آموزشبازاریابی چیست، از صفر

درس ۳ از ۳۴، بازاریابی، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

بازاریابی فقط تبلیغ نیست

جواب کوتاه

تبلیغات (Advertising)، یعنی پیام‌هایی که یه کسب‌وکار، معمولا با پرداخت پول، از راه رسانه‌ها به مردم می‌رسونه؛ مثل آگهی، بیلبورد یا پست تبلیغاتی. بازاریابی، خیلی بزرگ‌تره: طبق تعریف رسمی، ساختن، گفتن، رسوندن و مبادله‌ی چیزهای باارزشه. تبلیغ، فقط یه تیکه از «گفتن» ـه؛ تیکه‌هایی مثل حرف دهان‌به‌دهان، محتوای مفید و رابطه با مشتری هم، بخش‌های دیگه‌ی گفتنن. و سه کار دیگه، یعنی محصول درست، قیمت درست و رسوندن درست، هیچ ربطی به تبلیغ ندارن. برای همین، تبلیغ، کار خراب رو درست نمی‌کنه؛ فقط آدم‌های بیشتری رو با همون کار خراب آشنا می‌کنه. اول باید چیزی ارزشمند و تجربه‌ای خوب ساخت؛ بعد، تبلیغ، کمک می‌کنه زودتر و بیشتر دیده بشه.

یه عروسی، فقط کارت دعوت نیست

یه عروسی رو تصور کنید. کارت دعوت، خیلی مهمه: بی اون، کسی نمی‌دونه کی و کجا بیاد. ولی کسی، یه عروسی رو به خاطر کارتش یادش نمی‌مونه. چیزی که مهمون‌ها با خودشون می‌برن، غذا، موسیقی، استقبال گرم، و حس خوب اون شبه.

حالا فرض کنید یه خانواده، همه‌ی پولش رو خرج یه کارت دعوت خیلی شیک کنه، و برای غذا و پذیرایی، چیزی نمونه. مهمون‌ها میان، با کارت زیبا، و با شکم گرسنه و ناراحت برمی‌گردن. تبلیغ، کارت دعوت بازاریابیه. توی درس قبل دیدیم بازاریابی با فروش چه فرقی داره؛ این درس، فرقش رو با تبلیغ می‌گه.

تبلیغات چیست

تبلیغات (Advertising)، یعنی پیام‌هایی که یه کسب‌وکار یا سازمان، معمولا با پرداخت پول، از راه یه رسانه، به مردم می‌رسونه: آگهی توی روزنامه یا تلویزیون، بیلبورد کنار خیابون، آگهی کنار نتیجه‌های جستجو، یا پست تبلیغاتی توی شبکه‌های اجتماعی.

دو ویژگی، تبلیغ رو از بقیه‌ی پیام‌ها جدا می‌کنه: معمولا پولی‌ه، و فرستنده‌ش، خود کسب‌وکاره؛ یعنی همه می‌دونن که داره از خودش تعریف می‌کنه. این دومی، مهمه: مردم، به تبلیغ، با کمی احتیاط نگاه می‌کنن؛ چون می‌دونن طرف، بی‌طرف نیست.

یه نکته‌ی دیگه: تبلیغ، فقط آگهی‌های بزرگ نیست. یه برگه‌ی کوچیک که دم در خونه‌ها پخش می‌شه، یه آگهی توی کانال محله، یا یه پست که برای دیده شدنش پول داده شده، همه، تبلیغن. اندازه‌ش فرق می‌کنه؛ کارش، همونه.

تبلیغ، کجای بازاریابیه

توی درس اول دیدیم که تعریف رسمی و جهانی، چهار فعل داره: ساختن، گفتن، رسوندن و مبادله. تبلیغ، فقط یه بخش از یکی از این چهار فعله: «گفتن». یعنی حتی اگه تبلیغ، بی‌نقص باشه، سه چهارم بازاریابی، هنوز جای دیگه‌ایه.

مثل کوه یخی که فقط نوکش از آب بیرونه. چون تبلیغ دیده می‌شه، خیلی‌ها فکر می‌کنن همه‌ی بازاریابی همونه. ولی زیر آب، چیزهای بزرگ‌تری هست: محصولی که مردم واقعا می‌خوان، قیمتی که منصفانه‌ست، و راهی که آسون به دستشون می‌رسه.

