکمه، فقط یه شکل نداره: حالت عادی؛ وقتی موس روشه؛ وقتی داره زده می‌شه؛ وقتی با صفحه‌کلید انتخاب شده؛ وقتی غیرفعاله؛ و گاهی، وقتی داره کاری رو انجام می‌ده و منتظره.

یه خونه‌ی فرم هم، حالت‌های خودش رو داره: خالی، وقتی آدم داره توش می‌نویسه، وقتی درست پر شده، و وقتی خطا داره. اگه طراح، فقط حالت عادی رو بکشه، برنامه‌نویس، بقیه رو حدس می‌زنه؛ و این حدس‌ها، اغلب، یکسان یا درست نیستن.

حالت فوکوس، فراموش نشه

یه حالت که خیلی وقت‌ها فراموش می‌شه، حالت فوکوسه: وقتی آدم، با صفحه‌کلید، از یه جزء به جزء بعدی می‌ره، باید روشن دیده بشه الان کجاست. یه استاندارد جهانی دسترس‌پذیری، دیده شدن فوکوس رو، یکی از قاعده‌هاش می‌دونه.

برای کسایی که موس استفاده نمی‌کنن، یا با یه ابزار کمکی کار می‌کنن، این حالت، تنها راه فهمیدن جای خودشونه. طراح UI، باید برای هر جزء زدنی، یه حالت فوکوس روشن طراحی کنه؛ نه اینکه، چون «زشته»، حذفش کنه.

قلم و اندازه‌ها

طراح UI، تصمیم می‌گیره نوشته‌ها، با چه قلمی و چه اندازه‌هایی، نوشته بشن. معمولا یه مجموعه‌ی محدود از اندازه‌ها انتخاب می‌شه: مثلا یه اندازه برای عنوان اصلی، یکی برای زیرعنوان، یکی برای متن، و یکی برای نوشته‌های کوچیک. به این، Type Scale، یعنی مقیاس نوشته، می‌گن.

برای صفحه‌های فارسی، انتخاب قلم، حساس‌تره؛ چون قلم باید هم فارسی رو خوب نشون بده، هم اگه لازمه، کنار حروف لاتین، خوب به نظر بیاد. و اندازه‌ی نوشته‌ی متن اصلی، باید روی گوشی، بی بزرگ‌نمایی، راحت خونده بشه.

رنگ‌ها

طراح UI، یه مجموعه‌ی رنگ انتخاب می‌کنه: یکی دو رنگ اصلی که از برند میان؛ چند رنگ کمکی؛ رنگ‌هایی برای معنی‌های مشخص، مثل خطا، هشدار و موفقیت؛ و چند درجه خاکستری برای پس‌زمینه و نوشته. به این مجموعه، Color Palette، یعنی پالت رنگ، می‌گن.

یه قاعده‌ی مهم: هیچ اطلاعاتی نباید فقط با رنگ گفته بشه؛ چون بعضی آدم‌ها، رنگ‌ها رو خوب از هم تشخیص نمی‌دن. یه پیام خطا، علاوه بر قرمز بودن، باید یه کلمه یا علامت هم داشته باشه.

بررسی کنتراست

یکی از کارهای ثابت طراح UI، بررسی کنتراسته؛ یعنی اینکه نوشته‌ها، با پس‌زمینه، فرق رنگ کافی دارن یا نه. طبق یه استاندارد جهانی دسترس‌پذیری، نوشته‌ی معمولی، دست‌کم نسبت چهار و نیم به یک، و نوشته‌ی بزرگ، دست‌کم سه به یک، لازم داره؛ و نوشته‌های تزئینی و لوگو، استثنان.

طراح UI خوب، این رو حدس نمی‌زنه؛ با یه ابزار ساده، می‌سنجه. خیلی از رنگ‌های «شیک»، مثل خاکستری روشن روی سفید، از این آزمون رد نمی‌شن. پیدا کردن رنگی که هم با برند جور باشه، هم کنتراست کافی داشته باشه، بخشی از مهارت طراح UI ـه.

آیکون‌ها

طراح UI، آیکون‌ها رو یا خودش می‌کشه، یا از یه مجموعه‌ی آماده انتخاب می‌کنه. مهم اینه که همه‌ی آیکون‌ها، یه سبک داشته باشن: یه ضخامت خط، یه اندازه، و یه حس. آیکون‌هایی که از جاهای مختلف جمع شدن، صفحه رو نامرتب نشون می‌دن.

