سایت از چه ساخته شده است: نام، خانه و ساختمان
جواب کوتاه
هر سایت سه تکه دارد: یک نام (دامنه) که مردم در مرورگر می‌نویسند، یک خانه (هاست) روی کامپیوتری همیشه روشن که سایت در آن می‌ماند، و یک ساختمان (فایل‌ها و محتوا) که خود سایت است. نام و خانه را جدا اجاره می‌کنید و ساختمان را خودتان یا سازنده‌ی سایت می‌سازد؛ تا هر سه کنار هم نباشند، کسی سایت شما را نمی‌بیند.
در یک نگاه: سایت، مثل یک خانه در شهر
فرض کنید می‌خواهید مردم به خانه‌ی شما بیایند. سه چیز لازم دارید.
- نام و نشانی. تا مهمان بداند کجا بیاید. در سایت به این «دامنه» می‌گویند، مثل example.com.
- خانه. جایی که سایت در آن می‌ماند و همیشه درش باز است. در سایت به این «هاست» می‌گویند.
- ساختمان. آنچه در خانه ساخته و چیده‌اید: صفحه‌ها، نوشته‌ها و عکس‌ها. این خود سایت است.
این سه تکه جدا از هم‌اند. هر کدام را جدا می‌گیرید یا می‌سازید، و فقط وقتی هر سه کنار هم باشند، مردم سایت شما را می‌بینند.
کلمه‌هایی که در این درس می‌بینید
این هشت کلمه را بدانید، بقیه‌ی درس ساده است. لازم نیست حفظشان کنید؛ هر جا دوباره آمدند، باز هم توضیح می‌دهیم.
- سایت
چند صفحه که زیر یک نام کنار هم‌اند و با مرورگر باز می‌شوند.
- صفحه
یک برگ از سایت؛ مثل صفحه‌ی اول، «درباره‌ی ما» یا «تماس با ما».
- دامنه
نام سایت، مثل example.com؛ نشانی‌ای که مردم در مرورگر می‌نویسند.
- هاست
فضایی که روی یک کامپیوتر همیشه روشن اجاره می‌کنید تا سایت در آن بماند.
- سرور
کامپیوتری که شب و روز روشن است و به اینترنت وصل است تا به درخواست‌ها جواب بدهد.
- فایل
هر تکه از سایت که جدا نگه داشته می‌شود: یک صفحه، یک عکس، یک ویدیو.
- محتوا
حرف شما در سایت: نوشته‌ها، عکس‌ها و ویدیوهایی که بازدیدکننده می‌بیند.
- مرورگر
برنامه‌ای در گوشی یا کامپیوتر که سایت‌ها را باز می‌کند و نشان می‌دهد.
نام: دامنه
هر کامپیوتری که به اینترنت وصل است، یک شماره دارد؛ مثل 192.0.2.172. به این شماره «نشانی IP» می‌گویند. دستگاه‌ها با همین شماره همدیگر را پیدا می‌کنند.
ولی آدم‌ها شماره را به خاطر نمی‌سپارند. شماره ممکن است روزی عوض هم بشود. برای همین هر سایت یک نام دارد که آدم بتواند بخواند و بنویسد: دامنه. مثل نام یک مغازه روی تابلو، به‌جای پلاک و کد پستی‌اش.
وقتی کسی نام سایت را می‌نویسد، سیستمی به نام DNS آن را به شماره‌ی درست تبدیل می‌کند؛ مثل دفترچه‌تلفن که نام را می‌گیرد و شماره را می‌دهد.
دامنه را نمی‌خرید؛ اجاره می‌کنید
همه می‌گویند «دامنه خریدم»، ولی دامنه برای همیشه مال کسی نمی‌شود. حق استفاده از نام را برای مدتی ثبت می‌کنید، معمولا یک تا ده سال. بعد باید تمدیدش کنید. تا وقتی به‌موقع تمدید کنید، نام برای شماست و کسی دیگر نمی‌تواند آن را بگیرد.
اگر تمدید نکنید، سایت و ایمیلی که با آن نام کار می‌کنند، از کار می‌افتند. بعد از چند مهلت، نام آزاد می‌شود و هر کسی زودتر بیاید، می‌تواند ثبتش کند.
برای همین شرکتی که دامنه را ثبت کرده، حدود یک ماه و یک هفته پیش از پایان مهلت یادآوری می‌فرستد. این یادآوری به ایمیلی می‌رسد که هنگام ثبت داده‌اید؛ پس ایمیل و شماره‌ی تماس دامنه باید درست و مال خود شما باشد.
خانه: هاست
سایت باید روی کامپیوتری باشد که شب و روز روشن است و همیشه به اینترنت وصل است، تا هر کس، هر ساعتی، سراغش آمد، جوابش را بدهد. به چنین کامپیوتری «سرور» می‌گویند.
کامپیوتر خانه‌ی شما این کار را نمی‌کند؛ خاموش می‌شود، اینترنتش قطع و وصل می‌شود و شماره‌اش عوض می‌شود. برای همین بیشتر سایت‌ها فضایی روی سرور یک شرکت هاست اجاره می‌کنند. به همین فضای اجاره‌ای «هاست» می‌گویند. فایل‌های سایت را در آن می‌گذارید و سرور آن‌ها را به بازدیدکننده‌ها می‌دهد.
هاست هم مثل دامنه اجاره است و باید به‌موقع تمدید شود. نشانی IP سایت شما، همان شماره‌ای که دامنه به آن اشاره می‌کند، شماره‌ی همین سرور است.
ساختمان: فایل‌ها و محتوا
نام و خانه به‌تنهایی چیزی نشان نمی‌دهند. آنچه بازدیدکننده می‌بیند، ساختمان است؛ و ساختمان هر سایت از سه لایه ساخته می‌شود:
- کد. فایل‌هایی به زبان‌های HTML، CSS و JavaScript که به مرورگر می‌گویند صفحه چه دارد، چه شکلی است و چه کاری می‌کند.
- دارایی‌ها. عکس، ویدیو، صدا و فایل‌هایی مثل PDF که در صفحه‌ها دیده یا دانلود می‌شوند.
- محتوا. حرف شما: اینکه کیستید، چه می‌فروشید، چرا مردم باید به شما اعتماد کنند. مهم‌ترین لایه همین است، چون مردم برای آن می‌آیند.
ساختمان را یا خودتان می‌سازید، یا کسی که سایت را برایتان می‌سازد. لازم نیست کد بلد باشید؛ برنامه‌هایی مثل وردپرس کد را آماده دارند و شما فقط محتوا را می‌چینید. راه‌های ساختن سایت، درس جدای همین مسیر است.
سایت را بسازید، تکه به تکه
حالا خودتان امتحان کنید. روی هر تکه بزنید تا گذاشته شود و ببینید بازدیدکننده در مرورگر چه می‌بیند. وقتی هر سه را گذاشتید، یکی را بردارید تا معلوم شود نبودنش چه می‌کند.
هنوز چیزی نیست. روی یکی از سه تکه بزنید تا سایت را بسازید.
وقتی کسی نشانی سایت شما را می‌زند
این سه تکه هر بار که کسی سایت شما را باز می‌کند، به ترتیب کار می‌کنند. پنج ایستگاه دارد؛ با «بعدی» جلو بروید:
ایستگاه ۱ از ۵. کسی در مرورگر گوشی یا کامپیوترش example.com را می‌نویسد. مرورگر فقط نام را دارد، نه جای خانه را.
هر ایستگاه، درس کامل خودش را دارد. اینکه DNS چطور نام را به شماره تبدیل می‌کند، در درس DNS آمده است؛ و اینکه درخواست از چه راهی تا سرور می‌رود، در درس اینترنت.
هر تکه از کجا می‌آید
- نام را از ثبت‌کننده‌ی دامنه می‌گیرید. شرکت‌هایی که کارشان ثبت دامنه است. نام را جستجو می‌کنید؛ اگر آزاد بود، برای یک یا چند سال ثبتش می‌کنید.
- خانه را از شرکت هاست اجاره می‌کنید. اندازه‌ی خانه به اندازه‌ی سایت بستگی دارد؛ انتخاب هاست و پلن آن، درس‌های جدای همین مسیر است.
- ساختمان را خودتان یا سازنده‌ی سایت می‌سازد. بعد فایل‌ها در هاست گذاشته می‌شوند.
نام و خانه را می‌شود از یک شرکت گرفت یا از دو شرکت. اگر از یک شرکت باشند، معمولا خودشان به هم وصل‌اند. اگر از دو شرکت باشند، یک کار کوچک لازم است: باید به نام بگویید خانه‌اش کجاست. این کار «وصل کردن دامنه به هاست» است و درس خودش را دارد. فایده‌ی جدا بودنشان این است که اگر روزی خانه را عوض کردید، نام سایت همان می‌ماند.
کدام مال کدام است؟
هشت چیز را که در راه‌اندازی هر سایت می‌شنوید، به تکه‌ی خودش بدهید. هر جواب دلیلش را هم می‌گوید.
۱ از ۸. این مال کدام تکه است؟
example.com
چهار اشتباه رایج
- «دامنه خریدم، پس سایت دارم.»
- دامنه فقط نام است. تا خانه (هاست) و ساختمان (فایل‌ها و محتوا) نباشد، کسی که نام را می‌نویسد، چیزی نمی‌بیند.
- «دامنه برای همیشه مال من است.»
- دامنه برای مدتی ثبت می‌شود، معمولا یک تا ده سال. اگر تمدید نکنید، سایت و ایمیل از کار می‌افتند و بعد از چند مهلت، هر کسی می‌تواند نام را ثبت کند.
- «هاست و دامنه یکی است.»
- دامنه نام است و هاست خانه. ممکن است هر دو را از یک جا بگیرید، ولی دو چیز جدا هستند، هر کدام با مهلت تمدید خودش.
- «اگر هاست را عوض کنم، نام سایتم هم عوض می‌شود.»
- نه. فایل‌ها را به خانه‌ی تازه می‌برید و به نام می‌گویید خانه‌ی تازه کجاست. نامی که مردم می‌شناسند، همان می‌ماند.
برای وقتی که لازم شد
چند نکته‌ی دقیق‌تر
- سایت ایستا و سایت پویا. در سایت ایستا، هر صفحه یک فایل آماده است و سرور هر بار همان را می‌دهد. در سایت پویا، صفحه همان لحظه ساخته می‌شود: نوشته‌ها در یک «پایگاه داده» نگه داشته می‌شوند و در قالب صفحه چیده می‌شوند. سایت‌هایی که با وردپرس ساخته می‌شوند، پویا هستند؛ برای همین هاستشان پایگاه داده هم لازم دارد.
- سایت رایگان. سرویس‌هایی هستند که هر سه تکه را رایگان می‌دهند. برای امتحان کردن خوب‌اند، ولی معمولا محدودند. اینکه چه چیزی واقعا رایگان است، درس جدای همین مسیر است.
- دامنه به نام چه کسی است؟ کسی که اطلاعات تماسش هنگام ثبت داده شده، یادآوری‌ها را می‌گیرد. اگر کس دیگری سایت را برایتان راه می‌اندازد، بخواهید دامنه با نام و ایمیل خود شما ثبت شود.
- ایمیل با نام سایت. ایمیلی مثل info@example.com هم با همان دامنه کار می‌کند. برای همین اگر دامنه تمدید نشود، ایمیل هم از کار می‌افتد.
- چقدر طول می‌کشد تا نام کار کند؟ بعد از ثبت یا تغییر، اطلاعات نام معمولا در چند ساعت به همه‌ی دنیا می‌رسد.
پرسش‌های پرتکرار
دامنه و هاست چیست؟
دامنه نام سایت است، مثل example.com؛ همان چیزی که در مرورگر می‌نویسید. هاست فضایی روی یک سرور همیشه روشن است که فایل‌های سایت در آن می‌ماند. دامنه نشانی است و هاست خانه.
فرق دامنه و هاست چیست؟
دامنه می‌گوید سایت کجاست؛ هاست جایی است که سایت واقعا در آن است. یکی بی دیگری کار نمی‌کند: نام بی خانه به جایی نمی‌رسد و خانه بی نام پیدا نمی‌شود.
برای داشتن سایت، چه چیزهایی لازم است؟
سه چیز: یک دامنه، یک هاست، و خود سایت، یعنی فایل‌ها و محتوا. دو تای اول را اجاره می‌کنید و سومی را خودتان یا سازنده‌ی سایت می‌سازد.
دامنه را برای همیشه می‌خرم؟
نه. حق استفاده از آن را برای مدتی ثبت می‌کنید، معمولا یک تا ده سال، و بعد تمدید می‌کنید. تا به‌موقع تمدید کنید، نام برای شماست.
اگر دامنه را تمدید نکنم، چه می‌شود؟
سایت و ایمیلی که با آن نام کار می‌کنند، از کار می‌افتند. بعد از چند مهلت، نام آزاد می‌شود و هر کسی می‌تواند آن را ثبت کند.
می‌شود سایت را روی کامپیوتر خودم نگه دارم؟
برای ساختن و امتحان کردن بله، ولی برای سایتی که مردم ببینند نه. کامپیوتر خانه خاموش می‌شود، اینترنتش قطع و وصل می‌شود و شماره‌اش عوض می‌شود؛ هاست روی سروری است که شب و روز روشن است.
دامنه و هاست را باید از یک جا بگیرم؟
لازم نیست. از یک جا باشند، معمولا خودشان به هم وصل‌اند. از دو جا باشند، باید دامنه را به هاست وصل کنید؛ کار کوچکی است و درس خودش را دارد.
بدون دامنه می‌شود سایت داشت؟
سایت می‌تواند روی هاست باشد، ولی فقط با شماره‌ی IP سرور پیدا می‌شود، که کسی به خاطر نمی‌سپارد و ممکن است عوض شود. برای سایتی که مردم پیدایش کنند، دامنه لازم است.
برای ساختن سایت باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟
نه. برنامه‌هایی مثل وردپرس کد را آماده دارند و شما فقط صفحه‌ها و محتوا را می‌چینید. ولی محتوا، یعنی حرف شما، را هیچ برنامه‌ای جای شما نمی‌نویسد.
جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.
- هر سایت سه تکه دارد: نام (دامنه)، خانه (هاست) و ساختمان (فایل‌ها و محتوا).
- دامنه نشانی خواندنی سایت است؛ خریده نمی‌شود، حق استفاده از آن معمولا برای یک تا ده سال ثبت می‌شود و باید پیش از پایان مهلت تمدید شود.
- هاست فضایی اجاره‌ای روی سروری است که شب و روز روشن و به اینترنت وصل است؛ هر سرور یک نشانی IP دارد.
- ساختمان سایت کد (HTML، CSS، JavaScript)، دارایی‌ها (عکس و ویدیو) و محتوای شماست، که خودتان یا سازنده‌ی سایت می‌سازد.
- وقتی کسی نشانی را می‌زند، DNS نام را به IP هاست تبدیل می‌کند، هاست فایل‌ها را می‌فرستد و مرورگر صفحه را می‌چیند.
- نبودن هر تکه سایت را از کار می‌اندازد: بی خانه، نام به جایی نمی‌رسد؛ بی نام، کسی راه را پیدا نمی‌کند؛ بی ساختمان، خانه خالی است.
خودتان را بسنجید ۸ پرسش، اختیاری؛ نتیجه فقط برای خود شماست.