چهار تیکه، و فقط یکی تبلیغ

یه ابزار معروف، که مرجع‌های رسمی این رشته جزو پایه‌های آشنایی با بازاریابی نامش رو می‌بره، آمیخته‌ی بازاریابی یا چهار P ـه: محصول، قیمت، مکان یا رسوندن، و ترویج یا گفتن. تبلیغ، فقط بخشی از P چهارمه.

اگه محصول ضعیف باشه، قیمت نامنصفانه، یا خرید سخت، هیچ تبلیغی، اون‌ها رو درست نمی‌کنه. برعکسش هم درسته: کسب‌وکاری که سه تیکه‌ی اول رو خیلی خوب انجام داده، گاهی با تبلیغ خیلی کم، به خاطر حرف مشتری‌هاش، رشد می‌کنه.

تیکه‌ی اول: محصول

محصول، چیزیه که واقعا به دست مشتری می‌رسه: یه نون، یه کتاب، یه خدمت تعمیر. بازاریابی، از اینجا شروع می‌شه که این چیز، به نیازی که مردم دارن، بخوره. اگه نخوره، هیچ تبلیغی، نجاتش نمی‌ده.

محصول، فقط خود جنس نیست؛ هر چیزی که همراهشه هم جزوشه: بسته‌بندی، راهنمای استفاده، ضمانت، و حتی اینکه اگه مشکلی پیش اومد، چقدر راحت حل می‌شه. یه کتاب خوب، که با جلد پاره برسه، از نگاه مشتری، یه محصول بده.

تیکه‌ی دوم: قیمت

قیمت، فقط یه عدد نیست؛ یه پیامه. قیمت خیلی پایین، گاهی این پیام رو می‌ده که کیفیت پایینه؛ قیمت خیلی بالا، بی ارزشی که مردم ببیننش، اون‌ها رو دور می‌کنه. قیمت درست، اونیه که مشتری، بعد از خرید، حس کنه منصفانه بوده.

یه نکته‌ی مهم هم، روشن بودن قیمته. اگه مشتری، تا آخر خرید، نفهمه هزینه‌ی ارسال یا مالیات چقدره، و یهو، توی آخرین قدم، با یه عدد بزرگ‌تر روبه‌رو بشه، حس فریب خوردن می‌کنه؛ حتی اگه قیمت کل، منصفانه باشه. این، هیچ ربطی به تبلیغ نداره؛ ولی بازاریابیه.

تیکه‌ی سوم: رسوندن

رسوندن، یعنی محصول، کی، کجا و چطور به دست مشتری می‌رسه. یه مغازه که ساعت کاریش با وقت آزاد مردم جور نیست، یا یه فروشگاه اینترنتی که ارسالش هفته‌ها طول می‌کشه، توی رسوندن، ضعیفه.

گاهی، بهترین بازاریابی، فقط بهتر کردن رسوندنه: باز بودن یه ساعت زودتر، یه روش پرداخت ساده‌تر، یا ارسال سریع‌تر. این‌ها، شاید هیچ‌وقت توی هیچ تبلیغی گفته نشن؛ ولی مشتری، حسشون می‌کنه، و به خاطرشون، برمی‌گرده.

پیام‌هایی که بی‌صدا گفته می‌شن

هر کسب‌وکاری، حتی اگه یه ریال تبلیغ نکنه، دائم، پیام می‌ده: با تمیزی مغازه، با سرعت جواب دادن به پیام‌ها، با لحن کارمندها، با اینکه قولش رو سر وقت نگه می‌داره یا نه. این پیام‌ها، از هر تبلیغی، بلندتر شنیده می‌شن؛ چون مشتری، خودش تجربه‌شون کرده.

یه تمرین خوب، برای هر کسب‌وکار، اینه که یه روز، خودش رو جای یه مشتری تازه بذاره: از اول، سایت یا مغازه رو ببینه، سوال بپرسه، خرید کنه، و ببینه چه پیام‌هایی، بی اینکه کسی بخواد، داره می‌گیره.

