آموزشآموزش زبان انگلیسی از صفر تا صد
صدای حروف انگلیسی: چرا اسم حرف با صداش فرق داره
جواب کوتاه
هر حرف انگلیسی یه اسم داره و یه صدا. اسم برای هجی کردنه: b «بی». صدا برای خوندنه: b توی کلمه «ب» خونده میشه. برای خوندن یه کلمه، صدای حرفها رو یکییکی بگید و تند پشت هم سرهم کنید: c-a-t، «ک، ا، ت»، میشه cat. بیشتر بیصداها یه صدای ثابت دارن، چند تا مثل c و g دو صدا، و هر حرف صدادار یه صدای کوتاه داره و یه صدای اسم.
دو روی سکه
اسم ۲۶ حرف رو بلدید. ولی اگه همین الان کلمهی bed رو بخونید و بگید «بی، ای، دی»، هیچ انگلیسیزبانی نمیفهمه چی گفتید. چون خوندن با اسم حرفها نیست؛ با صدای حرفهاست.
هر حرف مثل یه سکهی دو روئه. یه رو اسمشه: B اسمش «بی» هست. روی دیگه صداشه: B توی کلمه «ب» خونده میشه. اسم رو برای هجی کردن لازم دارید، همون کاری که توی درس الفبا یاد گرفتید. صدا رو برای خوندن و نوشتن کلمهها.
توی فارسی هم همین دو رو هست، فقط کمتر بهش فکر میکنیم. اسم حرف «ب»، «ب» یا «به» هست؛ ولی توی «باد» فقط صدای «ب» رو میگیم، نه اسمش رو. اسم «س»، «سین» هست؛ ولی توی «سیب» فقط «س» میگیم، نه «سینیب». انگلیسی هم دقیقا همینه؛ فقط چون اسم حرفهای انگلیسی رو تازه یاد گرفتید، ذهنتون اول سراغ اسم میره.
خوندن با صدا
بچههای انگلیسیزبان خوندن رو دقیقا همینطوری یاد میگیرن: اول صدای هر حرف، بعد سرهم کردن صداها. به این روش میگن فونیکس (Phonics). یه بررسی بزرگ دولتی توی انگلستان، سال ۲۰۰۶، پیشنهاد کرد همهی مدرسهها خوندن رو با همین روش و به ترتیب یاد بدن، و از اون موقع روش اصلی خوندن توی مدرسههای اونجاست.
ما هم همین راه رو میریم. توی این درس صدای اصلی هر ۲۶ حرف رو یاد میگیرید، و آخر درس بیست کلمهی واقعی رو خودتون، بی کمک، میخونید. این کلمهها همه یه شکل دارن: بیصدا، صدادار، بیصدا؛ همون الگویی که توی درس صدادار و بیصدا دیدید.
یه نکتهی مهم: صدای حرفها رو کوتاه بگید. وقتی صدای b رو میگید، فقط «ب» بگید، نه «به» و نه «بی». اگه یه صدادار پشتش بذارید، موقع سرهم کردن یه صدای اضافه توی کلمه میاد: «بهات» به جای bat.
اگه یادتون باشه، کلاس اول دبستان خودمون هم خوندن فارسی رو همینطوری یاد گرفتیم: اول «آ» و «ب»، بعد «با»، بعد «بابا». معلم صدای حرفها رو یاد میداد، نه اسمشون رو، و ما صداها رو سرهم میکردیم تا «بابا آب داد» بشه. پس این روش برای ذهنتون تازه نیست؛ فقط حرفها تازهن.
صدای ۲۶ حرف
این ۲۶ سکهست. بالای هر سکه، اسم حرف؛ پایینش، صدای رایجش با علامت IPA، نزدیکترین صدای فارسی، و یه کلمه که اون صدا رو داره. برای حرفهایی که دو صدای رایج دارن، هر دو رو نوشتیم.
- a ای/æ/مثل اول «اسب»cat
- b بی/b/بbed
- c سی/k/ /s/ک، یا سcat · city
- d دی/d/دdog
- e ای/e/مثل اول «اسم»ten
- f اف/f/فfan
- g جی/g/ /dʒ/گ، یا جgo · gem
- h ایچ/h/هhat
- i آی/ɪ/ای خیلی کوتاهsit
- j جی/dʒ/جjam
- k کی/k/کkid
- l ال/l/لleg
- m ام/m/مmap
- n ان/n/نnet
- o او/ɒ/آ کوتاه، لب گردhot
- p پی/p/پpen
- q کیو/kw/کو، با uqueen
- r آر/r/ر نرمred
- s اس/s/ /z/س، یا زsun · is
- t تی/t/تtop
- u یو/ʌ/آ کوتاه و بیرنگcup
- v وی/v/و فارسیvan
- w دابل یو/w/و با لب گردwet
- x اکس/ks/کسbox
- y وای/j/یyes
- z زد/z/زzip
صدای حرفهای صدادار رو با حروف فارسی فقط تقریبی میشه نوشت؛ برای همین کنارشون یه کلمهی مرجع گذاشتیم. دقیقش رو توی ایستگاه ۳ با علامتهای IPA یاد میگیرید. ولی برای خوندن کلمههای سادهی این درس، همین نزدیکترین صداها کاملا کافین.
سکهها رو چطوری تمرین کنید؟ هر حرف رو ببینید و فقط صداش رو بگید، بعد کلمهی نمونهش رو. اول از a تا z، بعد قاطی. وقتی دیدید میتونید بیمکث صدای هر حرف رو بگید، سکهها جا افتادن. یه کار دیگه هم کمک میکنه: برای هر صدا یه کلمهی خودتون پیدا کنید، کلمهای که از قبل میشناسید، مثل bus برای b یا taxi برای t.
حرفهای تکصدا
خبر خوب: بیشتر بیصداها خیلی منظمن. دوازده حرف هستن که تقریبا همیشه یه صدا دارن، و اون صدا هم تقریبا همون حرف فارسیه: b «ب»، d «د»، f «ف»، h «ه»، j «ج»، k «ک»، l «ل»، m «م»، n «ن»، p «پ»، t «ت» و z «ز».
اینها رو تقریبا مجانی بلدید. فقط سه نکتهی کوچیک: p و t و k توی انگلیسی، اول کلمه، با یه نفس کوچیک گفته میشن، طوری که اگه دستتون رو جلوی دهانتون بگیرید، باد رو حس میکنید؛ فارسی هم کمابیش همینطوریه. h همیشه از گلو و نرم گفته میشه، هیچوقت مثل «خ». و l آخر کلمه، مثل ball، یه کم توخالیتر و از ته دهان گفته میشه.
گاهی این حرفها هم ساکت میشن، مثل k توی know یا b توی lamb. اینها استثنان و درس جداشون رو آخر همین ایستگاه داریم. فعلا قاعدهی کلی: این دوازده تا، یه صدای ثابت.
دو در c
c یه حرف با دو صداست و انتخاب بینشون رو حرف بعدیش میکنه. اگه بعد از c یکی از سه حرف e، i یا y بیاد، c صدای «س» میده: city (شهر)، cent (سنت)، cycle (چرخه)، ice (یخ). بقیهجا، یعنی قبل از a، o، u، قبل از بیصداها و آخر کلمه، صدای «ک» میده: cat، cup، cola، clock، music.
این قاعده خیلی قابل اعتماده؛ تقریبا همیشه جواب میده. پس هر وقت به c رسیدید، یه نگاه به حرف بعدیش بندازید. یه کلمهی جالب برای تمرین: circus (سیرک). دو تا c داره؛ اولی قبل از i هست پس «س»، دومی قبل از u هست پس «ک»: «سرکس»، البته با صدادارهای انگلیسی.
و یه جفت مهم: c و k هر دو میتونن «ک» باشن، و ck هم که آخر خیلی از کلمهها میاد، مثل back و duck، فقط یه «ک» هست. پس وقتی «ک» میشنوید و میخواید بنویسید، نمیدونید c یا k. این رو فقط با دیدن کلمه یاد میگیرید؛ cat با c، kid با k. یه قاعدهی کمکی: قبل از e و i معمولا k میاد، چون c اونجا «س» میشد: kid، key.
دو در g
g هم مثل c دو صدا داره: «گ» و «ج». قبل از a، o، u و بیصداها همیشه «گ» هست: go، bag، glass. قبل از e، i و y گاهی «ج» میشه: gem (گوهر)، giant (غول)، age (سن)، page (صفحه).
ولی g، برخلاف c، استثنای زیاد داره. چند تا از پرکاربردترین کلمهها با اینکه بعد از g حرف e یا i اومده، «گ» خونده میشن: get، give، girl، gift، begin. برای همین قاعدهی g رو اینطوری یاد بگیرید: «قبل از e، i، y ممکنه «ج» باشه؛ دیکشنری رو ببین».
یه نکتهی سادهتر: g آخر کلمه تقریبا همیشه «گ» هست، مثل big و dog. و اگه کلمه با ge تموم بشه، مثل age و page، «ج» هست و e آخرش ساکته.
s و x
s بیشتر وقتها «س» هست: sun، sit، bus. ولی چند جا «ز» خونده میشه: توی کلمههای خیلی پرکاربرد is، has، was و his، بین دو صدادار مثل rose و music، و آخر بعضی جمعها که بخش بعد میگیم. پس is رو «ایز» بگید، نه «ایس».
x معمولا دو صدای پشت هم میده: «کس». box میشه «باکس»، six «سیکس»، fox «فاکس». توی چند کلمه که با ex شروع میشن و بعدش صدادار میاد، «گز» میشه: exam (امتحان)، exact. و توی کلمههای خیلی کمی که با x شروع میشن، مثل xylophone، «ز» خونده میشه.
q هم تقریبا همیشه با u میاد و این دو تا با هم «کو» خونده میشن: queen (ملکه)، quick (سریع)، question (سوال). پس q رو تنها نبینید؛ qu رو یه تیکه ببینید.
صدادارها: کوتاه یا اسم
هر حرف صدادار دستکم دو صدای اصلی داره: یه صدای کوتاه، و صدای اسم خودش. توی cat، حرف a صدای کوتاهش رو میده، تقریبا مثل اول «اسب». توی name، حرف a اسم خودش رو میگه: «ای» مثل ایوان.
کی کوتاه و کی اسم؟ قاعدهی پایه رو توی درس قبل دیدید: یه صدادار تنها بین دو بیصدا، مثل cat، bed، sit، hot و cup، معمولا کوتاهه. صدای اسم بیشتر وقتی میاد که آخر کلمه یه e ساکت باشه، مثل name، time، home؛ یا وقتی صدادار آخر یه کلمهی کوتاهه، مثل he، go، hi.
توی این درس فقط با صدای کوتاه کار میکنیم، چون کلمههای اولتون همه اینطوریان. صدای اسم و اون e ساکت آخر کلمه، درس جدای خودش رو داره. پنج صدای کوتاه رو یه بار دیگه بلند بگید: a مثل cat، e مثل ten، i مثل sit، o مثل hot، u مثل cup.
چرا صدادارها از بیصداها سختترن؟ چون فارسی شش صدای صدادار داره و انگلیسی حدود بیست؛ پس چند صدای صدادار انگلیسی، مثل a توی cat و u توی cup، توی گوش ما به هم نزدیکن. اگه اولش cat و cut رو یکی گفتید، نگران نباشید؛ این فرقها رو توی ایستگاه ۳ با جای زبان و شکل لب، یکییکی جدا میکنیم.
w یا v
اینجا یه دام بزرگ برای فارسیزبانهاست. «و»ی فارسی، توی بیشتر لهجهها، همون صدای v انگلیسیه: دندونهای بالا روی لب پایین. پس vase، van و very رو خیلی راحت میگید.
ولی w یه صدای دیگهست که فارسی معیار نداره: لبها گرد میشن، مثل وقتی «او» میگید، و دندون به لب نمیخوره. water، wet، we، window. وقتی w رو با «و»ی فارسی میگیم، water میشه «واتر» با v، و انگلیسیزبان یه لهجهی خیلی واضح میشنوه؛ گاهی هم کلمه عوض میشه، چون wine (شراب) و vine (تاک) دو کلمهی جدان.
تمرین: جلوی آینه، اول «او» بگید و لبها رو گرد نگه دارید، بعد بی اینکه دندون به لب بخوره، کلمه رو بگید: «او-اتر». کمکم «او» رو کوتاه کنید تا فقط گرد شدن لب بمونه.
r نرم
«ر»ی فارسی با یه ضربهی تند زبان به پشت دندونهای بالا گفته میشه. r انگلیسی این ضربه رو نداره: زبان کمی عقب میره و به هیچجا نمیخوره، و صدا نرم و کشیدهست. red، run، rain.
یه فرق دیگه هم هست که به لهجه بستگی داره: توی انگلیسی بریتانیایی، r آخر کلمه و قبل از بیصدا معمولا گفته نمیشه: car تقریبا «کا» و park تقریبا «پاک». توی امریکایی گفته میشه: «کار»، «پارک». این همون فرقیه که توی اسم حرف R هم دیدید.
اگه r رو با «ر»ی فارسی بگید، فهمیده میشید؛ این اشتباه مثل w معنی رو عوض نمیکنه. ولی اگه بخواید طبیعیتر حرف بزنید، این یکی از اولین چیزهاییه که ارزش تمرین داره.
یه تمرین ساده برای r: بگید «آ» و همونطور که صدا ادامه داره، نوک زبان رو آروم کمی به عقب بکشید بی اینکه به جایی بخوره. صدایی که درمیاد نزدیک r انگلیسیه. حالا red رو با همین r بگید.
s جمع
توی انگلیسی برای جمع بستن بیشتر اسمها یه s آخرشون میذارن: cat میشه cats، dog میشه dogs. ولی این s همیشه «س» خونده نمیشه.
بعد از صداهای «بیواک»، یعنی صداهایی که گلو موقع گفتنشون نمیلرزه، مثل t، p و k، s همون «س» هست: cats، cups، books. بعد از صداهای «واکدار»، یعنی صداهایی که گلو میلرزه، مثل g، b، d، n، m، l و همهی صدادارها، s «ز» خونده میشه: dogs، beds، pens، bees.
برای امتحانش دستتون رو روی گلوتون بذارید و «ززززز» بگید؛ لرزش رو حس میکنید. حالا «سسسس»؛ لرزشی نیست. فرق «س» و «ز» فقط همین لرزشه؛ و s جمع، خودش رو با صدای قبلیش جور میکنه. اگه همیشه «س» بگید هم فهمیده میشید؛ ولی «داگز» از «داگس» خیلی طبیعیتره.
یه حالت سوم هم هست که بعدا میبینید: بعد از «س»، «ش» یا «چ»، جمع با es ساخته میشه و یه هجای تازه میسازه: bus میشه buses، «باسز»، با دو هجا.
سرهم کردن صداها
حالا قلب درس: چطوری از صدای حرفها به کلمه برسیم. این کار رو سرهم کردن (Blending) میگن، و سه قدم داره:
- صدای هر حرف رو جدا بگید: c-a-t، یعنی «ک»، «ا» (مثل اسب)، «ت».
- تندتر تکرار کنید: «ک-ا-ت»، «کا-ت»، هر بار فاصله کمتر.
- یهجا بگید: cat. و معنیش رو به یاد بیارید: گربه.
اولش ممکنه حس کنید صداها به هم نمیچسبن. یه ترفند: صداهایی که میشه کش داد، مثل s، m، f و صدادارها، رو کش بدید: «سسسسااان» میشه sun. صداهایی که نمیشه کش داد، مثل b، d، t، فقط کوتاه بگید و سریع برید سراغ صدای بعدی.
این همون کاریه که یه بچهی پنجسالهی انگلیسیزبان روز اول مدرسه میکنه. اگه اولش کنده، طبیعیه؛ بعد از چند ده کلمه، ذهن خودش سرعت میگیره و دیگه حرف به حرف نمیخونه.
یه نکته برای کلمههایی که دو بیصدا پشت هم دارن، مثل stop یا frog: صدای دو بیصدا رو بی هیچ صدادار اضافهای به هم بچسبونید. «س» و «ت» پشت هم، بی «ا» اولش و بی صدای اضافه بینشون: s-t-o-p. همون اشتباه «اسکول» که توی درس قبل دیدید، اینجا هم میتونه پیش بیاد.
اولین کلمههایی که خودتون میخونید
این بیست کلمه همه با الگوی «بیصدا، صدادار، بیصدا» ساخته شدن، پس با صدای کوتاه صدادارها و صدای ثابت بیصداها خونده میشن. هر کدوم رو با سه قدم سرهم کردن بخونید، بعد معنیش رو ببینید.
- catگربه
- dogسگ
- sunخورشید
- bedتخت
- penخودکار
- tenده
- hotداغ
- cupفنجون
- mapنقشه
- redقرمز
- bigبزرگ
- sitنشستن
- runدویدن
- busاتوبوس
- boxجعبه
- hatکلاه
- legپا
- jamمربا
- wetخیس
- yesبله
اگه این بیست کلمه رو خوندید، یه قدم خیلی بزرگ برداشتید: از کسی که حرفها رو میشناخت، شدید کسی که کلمه میخونه. اینها رو توی جعبهی لایتنرتون هم بریزید؛ بیست کارت اول، بیست کلمهی اول.
حالا یه کار جالب: چند تا جملهی خیلی کوتاه هم با همین کلمهها میشه خوند. A big red bus. یعنی «یه اتوبوس قرمز بزرگ». The cat is on the bed. یعنی «گربه روی تخته». the و is رو هنوز با این قاعدهها نمیشه خوند؛ اینها کلمههای خیلی پرکاربردیان که باید یهجا شناخت، و توی ایستگاه ۴ یاد میگیرید.
کلمههایی که یهجا میشناسیم
یه دسته کلمه هستن که خیلی پرکاربردن ولی از قاعدهی صداها پیروی نمیکنن. اگه بخواید حرف به حرف سرهمشون کنید، اشتباه درمیاد. اینها رو باید یهجا، با شکل کلی کلمه، شناخت؛ مثل وقتی که یه چهرهی آشنا رو میشناسید. بهشون میگن کلمههای دیداری (Sight words).
- the «د» با یه صدای کوتاه؛ یعنی «اون» یا بیترجمه
- is «ایز»، با «ز»؛ یعنی «هست»
- you «یو»؛ یعنی «تو» یا «شما»
- was «واز» با لب گرد؛ یعنی «بود»
- said «سد»؛ یعنی «گفت»
- of «او» کوتاه با «و»؛ یعنی «از»، یا همون کسرهی اضافهی فارسی
بچههای انگلیسیزبان هم اینها رو جدا حفظ میکنن. خبر خوب اینکه تعدادشون زیاد نیست، و چون همهجا هستن، خیلی زود آشنا میشن. هر کدوم رو روی یه کارت بنویسید و بذارید توی جعبهی لایتنر.
برعکس: از صدا به نوشتن
صدای حرفها فقط برای خوندن نیست؛ برای نوشتن هم هست. وقتی یه کلمه رو میشنوید، میتونید صداهاش رو جدا کنید و برای هر صدا حرفش رو بنویسید. «پن»: «پ»، «ا» (مثل اسم)، «ن»؛ یعنی p، e، n: pen.
این برعکس کردن، یعنی املا از روی صدا، برای کلمههای این درس خیلی خوب جواب میده. فقط جایی که یه صدا دو جور نوشته میشه، مثل «ک» که هم c هست و هم k، باید یه بار کلمه رو دیده باشید. یه تمرین ساده: یه نفر از این درس کلمه بگه و شما بنویسید؛ بعد جاتون رو عوض کنید. ده دقیقه از این بازی، هم گوش رو تمرین میده، هم دست رو.
توی زندگی روزمره هم کلی کلمهی سادهی انگلیسی دور و برتونه که با همین قاعدهها خونده میشن: روی تابلوهای خیابون stop و bus، روی بستهبندیها max و mix، روی دکمهها on و off و set. هر بار که یکیشون رو دیدید، یه بار سرهمش کنید.
درسهای بعدی این ایستگاه
صدای تکتک حرفها پایهی خوندنه، ولی همهی ماجرا نیست. سه چیز دیگه خیلی از کلمهها رو عوض میکنه، و درسهای بعدی همین ایستگاه یکییکی میگنشون:
- حروف دوتایی: وقتی دو حرف با هم یه صدای تازه میسازن، مثل sh («ش») توی ship، ch («چ») توی chair و th توی think.
- e آخر کلمه: چرا cap (کلاه) و cape (شنل) فرق دارن، و چطوری یه e ساکت صدای کوتاه رو به صدای اسم تبدیل میکنه.
- حروف ساکت: چرا k توی know و b توی lamb خونده نمیشن.
با این سه درس، و درس قواعد املا، بیشتر کلمههای سادهی انگلیسی رو میتونید بخونید، حتی اگه تا حالا ندیدیدشون.
هر روز ده دقیقه بلند خوندن
صدای حرفها با خوندن بیصدا توی ذهن جا نمیافته؛ باید بلند گفت. یه هفته، هر روز ده دقیقه، این کار رو بکنید:
- دو دقیقه سکهها: ۲۶ حرف رو یکییکی ببینید و فقط صداشون رو بگید، نه اسمشون رو.
- پنج دقیقه کلمهها: بیست کلمهی این درس رو با سه قدم سرهم کردن بخونید؛ هر روز کمی تندتر.
- سه دقیقه جمله: یه جملهی کوتاه با همین کلمهها بسازید و بلند بخونید: A red bus. A big dog.
برای بچهها این کار رو بازی کنید: یه کارت رو نشون بدید و بچه صدای حرف رو بگه، یا یه صدا بگید و بچه کارتش رو پیدا کنه. برای بزرگترها، مخصوصا اگه با اسم حرفها خو گرفتن، اولش سخته که به جای «بی» بگن «ب»؛ عجله نکنید. بعد از چند روز، ذهن خودش جدا میکنه: موقع هجی اسم، موقع خوندن صدا.
اشتباههای رایج
- خوندن با اسم حرف: «بی ای دی» به جای bed. موقع خوندن فقط صدا.
- صدادار اضافه بعد از بیصدا: «به-ا-ت» به جای bat. صدای بیصداها رو کوتاه و خشک بگید.
- w مثل «و»: «واتر» با دندون روی لب. لبها رو گرد کنید.
- c همیشه «ک»: «کیتی» به جای city. قبل از e، i، y: «س».
- is با «س»: «ایس» به جای «ایز».
- h مثل «خ»: hat با «خ». h نرمه و از گلو، مثل «ه».
تمرین
این کلمهها رو که توی درس نبودن، با سه قدم سرهم کردن بخونید و بلند بگید. بعد معنیشون رو با جوابها چک کنید.
fox · web · mud · tip · fun · gap · zip · log · pot · men
جوابها: fox روباه، web تار، mud گل (خاک خیس)، tip نوک یا انعام، fun سرگرمی، gap فاصله، zip زیپ، log کندهی چوب، pot قابلمه، men مردها. اگه بیشترشون رو درست خوندید، حتی بدون دونستن معنی، یعنی سرهم کردن رو یاد گرفتید.
یه تمرین سختتر برای کسایی که تند جلو رفتن: این کلمهها دو بیصدا پشت هم دارن. با دقت سرهمشون کنید: stop · frog · milk · desk · plan · swim. معنیها: ایست، قورباغه، شیر، میز تحریر، برنامه، شنا کردن.
ایستگاه الفبا و نوشتن ادامه داره: درس بعد حروف دوتایی رو یاد میده، مثل sh و ch که توی فارسی صدای آشنای «ش» و «چ» رو میسازن.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- اسم حرف برای هجی کردن، صدای حرف برای خوندن.
- خوندن یعنی صدای حرفها رو یکییکی گفتن و تند سرهم کردن: c-a-t، cat.
- دوازده بیصدا یه صدای ثابت دارن؛ c و g قبل از e، i، y عوض میشن؛ s گاهی «ز».
- هر صدادار: یه صدای کوتاه (cat) و یه صدای اسم (name).
- w با لب گرده، نه «و»ی فارسی؛ r نرمه و زبان نمیزنه.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.