طراح UI، همچنین تصمیم می‌گیره کجا، آیکون به‌تنهایی کافیه و کجا، یه کلمه هم کنارش لازمه. آیکون‌های خیلی آشنا، مثل ذره‌بین برای جستجو، معمولا تنها هم فهمیده می‌شن؛ ولی برای کارهای مهم یا آیکون‌های کمتر آشنا، یه کلمه‌ی کوتاه، جلوی خیلی از اشتباه‌ها رو می‌گیره.

شبکه و فاصله‌ها

طراح UI، معمولا یه شبکه‌ی نامرئی، با ستون‌ها و فاصله‌های ثابت، برای صفحه‌ها می‌سازه، تا چیزها، مرتب و هم‌تراز باشن. به این، Grid، یعنی شبکه، می‌گن. فاصله‌ها هم، معمولا از یه مجموعه‌ی محدود انتخاب می‌شن، مثلا چند اندازه‌ی ثابت، نه هر عددی که دستشون اومد.

این نظم، شاید دیده نشه، ولی حس می‌شه: صفحه‌ای که روی یه شبکه‌ی ثابت چیده شده، آروم و حرفه‌ای به نظر میاد؛ و صفحه‌ای که هر چیزش، یه فاصله‌ی تصادفی داره، شلوغ و بی‌دقت. فاصله، یکی از قوی‌ترین ابزارهای طراح UI برای نشون دادن ارتباط چیزهاست.

طراحی جدا برای گوشی

طراح UI، معمولا هر صفحه رو، برای چند اندازه‌ی صفحه طراحی می‌کنه: گوشی، تبلت، و رایانه. ولی خوب طراحی کردن برای گوشی، فقط کوچیک کردن صفحه‌ی دسکتاپ نیست. آدم، روی گوشی، با یه دست، توی راه، و با شستش کار می‌کنه.

برای همین، گاهی رابط گوشی، یه طراحی جداست: دکمه‌های اصلی، پایین صفحه، جایی که شست، راحت بهش می‌رسه؛ چیزهای کمتر مهم، پنهان‌تر؛ و هدف‌های لمسی، به اندازه‌ی کافی بزرگ. یه استاندارد جهانی، حداقل اندازه‌ی هدف لمسی رو، بیست‌وچهار در بیست‌وچهار واحد می‌دونه؛ برای کارهای اصلی، بزرگ‌تر، راحت‌تره.

حالت تیره

اگه محصول، حالت تیره داره، طراح UI، باید اون رو جدا طراحی کنه؛ نه اینکه فقط رنگ‌ها رو برعکس کنه. رنگ‌هایی که روی سفید خوبن، روی سیاه، ممکنه خیلی تند یا خیلی کم‌رنگ دیده بشن؛ و قاعده‌ی کنتراست، توی حالت تیره هم، باید رعایت بشه.

یه کار ساده: برای هر رنگ، دو نسخه تعریف کنید؛ یکی برای حالت روشن و یکی برای حالت تیره. و هر صفحه رو، توی هر دو حالت، نگاه کنید. خیلی از مشکل‌ها، فقط توی یکی از دو حالت دیده می‌شن.

راست‌به‌چپ

برای صفحه‌های فارسی، طراح UI، باید به جهت راست‌به‌چپ فکر کنه: منو، از راست شروع بشه؛ پیکان «بعدی»، به چپ باشه؛ و ترتیب چیزها، با جهت خوندن، جور باشه. ولی همه‌چیز رو نباید برعکس کرد: مثلا آیکون پخش ویدیو، یا ساعت، معمولا همون جهت جهانی رو دارن.

یه نکته‌ی دیگه، ترکیب فارسی و لاتینه: یه اسم انگلیسی وسط یه جمله‌ی فارسی، یا یه عدد. طراح UI، باید ببینه این ترکیب‌ها، توی قلم انتخاب‌شده، درست و خوانا نشون داده می‌شن یا نه. صفحه‌ای که فقط از یه طرح انگلیسی برعکس شده، اغلب، این جزئیات رو جا می‌ندازه.

حرکت‌های کوچیک

طراح UI، گاهی حرکت‌های کوچیک رو هم طراحی می‌کنه: اینکه یه دکمه، وقتی زده می‌شه، چطوری تغییر کنه؛ یه پنجره، چطوری باز بشه؛ یا یه پیام، چطوری ظاهر بشه. به این حرکت‌های کوچیک، Micro-interactions، یعنی تعامل‌های ریز، می‌گن.

این حرکت‌ها، وقتی کوتاه و دلیل‌دارن، کمک می‌کنن آدم بفهمه چی شد. طبق یه اصل رایج، طراحی باید همیشه به آدم بگه چی داره اتفاق می‌افته؛ و یه حرکت کوچیک، گاهی بهترین راه این کاره. ولی حرکت طولانی یا زیاد، فقط کار رو کند می‌کنه و آدم رو خسته.

ساختن و نگه داشتن سیستم طراحی

توی محصول‌های بزرگ‌تر، طراح UI، کمک می‌کنه یه سیستم طراحی ساخته بشه: یه مجموعه از اجزا، رنگ‌ها، قلم‌ها و فاصله‌ها، با قانون‌های روشن برای استفاده. این سیستم، هم برای طراح‌های دیگه‌ست، هم برای برنامه‌نویس‌ها.

سیستم طراحی، یه کار یه‌باره نیست؛ باید نگه داشته بشه. وقتی یه نیاز تازه پیش میاد، طراح UI، تصمیم می‌گیره آیا یه جزء تازه لازمه، یا یکی از اجزای موجود، کافیه. یه سیستم شلوغ، با ده نوع دکمه‌ی کمی متفاوت، دیگه سیستم نیست؛ یه انبار به‌هم‌ریخته‌ست.

نوشتن قانون‌ها

یه بخش از کار طراح UI، نوشتنه: اینکه هر جزء، کی و چطوری استفاده بشه. مثلا «دکمه‌ی اصلی، فقط یه بار توی هر صفحه»، یا «پیام خطا، همیشه زیر همون خونه‌ی فرم». این قانون‌ها، کمک می‌کنن کسایی که بعدا با سیستم کار می‌کنن، درست ازش استفاده کنن.

بدون این قانون‌ها، هر کسی، اجزا رو یه جور استفاده می‌کنه؛ و کم‌کم، یکسانی از بین می‌ره. چند خط ساده، با یه مثال درست و یه مثال اشتباه، معمولا از صفحه‌ها توضیح، مفیدتره.

تحویل به برنامه‌نویس

وقتی طرح‌ها آماده شد، طراح UI، اون‌ها رو به برنامه‌نویس‌ها تحویل می‌ده. به این کار، Handoff، یعنی تحویل، می‌گن. تحویل خوب، فقط فرستادن چند تا تصویر نیست؛ شامل همه‌ی حالت‌های هر جزء، اندازه‌ها، فاصله‌ها، رنگ‌ها، و رفتار روی اندازه‌های مختلف صفحه هم می‌شه.

یه تحویل ناقص، برنامه‌نویس رو مجبور به حدس می‌کنه؛ و حدس‌ها، معمولا با طرح، یکی نیستن. بهترین تحویل، وقتیه که طراح و برنامه‌نویس، با هم بشینن و طرح رو، قدم‌به‌قدم، مرور کنن؛ و هر سوالی، همون موقع، جواب داده بشه.

مشخصات دقیق

برای هر صفحه، طراح UI، مشخصات دقیق رو آماده می‌کنه: فاصله‌ی دقیق بین چیزها، اندازه‌ی هر نوشته، رنگ دقیق هر جزء، و رفتار هر جزء وقتی صفحه کوچیک یا بزرگ می‌شه. خیلی از ابزارهای طراحی امروز، بخشی از این مشخصات رو، خودشون، برای برنامه‌نویس نشون می‌دن.

ولی ابزار، همه‌چیز رو نمی‌گه؛ مثلا نمی‌گه اگه یه اسم خیلی طولانی بود، چی بشه، یا اگه هیچ داده‌ای نبود، صفحه چه شکلی باشه. طراح UI خوب، به این حالت‌های خاص هم فکر می‌کنه، و براشون، طرح می‌ده.

بررسی چیزی که ساخته شد

کار طراح UI، با تحویل تموم نمی‌شه. وقتی برنامه‌نویس، صفحه رو ساخت، طراح، اون رو با طرح مقایسه می‌کنه: فاصله‌ها درسته؟ رنگ‌ها یکیه؟ حالت‌ها همه ساخته شدن؟ روی گوشی، درست نشون داده می‌شه؟

خیلی از مشکل‌ها، توی همین فاصله‌ی طرح و ساخت پیدا می‌شن؛ مثلا یه حالت فوکوس که ساخته نشده، یا یه فاصله که روی گوشی، خیلی کم شده. پیدا کردنشون پیش از انتشار، خیلی ارزون‌تر از پیدا کردنشون، از زبون آدم‌هاست.

بررسی‌های دسترس‌پذیری

طراح UI، چند بررسی ثابت دسترس‌پذیری رو، روی هر صفحه انجام می‌ده: کنتراست نوشته‌ها کافیه؟ هدف‌های لمسی، به اندازه‌ی کافی بزرگن؟ حالت فوکوس، روشن دیده می‌شه؟ هیچ اطلاعاتی، فقط با رنگ گفته نشده؟

این بررسی‌ها، از یه استاندارد جهانی دسترس‌پذیری میان؛ و بیشترشون، با چند دقیقه کار، روی هر صفحه، انجام‌شدنی‌ان. انجام دادنشون از اول، خیلی ارزون‌تر از درست کردنشون بعد از انتشاره؛ و نتیجه‌شون، یه رابط بهتر برای همه‌ست، نه فقط برای یه گروه.

کار کنار طراح UX

طراح UI، نزدیک طراح UX کار می‌کنه: توی آزمون‌ها حاضره، تا ببینه آدم‌ها کجا گیر می‌کنن؛ و وقتی یه تصمیم ظاهری، ممکنه مسیر رو تحت تاثیر قرار بده، با طراح UX، مشورت می‌کنه.

و برعکس، گاهی طراح UI، چیزی می‌بینه که طراح UX ندیده؛ مثلا اینکه یه صفحه، با این حجم از اطلاعات، روی گوشی، هیچ‌وقت مرتب نمی‌شه، و شاید باید به دو صفحه تقسیم بشه. بهترین نتیجه، وقتیه که این دو، یه تیم واقعی باشن.

کار کنار برنامه‌نویس

طراح UI، باید با برنامه‌نویس‌ها، زیاد حرف بزنه: این حرکت، شدنیه؟ این جزء، با اجزای موجود ساخته می‌شه، یا یه جزء تازه لازمه؟ این طرح، روی گوشی‌های قدیمی هم سریع کار می‌کنه؟ گاهی، یه تغییر کوچیک توی طرح، ساختن رو، خیلی آسون‌تر می‌کنه.

طراح UI که کمی از چگونگی ساخته شدن صفحه‌ها می‌دونه، معمولا طرح‌های شدنی‌تری می‌کشه، و با برنامه‌نویس‌ها، راحت‌تر کار می‌کنه. لازم نیست برنامه‌نویس باشه؛ ولی دونستن پایه‌ها، خیلی کمک می‌کنه.

کار با برند

طراح UI، کمک می‌کنه برند، توی رابط، دیده بشه: رنگ‌ها، قلم، شکل اجزا، و حتی لحن کلمه‌ها. ولی برند، نباید جلوی راحتی رو بگیره. اگه رنگ اصلی برند، روی سفید، کنتراست کافی نداره، طراح UI، برای نوشته‌ها، یه نسخه‌ی تیره‌ترش رو استفاده می‌کنه.

یه رابط خوب، هم برند رو نشون می‌ده، هم کار می‌کنه. طراح UI، باید بتونه این دو رو، کنار هم، جور کنه؛ و گاهی، با تیم برند، درباره‌ی اینکه کجا، راحتی، اولویت داره، حرف بزنه.

گرفتن نقد

طراح UI، زیاد نقد می‌شنوه: از تیم، از مدیر، از آدم‌ها توی آزمون. یه مهارت مهم، اینه که نقد رو، از سلیقه جدا کنه. «این آبی رو دوست ندارم» یه سلیقه‌ست؛ «این آبی، کنتراست کافی نداره» یه نقده که می‌شه سنجید.

طراح UI خوب، تصمیم‌هاش رو، با دلیل توضیح می‌ده: «این دکمه پررنگ‌تره، چون کار اصلی این صفحه‌ست»؛ «این نوشته بزرگ‌تره، چون آدم‌ها اول دنبالش می‌گردن». تصمیم‌هایی که دلیل دارن، کمتر به بحث سلیقه‌ای می‌رسن.

چه مهارت‌هایی لازمه

طراح UI، به ترکیبی از مهارت‌ها نیاز داره: چشم دقیق برای جزئیات، مثل یه فاصله‌ی یه واحدی که اشتباهه؛ حس قلم و رنگ؛ فکر سیستمی، یعنی دیدن هر جزء به‌عنوان بخشی از یه کل؛ همدلی با آدم‌هایی که از رابط استفاده می‌کنن؛ و روشن حرف زدن با تیم.

کنار این‌ها، آشنایی با اصول دسترس‌پذیری، و کمی آشنایی با چگونگی ساخته شدن صفحه‌ها، خیلی کمک می‌کنه. هیچ‌کس، از اول، همه‌ی این‌ها رو کامل نداره؛ با تمرین و دیدن زیاد، قوی‌تر می‌شن.

چشم برای جزئیات

یکی از نشونه‌های طراح UI خوب، اینه که جزئیاتی رو می‌بینه که بقیه نمی‌بینن: یه آیکون که یه ذره پایین‌تر از نوشته‌ی کنارشه، دو فاصله که باید یکی باشن ولی نیستن، یا یه رنگ که توی یه صفحه، کمی فرق داره.

شاید فکر کنید این جزئیات، مهم نیستن؛ ولی آدم‌ها، حتی اگه آگاهانه نبینن، حسشون می‌کنن. صفحه‌ای که جزئیاتش درسته، حس دقت و اعتماد می‌ده؛ صفحه‌ای که پر از ناهماهنگی‌های کوچیکه، حس بی‌دقتی؛ حتی اگه آدم، نتونه بگه چرا.

فکر سیستمی

طراح UI خوب، هر جزء رو، تنها نمی‌بینه؛ بخشی از یه سیستم می‌بینه. وقتی یه دکمه‌ی تازه طراحی می‌کنه، می‌پرسه: این، با بقیه‌ی دکمه‌ها جوره؟ توی همه‌ی صفحه‌ها، کار می‌کنه؟ توی حالت تیره چی؟ روی گوشی چی؟

این فکر، کمک می‌کنه رابط، با رشد محصول، به‌هم‌ریخته نشه. محصولی که هر صفحه‌ش، با یه تصمیم جدا و بی ربط به بقیه ساخته شده، بعد از یه مدت، به یه مجموعه‌ی ناهماهنگ تبدیل می‌شه؛ و درست کردنش، خیلی سخت‌تر از ساختنش با فکر سیستمی از اوله.

همدلی

طراح UI، با اینکه بیشتر روی ظاهر کار می‌کنه، باید همیشه آدم‌هایی که از رابط استفاده می‌کنن رو، جلوی چشمش داشته باشه: یه آدم مسن با چشم ضعیف، کسی که توی آفتاب، با گوشی کار می‌کنه، یا کسی که دستش لرزش داره.

همون مسافر خسته‌ی فرودگاه رو یادتونه؟ طراح تابلوها، برای اون آدم طراحی کرده، نه برای خودش که پشت میز، با چشم سالم و حوصله‌ی کامل، تابلو رو نگاه می‌کنه. طراح UI هم، باید برای آدم واقعی، توی موقعیت واقعی، طراحی کنه.

ابزارها

طراح UI، معمولا با یه ابزار طراحی کار می‌کنه که توش، می‌شه صفحه‌ها رو با دقت ساخت، اجزای قابل‌استفاده‌ی دوباره تعریف کرد، و نمونه‌ی کلیک‌پذیر ساخت. کنار اون، ابزارهای کوچیک‌تر، مثل ماشین‌حساب کنتراست، و مجموعه‌های آیکون، هم کمک می‌کنن.

ولی ابزار، جای چشم و فکر رو نمی‌گیره. یاد گرفتن یه ابزار، چند هفته طول می‌کشه؛ ولی ساختن چشم دقیق و فکر سیستمی، سال‌ها. خیلی از طراح‌های خوب، هنوز طرح‌های اولشون رو، روی کاغذ می‌کشن.

یه روز کاری

یه روز معمولی یه طراح UI، شاید این‌طوری باشه: صبح، یه جلسه‌ی کوتاه با تیم. بعد، چند ساعت، کار روی صفحه‌های یه بخش تازه، از روی اسکلتی که طراح UX داده. وسط روز، یه مرور با برنامه‌نویس‌ها، روی صفحه‌هایی که دارن ساخته می‌شن.

بعدازظهر، شاید بررسی یه صفحه‌ی ساخته‌شده و یادداشت کردن جاهایی که با طرح فرق داره؛ یا به‌روز کردن یه جزء توی سیستم طراحی. و گاهی، دیدن ضبط یه آزمون، تا ببینه آدم‌ها، با طرح‌هاش، کجا گیر کردن.

نمونه‌کار طراح UI

نمونه‌کار طراح UI، معمولا تصویری‌تر از نمونه‌کار طراح UX ـه؛ ولی فقط چند تا عکس قشنگ، کافی نیست. نمونه‌کار خوب، نشون می‌ده چه مشکلی بود، چه تصمیم‌هایی گرفته شد و چرا، چطوری اجزا و حالت‌ها طراحی شدن، و چطوری طرح، روی گوشی و دسکتاپ، کار می‌کنه.

نشون دادن یه جزء، با همه‌ی حالت‌هاش، یا یه بخش کوچیک از یه سیستم طراحی، اغلب، از ده تا صفحه‌ی قشنگ بی توضیح، بیشتر درباره‌ی مهارت شما می‌گه. کارفرما، می‌خواد ببینه شما، فقط قشنگ می‌کشید، یا دقیق و سیستمی فکر می‌کنید.

اگه می‌خواید طراح UI بشید

برای شروع، زیاد ببینید و زیاد بکشید. رابط‌هایی که هر روز استفاده می‌کنید رو، با دقت نگاه کنید: چرا این دکمه، این رنگه؟ این فاصله‌ها، از چه قانونی پیروی می‌کنن؟ بعد، سعی کنید یه صفحه از یه اپ معروف رو، دقیق، از نو بکشید؛ این تمرین، چشم رو خیلی سریع قوی می‌کنه.

بعد، یه پروژه‌ی کوچیک خودتون رو انجام بدید: یه صفحه‌ی ساده برای یه کسب‌وکار، با همه‌ی حالت‌های اجزا، نسخه‌ی گوشی و دسکتاپ، و بررسی کنتراست. همین یه پروژه‌ی کامل و دقیق، از ده تا طرح نیمه‌کاره، برای نمونه‌کار ارزشمندتره. این مسیر، قدم‌به‌قدم، کمکتون می‌کنه.

برای کسب‌وکار کوچیک

اگه یه کسب‌وکار کوچیکید و می‌خواید یه طراح UI بیارید، به چند چیز نگاه کنید: نمونه‌کارهاش، فقط تصویر قشنگن، یا حالت‌ها و نسخه‌ی گوشی رو هم نشون می‌دن؟ درباره‌ی کنتراست و اندازه‌ی لمس، چیزی می‌دونه؟ و طرحش رو، دقیق و با همه‌ی جزئیات، تحویل می‌ده؟

و اگه خودتون، سایت ساده‌ای با یه قالب آماده دارید، می‌تونید چند کار ساده‌ی طراح UI رو، خودتون انجام بدید: یه دکمه‌ی اصلی پررنگ، کنتراست کافی برای نوشته‌ها، و فاصله‌ی بیشتر بین بخش‌ها. همین سه کار، اغلب، فرق بزرگی می‌کنن.

اشتباه‌های رایج

چند اشتباه رایج طراح‌های UI: طراحی فقط حالت عادی اجزا؛ حذف حالت فوکوس، چون «زشته»؛ رنگ‌های شیک ولی کم‌کنتراست؛ طراحی فقط برای دسکتاپ؛ تحویل ناقص؛ و ده نسخه‌ی کمی متفاوت از یه جزء، به جای یه جزء ثابت.

یه اشتباه دیگه، طراحی بی فهمیدن دلیل‌های UX ـه؛ که یه تصمیم ظاهری، مسیر رو خراب کنه. و یه اشتباه آخر: تموم دونستن کار با تحویل، و بررسی نکردن چیزی که ساخته شد.

چند واژه

UI Designer، یعنی طراح رابط کاربری. Visual Designer، یعنی طراح بصری. Mockup، یعنی طرح نهایی صفحه. Component، یعنی جزء. State، یعنی حالت. Type Scale، یعنی مقیاس نوشته. Color Palette، یعنی پالت رنگ.

Grid، یعنی شبکه. Micro-interaction، یعنی تعامل ریز. Design System، یعنی سیستم طراحی. Handoff، یعنی تحویل. Spec، یعنی مشخصات. Focus State، یعنی حالت فوکوس. Contrast، یعنی کنتراست.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «طراح UI چی کار می‌کنه»:

طراح UI، ظاهر و اجزای رابط رو طوری طراحی می‌کنه که آدم با یه نگاه بفهمه کجا رو بزنه؛ مثل طراح تابلوهای فرودگاه. از اسکلت UX شروع می‌کنه؛ صفحه‌های نهایی، اجزا با همه‌ی حالت‌ها و فوکوس، قلم و اندازه‌ها، رنگ با کنتراست کافی، آیکون، شبکه و فاصله رو می‌سازه؛ برای گوشی جدا فکر می‌کنه؛ سیستم طراحی رو می‌سازه و نگه می‌داره؛ دقیق تحویل می‌ده؛ و چیزی که ساخته شد رو بررسی می‌کنه. مهارت‌ها: چشم دقیق، فکر سیستمی، همدلی، حرف زدن روشن.

چند باور رایج

  • «طراح UI فقط قشنگ می‌کشه.» طوری می‌کشه که با یه نگاه فهمیده بشه.
  • «یه حالت از هر جزء کافیه.» همه‌ی حالت‌ها، و فوکوس.
  • «کنتراست رو با چشم می‌شه فهمید.» با ابزار بسنجید.
  • «کار با تحویل تمومه.» چیزی که ساخته شد رو هم ببینید.
  • «ابزار بهتر، طراح بهتر.» چشم و فکر، سال‌ها ساخته می‌شه.

یه مثال

یه اپ کوچیک سفارش غذا، طرح قشنگی داشت که یه طراح، فقط برای حالت عادی، کشیده بود. وقتی اپ ساخته شد، مشکل‌ها پیدا شدن: وقتی آدم، دکمه‌ی سفارش رو می‌زد، هیچ تغییری نمی‌کرد و خیلی‌ها دو بار سفارش می‌دادن؛ پیام‌های خطا، رنگ و جای ثابتی نداشتن؛ و روی گوشی‌های کوچیک، دکمه‌ها، اونقدر ریز بودن که اشتباهی زده می‌شدن.

یه طراح UI تازه، همه‌ی اجزا رو، با همه‌ی حالت‌هاشون، از نو طراحی کرد: دکمه‌ی سفارش، وقتی زده می‌شد، به حالت «در حال ثبت» می‌رفت؛ پیام‌های خطا، یه شکل ثابت کنار همون خونه‌ی فرم گرفتن؛ و دکمه‌ها، روی گوشی، بزرگ‌تر و پایین صفحه اومدن. بعد، با برنامه‌نویس‌ها نشست و هر صفحه‌ی ساخته‌شده رو، با طرح، مقایسه کرد. سفارش‌های تکراری، تقریبا تموم شد.

تمرین امروز

امروز، مثل یه طراح UI، یه جزء رو کامل طراحی کنید.

  1. یه دکمه‌ی اصلی، برای یه کار ساده، مثل «ثبت سفارش»، انتخاب کنید.
  2. حالت‌هاش رو، روی کاغذ، بکشید: عادی، زده‌شده، فوکوس، غیرفعال، در حال انجام.
  3. رنگ نوشته و پس‌زمینه‌ش رو، با یه ابزار کنتراست، بسنجید.
  4. اندازه‌ش رو برای گوشی، طوری انتخاب کنید که شست، راحت بزنه‌ش.
  5. یه قانون یه‌خطی برای استفاده‌ش بنویسید؛ مثلا «فقط یه بار توی هر صفحه».

درس بعدی، می‌گه رابط خوب چه ویژگی‌هایی داره.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • طراح UI، ظاهر و اجزای رابط رو طوری می‌سازه که با یه نگاه فهمیده بشه.
  • صفحه‌های نهایی، اجزا با همه‌ی حالت‌ها، قلم، رنگ با کنتراست، شبکه.
  • طراحی جدا برای گوشی و دسکتاپ؛ سیستم طراحی.
  • تحویل دقیق، و بررسی چیزی که ساخته شد.
  • مهارت‌ها: چشم دقیق، حس قلم و رنگ، فکر سیستمی، همدلی، حرف زدن روشن.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد