مراحل راهاندازی سایت، از صفر تا اولین بازدید
جواب کوتاه
راهاندازی یه سایت ده قدم داره که بهتره به همین ترتیب برید: هدف و مخاطب رو روشن کنید، اسم انتخاب کنید، دامنه بخرید، هاست بگیرید، دامنه رو به هاست وصل کنید، سایت رو بسازید، محتوا بنویسید، امنیت و HTTPS رو درست کنید، سایت رو منتشر کنید، و به گوگل معرفیش کنید. بعد از اون هم نگهداری شروع میشه. این مسیر آموزشی، ایستگاه به ایستگاه، همین ده قدم رو یاد میده.
باز کردن یه سایت، مثل باز کردن یه مغازه
فرض کنید میخواید یه مغازه باز کنید. اول فکر میکنید چی میخواید بفروشید و به کی. بعد یه اسم انتخاب میکنید. بعد یه پلاک و آدرس، یه جا برای مغازه، برق و آب، قفسه و دکور، جنس، قفل و دزدگیر، و آخر روز افتتاح و اینکه مردم بفهمن شما اینجایید. و بعد از افتتاح هم، هر روز باید مغازه رو تمیز و مرتب نگه دارید.
راهاندازی یه سایت هم دقیقا همین قدمها رو داره، و تقریبا به همین ترتیب. خیلیها از وسط شروع میکنن؛ مثلا اول قالب سایت رو انتخاب میکنن، بی اینکه بدونن سایت برای کیه، و بعد مجبور میشن همهچیز رو از نو بسازن. این درس نقشهی کل این مسیره: ده قدم، به ترتیب، و اینکه هر کدوم توی کدوم ایستگاه همین مسیر آموزشی کامل یاد داده میشه.
ده قدم، یه نگاه
- هدف و مخاطب: سایت برای چیه و برای کی.
- اسم: اسمی که مردم یادشون بمونه.
- دامنه: پلاک سایت روی اینترنت.
- هاست: زمینی که سایت روش ساخته میشه.
- وصل کردن دامنه به هاست: تا نشونی، به سایت برسه.
- ساختن سایت: با یه سیستم مدیریت محتوا، سایتساز یا کدنویسی.
- محتوا: متن، عکس و هر چیزی که میخواید بگید.
- امنیت و HTTPS: قفل و دزدگیر.
- انتشار: روز افتتاح.
- معرفی به گوگل: که مردم پیداتون کنن.
توی ادامه، هر قدم رو جدا میبینیم: چیه، چرا اینجای ترتیبه، و توی کدوم ایستگاه همین مسیر کامل یاد داده میشه.
قدم ۱: هدف و مخاطب
قبل از هر چیز، باید روشن کنید سایت برای چیه. فروش آنلاین؟ معرفی خدمات و گرفتن تماس؟ رزرو نوبت؟ نوشتن و آموزش؟ و برای کی؟ مشتریهای محلهتون؟ کل ایران؟ یه گروه خاص؟
این سوالها شاید بدیهی به نظر بیان، ولی همهی تصمیمهای بعدی بهشون بستگی داره. یه سایت فروشگاهی هاست قویتر، درگاه پرداخت و امنیت بیشتر میخواد؛ یه سایت معرفی خدمات، صفحههای کم ولی دقیق و یه راه تماس روشن. یه کلینیک که مشتریهاش از همون شهرن، باید روی نقشهی گوگل دیده بشه؛ یه فروشگاه سراسری، روی جستجوی محصول.
یه تمرین ساده: یه جمله بنویسید که با «این سایت کمک میکنه که…» شروع بشه. مثلا «این سایت کمک میکنه که مادرهای تهرانی، کلاس شنای بچه رو آنلاین رزرو کنن.» اگه این جمله روشن بود، نصف کار رو انجام دادید. ایستگاه «برنامهریزی» همین مسیر، این قدم رو کامل باز میکنه.
قدم ۲: اسم
اسم سایت معمولا همون اسم کسبوکاره، ولی باید چند تا چیز رو هم چک کنید. کوتاه باشه و راحت گفته بشه، که اگه کسی پشت تلفن شنید، بتونه درست بنویسه. با حروف انگلیسی نوشتنش هم راحت باشه، چون دامنه با حروف لاتین نوشته میشه. و با اسم کسبوکار دیگهای اشتباه گرفته نشه.
مثلا اسم «شیرینیسرای خاطره» قشنگه، ولی وقتی بخواید با حروف انگلیسی بنویسیدش، مردم ممکنه khatere یا khatereh یا khaatereh بنویسن. یه راه اینه که چند شکل رایج رو هم بگیرید و همه رو به یکی هدایت کنید. ایستگاه «دامنه: نام سایت» راه انتخاب اسم و چک کردنش رو کامل میگه.
قدم ۳: دامنه، پلاک سایت
دامنه، به انگلیسی Domain، نشونی سایت روی اینترنته؛ مثل example.ir. توی درس وقتی نشونی سایت رو میزنید دیدید که این اسم، از راه DNS، به نشونی واقعی سرور میرسه. دامنه رو از شرکتهایی میخرید که بهشون ثبتکنندهی دامنه میگن، و سالانه تمدیدش میکنید.
دو تا تصمیم اینجا مهمه. یکی پسوند: .ir برای کسبوکار ایرانی رایجه و ثبتش از طریق ثبتکنندههای ایرانی انجام میشه؛ .com جهانیه. دوم، و از اولی هم مهمتر: دامنه رو به اسم و ایمیل خود کسبوکار ثبت کنید، نه کسی که سایت رو براتون میسازه. دامنه سند سایته. ایستگاههای «دامنه» و «ثبت، تمدید و مالکیت دامنه» هر دو تصمیم رو کامل یاد میدن.
قدم ۴: هاست، زمین سایت
هاست، به انگلیسی Host، کامپیوتری همیشهروشنه که فایلهای سایت روشه و به هر کسی که نشونی رو زد، جواب میده. اگه دامنه پلاکه، هاست زمینیه که خونه روش ساخته میشه. هاستها انواع مختلف دارن: اشتراکی، که یه سرور بین سایتهای زیادی تقسیم شده و ارزونتره؛ سرور مجازی، که منابع جدا داره؛ و سرور اختصاصی.
انتخاب هاست به قدم ۱ بستگی داره. یه سایت معرفی چندصفحهای با یه هاست اشتراکی خوب راه میافته؛ یه فروشگاه پرفروش، منابع بیشتر میخواد. و یه تصمیم مهم برای کسبوکار ایرانی: هاست داخل ایران یا خارج. اگه مخاطبهاتون توی ایرانن، سرور داخل ایران معمولا براشون سریعتره. ایستگاههای «هاست» و «انتخاب و خرید هاست» اینها رو با مقایسهی کامل میگن.
قدم ۵: وصل کردن دامنه به هاست
دامنه و هاست رو معمولا از دو جای جدا میخرید، و خودشون همدیگه رو نمیشناسن. باید به دامنه بگید سایتش روی کدوم هاسته. این کار با تنظیم DNS دامنه انجام میشه؛ معمولا با عوض کردن «سرورهای نام» دامنه، به انگلیسی Nameserver، به اونهایی که هاست بهتون داده، یا با گذاشتن یه رکورد که به IP هاست اشاره کنه.
یه نکته که خیلیها رو نگران میکنه: بعد از این تغییر، ممکنه چند ساعت طول بکشه تا همهجای اینترنت بفهمن. اسم این تاخیر انتشار DNS، به انگلیسی DNS propagation، هست. یعنی اگه یه ساعت بعد هنوز سایت باز نمیشه، لزوما چیزی خراب نیست. ایستگاه «وصل کردن دامنه به هاست» این قدم رو با همهی خطاهای رایجش یاد میده.
قدم ۶: ساختن سایت
حالا که زمین و پلاک آمادهست، نوبت ساختن خونهست. سه راه اصلی دارید. یکی سیستم مدیریت محتوا، به انگلیسی CMS، مثل وردپرس؛ یه برنامه که روی هاست نصب میشه و بهتون اجازه میده بدون کدنویسی صفحه بسازید و محتوا بذارید. دوم، سایتسازهای آماده؛ سرویسهایی که سایت رو توی خودشون میسازید و میزبانی هم با خودشونه. سوم، سایت اختصاصی که یه برنامهنویس از صفر براتون مینویسه.
هر کدوم جای خودش رو داره. CMS برای بیشتر کسبوکارها یه تعادل خوبه بین هزینه، سرعت ساخت و اختیار. سایتساز برای شروع سریع و بیدردسره. اختصاصی برای وقتیه که نیاز خیلی خاصی دارید که هیچکدوم از اون دو تا جواب نمیده. ایستگاه «ساختن سایت» این سه راه رو مقایسه میکنه، و ایستگاه «طراحی و ظاهر» نشون میده سایت ساختهشده چطور خوب دیده بشه، مخصوصا روی گوشی و راستچین.
قدم ۷: محتوا
سایت بی محتوا، مغازهی بیجنسه. محتوا یعنی متن صفحهی اول، صفحهی خدمات یا محصولات، صفحهی «دربارهی ما»، صفحهی تماس، عکسها، و اگه دارید، نوشتههای وبلاگ.
دو تا قانون ساده: اول، محتوا رو برای مشتری بنویسید، نه برای خودتون. مشتری نمیخواد بدونه شما «پیشرو در ارائهی خدمات نوین» هستید؛ میخواد بدونه چی کار میکنید، کجا، چقدر طول میکشه و چطور باهاتون تماس بگیره. دوم، کار بعدی مشتری رو توی هر صفحه روشن کنید؛ مثلا یه دکمهی تماس یا سفارش که پیدا کردنش فکر نخواد.
و یه نکتهی حقوقی: عکس و متنی که از جای دیگه برمیدارید، ممکنه حق نشر داشته باشه. ایستگاه «محتوا» راه نوشتن متن سایت، صفحهی خدمات و قانونهای حق نشر رو میگه، و به سئو هم پل میزنه.
قدم ۸: امنیت و HTTPS
پیش از اینکه سایت رو به کسی نشون بدید، قفلها رو بزنید. اولیش HTTPS هست: سایت باید گواهی SSL داشته باشه که ارتباط بین مرورگر و سرور رمزنگاری بشه؛ همون قفلی که کنار نشونی میبینید. امروز گواهی رایگان هم در دسترسه و بیشتر هاستها نصبش رو آسون کردن. توضیح کاملش توی درس HTTPS چیست هست.
بقیهی امنیت هم چیزهای سادهایان که اگه از اول انجام بشن، بعدا کلی دردسر رو کم میکنن: رمزهای قوی و جدا برای پنل هاست، دامنه و مدیریت سایت؛ بهروز نگه داشتن برنامهها؛ و پشتیبانگیری منظم. ایستگاه «امنیت و HTTPS» همهی اینها رو با یه چکلیست میگه. یه ایستگاه هم برای «ایمیل با دامنه» هست، که ایمیلهاتون از info@example.ir بره، نه از یه ایمیل عمومی.
از کجا بفهمیم سایت آمادهی انتشاره
یه آزمون ساده برای آخر کار: سایت رو به سه نفر نشون بدید که هیچکدوم از کار شما خبر ندارن؛ مثلا یه همسایه، یه فامیل مسن و یه نوجوون. از هر کدوم بخواید با گوشی خودشون سایت رو باز کنن و سه سوال جواب بدن: این کسبوکار چی کار میکنه؟ کجاست؟ اگه بخوام ازش خرید کنم یا باهاش تماس بگیرم، چی کار باید بکنم؟
اگه هر سه نفر بی کمک شما جواب درست دادن، سایت آمادهست. اگه کسی گیر کرد، همونجا رو درست کنید. این آزمون از هر چکلیست فنیای ارزش بیشتری داره، چون دقیقا همون چیزیه که مشتری واقعی تجربه میکنه.
قدم ۹: انتشار
روز افتتاح. ولی پیش از اینکه نشونی رو به همه بدید، یه دور کامل سایت رو، روی گوشی و کامپیوتر، بگردید. همهی لینکها کار میکنن؟ فرم تماس واقعا پیام رو میفرسته؟ صفحهی ۴۰۴ دارید که اگه کسی نشونی اشتباه زد، گم نشه؟ سایت روی اینترنت همراه سریع باز میشه؟
یه چیز دیگه هم هست که خیلیها فراموش میکنن: اگه موقع ساختن سایت، جلوی موتورهای جستجو رو بسته بودید که سایت نیمهکاره دیده نشه، الان وقت باز کردنشه. ایستگاه «انتشار و دیده شدن» یه چکلیست کامل پیش از انتشار داره.
قدم ۱۰: معرفی به گوگل
گوگل دیر یا زود سایت شما رو خودش پیدا میکنه، ولی میشه کمکش کرد. سایت رو به سرچ کنسول گوگل اضافه کنید، نقشهی سایت رو اونجا ثبت کنید، و صفحههای مهم رو با ابزار بررسی نشونی چک کنید. اگه کسبوکار محلی دارید، اسمتون رو روی نقشهی گوگل هم ثبت کنید.
یه انتظار درست هم داشته باشید: معرفی به گوگل یعنی گوگل میدونه شما هستید، نه اینکه فردا اول نتایجید. دیده شدن واقعی، کار سئوئه، که یه مسیر آموزشی کامل برای خودش داره. ایستگاه «انتشار و دیده شدن» این قدم رو با نصب ابزار آمار و راه گرفتن اولین بازدیدکنندهها کامل میکنه.
بعد از انتشار: نگهداری، همیشه
سایت، کار یهباره نیست. مثل مغازه، هر روز باید باز باشه، تمیز باشه و جنسش بهروز. چند کار منظم بعد از انتشار:
- پشتیبانگیری منظم، و یه بار امتحان کردن اینکه پشتیبان واقعا برمیگرده.
- بهروزرسانی برنامهها، مخصوصا اگه با CMS ساختید.
- تمدید بهموقع دامنه و هاست؛ فراموش کردن تمدید دامنه، یکی از رایجترین دلیلهای خوابیدن سایته.
- سر زدن ماهانه به سرچ کنسول و آمار.
- بهروز کردن محتوا: قیمتها، ساعت کاری، خدمات تازه.
یه پیشنهاد ساده که خیلی به کار میاد: یه برگه یا یادداشت توی گوشی بسازید به اسم «شناسنامهی سایت»، و توش بنویسید دامنه کجا ثبت شده و تا کی اعتبار داره، هاست از کجاست و تا کی، پنلها با کدوم ایمیل ساخته شدن، و آخرین پشتیبان کی گرفته شده. رمزها رو اونجا ننویسید، رمزها جای امن خودشون رو دارن. ولی همین فهرست، روزی که یه مشکل پیش بیاد یا بخواید کار رو به کس دیگهای بسپارید، ساعتها وقتتون رو نجات میده. ایستگاه آخر همین مسیر، «نگهداری، تغییر و پایان راه»، همهی اینها رو بهعلاوهی جابهجایی هاست و بازطراحی سایت یاد میده.
یه سایت ساده، چه صفحههایی لازم داره
خیلیها فکر میکنن سایت باید دهها صفحه داشته باشه. برای بیشتر کسبوکارهای کوچیک، این چند صفحه کافیه:
- صفحهی اول: توی یه نگاه بگه شما کی هستید، چی کار میکنید و قدم بعدی مشتری چیه.
- صفحهی خدمات یا محصولات: برای هر خدمت مهم، ترجیحا یه صفحهی جدا.
- دربارهی ما: کی پشت این کسبوکاره و چرا میشه بهش اعتماد کرد.
- تماس: تلفن، آدرس، ساعت کاری، نقشه و یه فرم ساده.
- صفحهی ۴۰۴: برای وقتی که کسی نشونی اشتباه زد، که گم نشه.
- حریم خصوصی و قوانین: اگه اطلاعات کسی رو میگیرید یا چیزی میفروشید.
یه سایت پنجششصفحهای که هر صفحهش کامل و روشنه، خیلی بهتر از یه سایت پنجاهصفحهای نیمهکارهست. بعدا هر وقت لازم شد، صفحه اضافه میکنید. ایستگاه «برنامهریزی» همین مسیر، چیدن صفحهها رو کامل یاد میده.
هزینهی سایت از کجا میاد
هزینهی یه سایت، جمع چند تیکهست، و دونستنشون کمک میکنه وقتی پیشنهاد قیمت میگیرید، بفهمید پول بابت چیه. دامنه، که سالانه تمدید میشه. هاست، که ماهانه یا سالانهست. ساختن سایت، که یا وقت خودتونه، یا هزینهی کسی که میسازه. قالب و افزونههای پولی، اگه لازم باشن. محتوا و عکس، اگه کسی براتون بنویسه یا عکاسی کنه. و نگهداری، که یه هزینهی همیشگیه، نه یهباره.
یه نکتهی مهم: هزینهی ساختن فقط بخشی از ماجراست. خیلیها فقط به هزینهی ساختن فکر میکنن و برای تمدید و نگهداری هیچ بودجهای نمیذارن؛ و یه سال بعد، سایت از کار میافته. پس وقتی پیشنهاد قیمت میگیرید، بپرسید چه چیزهایی سالانه تمدید میشه و نگهداری با کیه. ایستگاه «شروع» همین مسیر یه درس جدا برای هزینهی سایت داره.
میشه با گوشی یا هوش مصنوعی سایت ساخت؟
دو سوال رایج این روزها: میشه فقط با گوشی سایت ساخت؟ و هوش مصنوعی میتونه سایت رو برام بسازه؟ جواب کوتاه هر دو: بخشیش آره، ولی این ده قدم عوض نمیشه.
با گوشی میشه دامنه خرید، هاست گرفت و حتی با بعضی سایتسازها یا اپ مدیریت سایت، صفحه ساخت؛ ولی کارهای دقیقتر مثل تنظیم DNS و چیدن صفحهها روی کامپیوتر خیلی راحتتره. هوش مصنوعی هم میتونه توی نوشتن پیشنویس متن، پیشنهاد اسم یا حتی ساختن یه صفحهی ساده کمک کنه؛ ولی هدف، مالکیت دامنه، انتخاب هاست، امنیت و درستی محتوا، تصمیمهاییان که باید خودتون بگیرید. ایستگاه اول این مسیر برای هر دو، درس جدا داره.
چرا ترتیب مهمه
بعضی قدمها رو میشه با هم جلو برد؛ مثلا نوشتن محتوا رو میشه از همون روزی که هدف روشن شد شروع کرد. ولی بعضی ترتیبها اگه به هم بخوره، دوبارهکاری میسازه. سه تا اشتباه رایج:
- اول قالب و طراحی، بعد هدف: قالبی که برای یه فروشگاه ساخته شده، برای یه کلینیک که فقط نوبت میگیره، کلی چیز اضافه داره و چیزهای لازم رو نداره.
- اول ساختن، بعد دامنه: اگه سایت رو روی یه نشونی موقت بسازید و بعد دامنه رو عوض کنید، باید همهی لینکهای داخلی و تنظیمات رو درست کنید.
- اول انتشار، بعد امنیت: سایتی که بی HTTPS منتشر شده، از همون روز اول به بازدیدکننده هشدار ناامن نشون میده.
قاعدهی کلی همون مثال مغازهست: کسی اول دکور نمیخره و بعد تصمیم میگیره چی بفروشه.
کدوم کار با خودتون، کدوم با متخصص
لازم نیست همهی این ده قدم رو خودتون انجام بدید، ولی بعضیهاش رو هیچکس جز شما نمیتونه انجام بده. قدم ۱ و ۲، یعنی هدف و اسم، و قدم ۷، یعنی محتوا، به کسبوکار شما بستهست؛ متخصص میتونه کمک کنه، ولی شما بهتر از هر کسی مشتریتون رو میشناسید. قدم ۳، یعنی ثبت دامنه، باید به اسم خودتون باشه، حتی اگه کس دیگهای انجامش بده.
قدمهای فنی، یعنی هاست، اتصال، ساختن و امنیت، رو میتونید بسپارید. ولی حتی اون موقع هم بدونید چی خریدید، رمزهای اصلی دست خودتون باشه، و دسترسی مالک سرچ کنسول هم با خودتون. اگه یه روز اون آدم رفت، سایت با شما میمونه، نه با اون.
یه داستان کامل، از صفر
خانم احمدی یه آموزشگاه خیاطی کوچیک توی شیراز داره و میخواد هنرجوها کلاسها رو آنلاین ببینن و ثبتنام کنن. اول هدف رو مینویسه: «این سایت کمک میکنه که خانمهای شیرازی، کلاس خیاطی مناسبشون رو پیدا کنن و ثبتنام کنن.» اسم آموزشگاه رو با حروف انگلیسی امتحان میکنه و یه شکل ساده انتخاب میکنه. دامنهی .ir رو به اسم خودش ثبت میکنه.
یه هاست اشتراکی ایرانی میگیره، چون هنرجوهاش همه توی شیرازن. دامنه رو به هاست وصل میکنه و یه روز صبر میکنه تا انتشار DNS تموم بشه. وردپرس رو با نصب یهکلیکی هاست نصب میکنه و یه قالب ساده و راستچین انتخاب میکنه. برای هر کلاس یه صفحه مینویسه: چند جلسه، چه روزهایی، چه وسایلی لازمه، چقدر هزینه داره.
گواهی SSL رایگان رو از پنل هاست فعال میکنه. یه دور کامل سایت رو با گوشی میگرده، فرم ثبتنام رو امتحان میکنه، و سایت رو منتشر میکنه. همون هفته سایت رو به سرچ کنسول اضافه میکنه و آموزشگاه رو روی نقشهی گوگل ثبت میکنه. حالا هر ماه یه بار پشتیبان میگیره و تاریخ تمدید دامنه رو توی تقویم گوشیش گذاشته.
چند تا حرف که زیاد میشنوید
- «اول باید قالب قشنگ پیدا کنم.» اول هدف و مخاطب؛ قالب از روی اونها انتخاب میشه.
- «دامنه رو طراح خودش ثبت میکنه، فرقی نداره.» دامنه سند سایته؛ باید به اسم خود کسبوکار باشه.
- «سایت که ساخته شد، کار تمومه.» بعد از انتشار، نگهداری همیشگی شروع میشه.
- «سایت که منتشر شد، فردا توی گوگله.» معرفی به گوگل یعنی گوگل میدونه هستید؛ دیده شدن کار سئوئه.
- «امنیت رو بعدا درست میکنم.» HTTPS و رمزهای قوی پیش از انتشار؛ بعدا معمولا دیره.
- «سایت فقط برای شرکتهای بزرگه.» یه سایت چندصفحهای ساده برای یه کسبوکار کوچیک هم کاملا شدنیه.
واژههای این درس، یه جا
- دامنه (Domain): نشونی سایت روی اینترنت، مثل example.ir.
- ثبتکنندهی دامنه (Registrar): شرکتی که دامنه رو ازش میخرید.
- هاست (Host): کامپیوتری که فایلهای سایت روشه.
- سرور نام (Nameserver): سروری که میگه DNS یه دامنه کجاست.
- انتشار DNS (DNS propagation): زمانی که طول میکشه تغییر DNS همهجا برسه.
- سیستم مدیریت محتوا (CMS): برنامهای مثل وردپرس برای ساختن سایت بی کدنویسی.
- سایتساز (Website builder): سرویسی که سایت رو توی خودش میسازید.
- گواهی SSL (SSL certificate): چیزی که HTTPS رو ممکن میکنه.
- پشتیبان (Backup): نسخهای از سایت برای برگشتن.
- سرچ کنسول (Google Search Console): ابزار گوگل برای دیدن وضع سایت توی جستجو.
یه تمرین کوتاه
پیش از هر خریدی، اینها رو روی کاغذ بنویسید:
- یه جمله که با «این سایت کمک میکنه که…» شروع بشه.
- سه تا اسم پیشنهادی، با شکل انگلیسی هر کدوم.
- مخاطبهاتون بیشتر کجان: یه شهر، کل ایران، یا بیرون ایران؟
- سایت باید چه کاری انجام بده: فقط معرفی، تماس، رزرو یا فروش؟
- کدوم قدمها رو خودتون انجام میدید و کدوم رو میسپارید؟
با همین پنج جواب، قدمهای ۱ و ۲ تقریبا انجام شدن، و برای قدمهای بعدی میدونید دنبال چی بگردید. ایستگاه بعدی این مسیر، «برنامهریزی»، از همینجا ادامه میده.
جمعبندی. آنچه از این درس با خودتان میبرید.
- راهاندازی سایت ده قدم داره و ترتیبشون مهمه.
- اول هدف و مخاطب، بعد هر چیز دیگه.
- دامنه پلاک سایته و هاست زمینش.
- دامنه باید به هاست وصل بشه تا سایت باز بشه.
- ساختن سایت راههای مختلفی داره؛ CMS، سایتساز یا اختصاصی.
- محتوا و امنیت پیش از انتشار، نه بعدش.
- بعد از انتشار، معرفی به گوگل و نگهداری همیشگی.
خودتون رو بسنجید
۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو میبینید: چند تا درست، چند تا نادرست.