دیده شدن، کافی نیست

یه اشتباه رایج، اینه که کسب‌وکار، هدفش رو «دیده شدن» بذاره. ولی دیده شدن، فقط قدم اوله. بعدش، باید فهمیده بشید، بهتون اعتماد بشه، و آخر، انتخاب بشید. تبلیغ، بیشتر برای قدم اوله؛ بقیه‌ی قدم‌ها، کار بقیه‌ی بازاریابی‌ان.

یه تبلیغ، که هزاران نفر دیدنش، ولی کسی نفهمید دقیقا چی می‌فروشید، یا چرا باید از شما بخره، شاید عدد بزرگی برای «دیده شدن» داشته باشه؛ ولی برای کسب‌وکار، تقریبا هیچی نیاورده.

وقتی رقیب، بیشتر تبلیغ می‌کنه

گاهی، صاحب یه کسب‌وکار کوچیک، نگران می‌شه که رقیب بزرگ‌تر، خیلی بیشتر تبلیغ می‌کنه. ولی بودجه‌ی تبلیغ، تنها سلاح نیست. یه کسب‌وکار کوچیک، می‌تونه توی چیزهایی برنده بشه که بودجه نمی‌خوان: شناختن اسم مشتری، جواب سریع، انعطاف، و توجه به جزئیات.

خیلی از مشتری‌ها، دقیقا به خاطر همین چیزها، یه کسب‌وکار کوچیک رو، به یه برند بزرگ ترجیح می‌دن. به جای رقابت در چیزی که رقیب قوی‌تره، یعنی تبلیغ، توی چیزی رقابت کنید که شما قوی‌ترید.

گوش دادن، به جای بلند گفتن

تبلیغ، یه طرفه‌ست: کسب‌وکار حرف می‌زنه، مردم گوش می‌دن. ولی بازاریابی خوب، دوطرفه‌ست: کسب‌وکار، بیشتر از اینکه حرف بزنه، گوش می‌ده. نظر مشتری‌ها، شکایت‌هاشون، و سوال‌هایی که تکرار می‌شن، بهترین راهنما برای بهتر شدنن.

یه کسب‌وکار، که هر هفته، چند تا نظر مشتری رو می‌خونه و یه چیز کوچیک رو، از روی اون‌ها، درست می‌کنه، کم‌کم، کاری می‌کنه که دیگه به تبلیغ زیادی نیازی نداشته باشه؛ چون مشتری‌هاش، خودشون، تبلیغش رو می‌کنن.

وقتی یه چیزی خراب می‌شه

هر کسب‌وکاری، یه روز، یه اشتباه می‌کنه: یه سفارش دیر می‌رسه، یه جنس خراب ارسال می‌شه. اینجا، رفتار کسب‌وکار، یکی از قوی‌ترین پیام‌های بازاریابیه. مشتری‌ای که مشکلش، سریع و منصفانه حل شده، گاهی، از مشتری‌ای که هیچ‌وقت مشکلی نداشته، وفادارتر می‌شه.

و برعکس: کسب‌وکاری که مشکل رو انکار می‌کنه، یا مشتری رو بین چند نفر، پاس می‌ده، با همین یه تجربه، چیزی رو خراب می‌کنه که هیچ تبلیغی، برنمی‌گردونه. تبلیغ، این لحظه‌ها رو نمی‌بینه؛ ولی بازاریابی، باید براشون آماده باشه.

یه تعادل سالم

پس جای درست تبلیغ کجاست؟ یه ابزار خوب، کنار ابزارهای دیگه. کسب‌وکاری که فقط تبلیغ می‌کنه، مثل آشپزیه که فقط نمک می‌زنه؛ و کسب‌وکاری که هیچ‌وقت تبلیغ نمی‌کنه، شاید مدت زیادی، دیده نشه. تعادل، از وضع هر کسب‌وکار میاد: یه مغازه‌ی تازه، شاید اول کمی تبلیغ لازم داره؛ یه کسب‌وکار قدیمی با مشتری‌های وفادار، شاید خیلی کم.

مهم اینه که تصمیم، با فکر و عدد گرفته بشه، نه از روی عادت یا ترس. سوال درست، «چقدر تبلیغ کنیم؟» نیست؛ «الان، بزرگ‌ترین مانع رشد ما چیه؟» ـه. اگه جوابش «کسی ما رو نمی‌شناسه» باشه، تبلیغ کمک می‌کنه؛ اگه هر چیز دیگه‌ای باشه، احتمالا نه.

گفتن، فقط با تبلیغ نیست

حتی خود «گفتن» هم، فقط تبلیغ نیست. راه‌های دیگه‌ای هم هست، که خیلی‌هاشون، از تبلیغ، باورکردنی‌ترن. حرف دهان‌به‌دهان: وقتی یه مشتری راضی، به دوستش می‌گه. محتوای مفید: وقتی یه کسب‌وکار، چیزی یاد می‌ده که به درد مردم می‌خوره. رابطه: وقتی یه کسب‌وکار، با مشتری‌هاش، در تماس می‌مونه.

و حتی خود مغازه، یا صفحه‌ی سایت، داره «می‌گه»: تمیزی، نظم، روشن بودن قیمت‌ها، و رفتار فروشنده، همه، پیام‌ان. یه مغازه‌ی شلوغ و بی‌نظم، بی اینکه چیزی بنویسه، داره یه پیام می‌ده.

حرف دهان‌به‌دهان

قدیمی‌ترین شکل گفتن، حرف مردم به همدیگه‌ست. وقتی دوستتون می‌گه «اون نونوایی سر کوچه، نونش عالیه»، این حرف، از هر تبلیغی، براتون باورکردنی‌تره؛ چون دوستتون، از اون نونوایی، پولی نگرفته، و دلیلی نداره دروغ بگه.

این حرف، رو نمی‌شه خرید؛ فقط می‌شه، با کار خوب، به وجودش آورد. برای همین، یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌های بازاریابی، بهتر کردن تجربه‌ی مشتری‌های فعلیه: هر مشتری راضی، یه تبلیغ رایگان و باورکردنیه؛ و هر مشتری ناراضی، یه ضدتبلیغ.

محتوای مفید

یه راه دیگه‌ی گفتن، اینه که به جای «از ما بخرید»، چیزی مفید یاد بدید. مثلا یه گلفروشی، که یاد می‌ده چطور گلدون آپارتمانی رو زنده نگه داریم؛ یا یه کتاب‌فروشی، که برای هر سن، کتاب پیشنهاد می‌ده.

به این، بازاریابی محتوایی می‌گن؛ و مسیر تولید محتوای کتابخونه، کامل درباره‌شه. فرقش با تبلیغ، اینه که اول، به مردم چیزی می‌ده، و بعد، اعتمادشون رو می‌گیره. آدمی که از یه گلفروشی، یاد گرفته گلدونش رو زنده نگه داره، وقتی گل خواست، احتمالا همون‌جا رو یادش میاد.

رابطه با مشتری

یه راه دیگه، نگه داشتن رابطه با کسیه که یه بار خریده. یه پیام کوتاه بعد از خرید که بپرسه همه‌چیز خوب بود، یا یه خبر وقتی محصولی که دوست داشت، دوباره موجود شد. این‌ها، تبلیغ نیستن؛ ولی کمک می‌کنن مشتری، شما رو فراموش نکنه.

مهمه که این رابطه، آزاردهنده نشه: پیام‌های زیاد، بی‌ربط، یا بی اجازه، رابطه رو خراب می‌کنن. قاعده‌ی ساده: فقط چیزی بفرستید که اگه خودتون جای مشتری بودید، خوشحال می‌شدید بگیرید.

تجربه‌ی خود کسب‌وکار

فرض کنید یه تبلیغ عالی، شما رو به یه رستوران می‌کشونه. ولی وقتی می‌رسید، میز کثیفه، غذا دیر میاد، و گارسون بی‌حوصله‌ست. چیزی که یادتون می‌مونه، تبلیغ نیست؛ تجربه‌ست. و تجربه‌ی بد، معمولا قوی‌تر از هر تبلیغی، به بقیه گفته می‌شه.

برای همین، بازاریاب خوب، به همه‌ی لحظه‌هایی که مشتری با کسب‌وکار سر و کار داره، فکر می‌کنه: از دیدن تبلیغ، تا وارد شدن، خرید، دریافت، استفاده، و حتی وقتی مشکلی پیش میاد. مسیر ارتباط با مشتری، به این لحظه‌ها، نقطه‌های تماس می‌گه.

سطل سوراخ

یه تصویر ساده: فرض کنید می‌خواید یه سطل رو پر از آب کنید، ولی ته سطل، سوراخه. هر چقدر هم شیر رو بازتر کنید، یعنی تبلیغ بیشتر بکنید، آب، از پایین بیرون می‌ریزه. راه درست، اول بستن سوراخه؛ بعد، باز کردن شیر.

سوراخ سطل، توی یه کسب‌وکار، هر چیزیه که باعث می‌شه مشتری، بعد از یه بار خرید، برنگرده: محصول ضعیف، قیمت نامنصفانه، ارسال کند، یا پشتیبانی بد. کسب‌وکاری که سوراخ داره، با تبلیغ بیشتر، فقط پول بیشتری هدر می‌ده.

تبلیغ، کی واقعا کمک می‌کنه

این حرف‌ها، یعنی تبلیغ بده؟ نه. تبلیغ، وقتی بقیه‌ی کار درسته، می‌تونه خیلی کمک کنه: مثلا وقتی یه محصول خوب دارید و هیچ‌کس هنوز ازش خبر نداره؛ وقتی یه مغازه‌ی تازه باز کردید؛ یا وقتی یه پیشنهاد مشخص و محدود، مثل یه فصل خاص، دارید.

توی این حالت‌ها، تبلیغ، مثل یه کاتالیزوره: چیزی رو که خودش خوبه، زودتر و به آدم‌های بیشتری می‌رسونه. ولی اون چیز، باید از اول خوب باشه. تبلیغ، سرعت می‌ده، نه جهت.

تبلیغ، کی آسیب می‌زنه

تبلیغ، گاهی حتی آسیب می‌زنه. وقتی قولی بده که کسب‌وکار نمی‌تونه نگهش داره، آدم‌هایی میان که ناامید برمی‌گردن، و حرف بد پخش می‌کنن. وقتی بیش از حد تکرار بشه، یا آزاردهنده باشه، مردم، از اسم اون کسب‌وکار، خسته می‌شن.

و وقتی کسب‌وکار، ظرفیت جواب دادن به آدم‌های بیشتر رو نداره، تبلیغ، آدم‌هایی میاره که دیر جواب می‌گیرن، یا محصول تموم شده. یه نونوایی کوچیک، که یهو با یه تبلیغ بزرگ، ده برابر مشتری داشته باشه، شاید نتونه برای همه، نون تازه بپزه؛ و تجربه‌ی بد اون روز، از سود تبلیغ، بیشتر ضرر می‌زنه.

اثر کوتاه‌مدت، اثر بلندمدت

تبلیغ، معمولا اثر کوتاه‌مدت داره: تا وقتی پول می‌دید، دیده می‌شید؛ وقتی قطع کنید، کم‌کم فراموش می‌شید. ولی کارهای دیگه‌ی بازاریابی، مثل محصول خوب، اسم قابل اعتماد، و مشتری‌های وفادار، اثر بلندمدت دارن: مثل درختی که آروم رشد می‌کنه، ولی سال‌ها می‌مونه.

یه کسب‌وکار سالم، معمولا هر دو رو داره: کمی تبلیغ برای امروز، و کار پیوسته روی بقیه، برای فردا. اگه همه‌ی تکیه روی تبلیغ باشه، کسب‌وکار، مثل کسی می‌شه که فقط با قرض زندگی می‌کنه: تا وقتی پول هست، همه‌چیز خوبه.

سنجیدن تبلیغ

یکی از مهم‌ترین کارها، اینه که بدونید هر تبلیغ، واقعا چی آورده. یه روش ساده: از هر مشتری تازه بپرسید «از کجا با ما آشنا شدید؟» و جواب‌ها رو بنویسید. چند هفته بعد، می‌بینید کدوم راه، بیشتر آدم آورده، و کدوم، فقط پول برده.

و یه نکته‌ی مهم‌تر: فقط تعداد آدم‌ها رو نسنجید؛ ببینید کدوم آدم‌ها، خریدن و برگشتن. تبلیغی که صد نفر میاره و کسی نمی‌خره، از تبلیغی که ده نفر میاره و پنج‌تاشون مشتری ثابت می‌شن، بدتره.

بودجه‌ی محدود، کجا خرج بشه

بیشتر کسب‌وکارهای کوچیک، بودجه‌ی محدودی دارن. سوال اینه: کجا خرجش کنیم؟ قاعده‌ی این درس، ساده‌ست: اول، سوراخ‌های سطل رو ببندید؛ یعنی جاهایی که مشتری ناراضی می‌شه. بعد، روی راه‌های ارزون و باورکردنی گفتن، مثل تشویق مشتری‌های راضی به معرفی، و محتوای مفید، کار کنید.

و فقط بعد، وقتی مطمئنید تجربه خوبه، کمی از بودجه رو، برای تبلیغ بذارید؛ اون هم کوچیک، و سنجیده. اگه یه تبلیغ کوچیک، با عدد، جواب داد، کمی بزرگ‌ترش کنید. اگه نداد، پول زیادی از دست ندادید، و یه درس گرفتید.

تبلیغ درست

تبلیغ، چون از طرف خود کسب‌وکاره، مسئولیت بیشتری داره که درست باشه. قول‌های مبهم و بزرگ، مثل «بهترین در کل کشور»، معمولا باورکردنی نیستن، و اگه نشه نشونشون داد، اعتماد رو کم می‌کنن. پیام روشن و مشخص، مثل «نون تازه، از ساعت شش صبح»، هم باورکردنی‌تره، هم قابل نگه داشتن.

یه آزمون ساده، برای هر جمله‌ی تبلیغ: اگه مشتری فردا بیاد و بگه «نشونم بده»، می‌تونید نشونش بدید؟ اگه جواب نه‌ـه، اون جمله رو ننویسید.

دو نوع تبلیغ

تبلیغ‌ها، معمولا دو نوع‌ان. یه نوع، اسم و حس یه کسب‌وکار رو می‌سازه؛ مثلا تبلیغی که فقط می‌گه «ما، نونوایی محله‌ایم، از سال‌ها پیش». این نوع، اثر بلندمدت داره، ولی فروش امروز رو، مستقیم، کم‌تر جابه‌جا می‌کنه.

نوع دیگه، یه پیشنهاد مشخص رو می‌گه؛ مثلا «این هفته، نون سبوس‌دار تازه». این نوع، زود اثر می‌کنه، ولی بعدش، زود فراموش می‌شه. یه کسب‌وکار، بسته به هدفش، از هر کدوم استفاده می‌کنه؛ مهم اینه که بدونه کدوم رو، برای چی، انجام می‌ده.

تبلیغ اینترنتی

اینترنت، تبلیغ رو برای کسب‌وکارهای کوچیک، دسترس‌پذیرتر کرده: می‌شه با بودجه‌ی کم، فقط به آدم‌های یه شهر یا یه سن خاص، آگهی نشون داد، و دقیق دید چند نفر دیدن و کلیک کردن. مسیر گوگل ادز و مسیرهای شبکه‌های اجتماعی کتابخونه، این‌ها رو کامل یاد می‌دن.

ولی همون قاعده‌ها، اینجا هم هست: اگه کسی روی آگهی کلیک کنه و به صفحه‌ای برسه که جواب سوالش رو نداره، یا خرید ازش سخته، پول کلیک، هدر رفته. تبلیغ اینترنتی، فقط آدم رو تا در مغازه میاره؛ بقیه‌ش، هنوز کار بازاریابیه.

چند اشتباه رایج

این‌ها، اشتباه‌هایی‌ان که خیلی از کسب‌وکارهای تازه، درباره‌ی تبلیغ می‌کنن:

  • شروع با تبلیغ، پیش از درست کردن محصول و تجربه.
  • خرج همه‌ی بودجه، یه‌جا، روی یه تبلیغ بزرگ.
  • تبلیغ برای «همه»، به جای یه گروه مشخص.
  • قول‌هایی که نمی‌شه نگهشون داشت.
  • نسنجیدن اینکه هر تبلیغ، چه کسی رو آورد.

هر کدوم از این‌ها، با قاعده‌ی سطل سوراخ و یه دفترچه‌ی ساده، قابل پیشگیریه.

برای یه کسب‌وکار کوچیک

اگه یه کسب‌وکار کوچیک دارید، این ترتیب، یه شروع خوبه: اول، از چند مشتری بپرسید چرا خریدن و چی رو دوست نداشتن؛ دوم، مهم‌ترین شکایت رو برطرف کنید؛ سوم، از مشتری‌های راضی بخواید شما رو معرفی کنن؛ چهارم، یه چیز مفید یاد بدید؛ و پنجم، اگه هنوز لازم بود، یه تبلیغ کوچیک و سنجیده.

دقت کنید که تبلیغ، آخر این فهرسته؛ نه چون بی‌اهمیته، بلکه چون بی چهار قدم اول، اثرش، کم یا حتی منفیه. وقتی چهار قدم اول درست باشه، تبلیغ، مثل باد پشت یه قایق سالم، کمکتون می‌کنه.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «فرق بازاریابی و تبلیغات چیه»:

تبلیغ، پیامیه که یه کسب‌وکار، معمولا با پول، از راه رسانه به مردم می‌رسونه. بازاریابی، خیلی بزرگ‌تره: ساختن محصول درست، قیمت درست، رسوندن درست، و گفتن؛ و تبلیغ، فقط یه تیکه از همین گفتنه. تبلیغ، کار خراب رو درست نمی‌کنه؛ فقط آدم‌های بیشتری رو باهاش آشنا می‌کنه. اول ارزش و تجربه، بعد تبلیغ.

چند باور رایج

  • «بازاریابی یعنی تبلیغ.» تبلیغ فقط یه تیکه از گفتنه.
  • «تبلیغ بیشتر، فروش بیشتر.» با سطل سوراخ، نه.
  • «تبلیغ بده.» سرعت می‌ده، وقتی بقیه درسته.
  • «حرف دهان‌به‌دهان رو نمی‌شه کاری کرد.» با تجربه‌ی خوب ساخته می‌شه.
  • «تبلیغ اینترنتی، کار رو تموم می‌کنه.» فقط تا در مغازه میاره.

یه مثال

یه کافه‌ی تازه، همه‌ی بودجه‌ی شروعش رو، خرج تبلیغ اینترنتی کرد. هفته‌ی اول، شلوغ شد؛ ولی قهوه دیر آماده می‌شد، صندلی کم بود، و چند نفر، نظر بد نوشتن. هفته‌ی بعد، با اینکه تبلیغ ادامه داشت، کافه خلوت‌تر شد.

صاحب کافه، تبلیغ رو قطع کرد، و یه ماه، فقط روی سرعت آماده کردن قهوه و راحتی جا کار کرد؛ و از هر مشتری، نظرش رو پرسید. کم‌کم، مشتری‌های راضی، دوستاشون رو آوردن. چند ماه بعد، با یه تبلیغ کوچیک‌تر، کافه، از روزهای اول هم شلوغ‌تر بود؛ این بار، با مشتری‌هایی که برمی‌گشتن.

تمرین امروز

امروز، یه تبلیغ و تجربه‌ی واقعی پشتش رو مقایسه کنید.

  1. یه تبلیغ که اخیرا دیدید رو انتخاب کنید.
  2. بنویسید چه قولی داد.
  3. اگه از اون کسب‌وکار خرید کردید یا کسی رو می‌شناسید که کرده، بنویسید تجربه‌ی واقعی چی بود.
  4. بنویسید قول و تجربه، چقدر به هم نزدیک بودن.
  5. و بنویسید اگه جای اون کسب‌وکار بودید، اول کدوم سوراخ سطل رو می‌بستید.

درس بعدی، تاریخ بازاریابی رو، از بازار محله تا اینترنت، می‌گه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • تبلیغ، پیام پولی از راه رسانه‌هاست.
  • تبلیغ فقط یه تیکه از «گفتن» در بازاریابیه.
  • محصول، قیمت و رسوندن، هیچ ربطی به تبلیغ ندارن.
  • تبلیغ کار خراب رو درست نمی‌کنه، فقط بزرگ‌ترش نشون می‌ده.
  • اول ارزش و تجربه، بعد تبلیغ.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد