آموزشامنیت و حریم خصوصی در اینترنت

درس ۳۵ از ۴۸، شبکه و اینترنت، حدود ۲۴ دقیقه خواندن

امنیت و حریم خصوصی آیفون

جواب کوتاه

طبق راهنمای رسمی اپل، مهم‌ترین کارها برای امن کردن آیفون این‌هان: یه رمز صفحه‌ی خوب؛ روشن کردن «محافظت از دستگاه دزدیده‌شده» (Stolen Device Protection) از Settings، Face ID & Passcode، که بیرون از خونه و محل کار، برای کارهای حساس فقط Face ID قبول می‌کنه و برای عوض کردن رمز حساب اپل یه ساعت صبر می‌خواد؛ روشن بودن Find My تا اگه گوشی گم شد، پیداش کنید و قفلش کنید؛ تایید دومرحله‌ای و یه مخاطب بازیابی برای حساب اپل؛ و به‌روزرسانی خودکار. برای حریم خصوصی، وقتی برنامه‌ای اجازه‌ی ردیابی خواست، «Ask App Not to Track» رو بزنید. و اگه کسی هستید که ممکنه مخصوصا هدف جاسوس‌افزار باشید، «حالت قفل کامل» (Lockdown Mode) برای شماست.

رمزی که از پشت سر دیده شد

چند سال پیش، یه ترفند دزدی آیفون معروف شد: دزد اول، توی یه جای شلوغ، از پشت سر نگاه می‌کرد صاحب گوشی رمز صفحه رو چی می‌زنه، بعد گوشی رو می‌دزدید. با همون رمز، رمز حساب اپل رو عوض می‌کرد، Find My رو خاموش می‌کرد، و به رمزهای ذخیره‌شده و برنامه‌های بانکی می‌رسید. صاحب گوشی، نه تنها گوشی، که کل حساب و عکس‌هاش رو هم از دست می‌داد.

اپل برای همین ترفند، یه امکان ساخت به اسم «محافظت از دستگاه دزدیده‌شده»، که این درس کامل می‌گه. کنارش، از روی راهنمای رسمی اپل، بقیه‌ی تنظیم‌های امنیت و حریم خصوصی آیفون رو قدم‌به‌قدم می‌گیم. قانون همیشگی: اسم انگلیسی هر گزینه رو، همون‌طور که توی راهنمای اپله، می‌نویسیم؛ اگه جاش توی نسخه‌ی iOS شما فرق داشت، بالای Settings جستجو کنید.

تنظیمات امنیتی آیفون کجاست

«امنیت آیفون کجاست» از جستجوهای پرتکراره، چون تنظیم‌های امنیتی آیفون یه جا نیستن. سه جای اصلی دارن: Settings، Face ID & Passcode، برای رمز صفحه و محافظت از دستگاه دزدیده‌شده؛ Settings، بالای صفحه اسم خودتون، برای حساب اپل، رمز، دومرحله‌ای و مخاطب بازیابی؛ و Settings، Privacy & Security، برای اجازه‌های برنامه‌ها، ردیابی، و حالت قفل کامل.

رمز صفحه

رمز صفحه‌ی آیفون فقط قفل در نیست؛ همون‌طور که درس رمزنگاری گفت، کلید رمزگذاری همه‌ی داده‌های گوشیه. راهنمای «محافظت پیشرفته‌ی داده»‌ی اپل یه جمله‌ی مهم داره: رمز صفحه‌ی آیفون برای عوض کردن رمز حساب اپل و بازیابی داده‌های رمزگذاری‌شده‌ی آی‌کلود هم به کار می‌ره. یعنی کسی که رمز صفحه‌ی شما رو داره، خیلی بیشتر از گوشی رو داره؛ همین بود که ترفند داستان اول رو ممکن کرد.

از Settings، Face ID & Passcode، رمز شش رقمی بذارید، یا اگه می‌خواید امن‌تر باشه، Passcode Options و یه رمز با حرف و عدد (Custom Alphanumeric Code). رمز چهار رقمی، تاریخ تولد، یا رمزی که توی جاهای شلوغ بی پوشوندن صفحه می‌زنید، نه. توی جای شلوغ، تا می‌شه از Face ID استفاده کنید تا کسی رمز رو از پشت سر نبینه.

Face ID و Touch ID

اپل، طبق همون راهنما، کنار رمز صفحه، روشن کردن Face ID یا Touch ID رو هم توصیه می‌کنه. راحتن، و همون‌طور که درس پس‌کی گفت، داده‌ی صورت و اثر انگشت روی خود گوشی می‌مونه. ولی پشتشون همیشه رمز صفحه‌ست؛ هر وقت Face ID کار نکنه، رمز رو می‌خواد. برای همینه که رمز صفحه باید قوی باشه، حتی اگه کمتر می‌زنیدش. یه نکته‌ی دیگه هم هست: هر صورت یا اثر انگشتی که توی گوشی ثبت شده، می‌تونه گوشی رو باز کنه. اگه یه وقت صورت یا انگشت کس دیگه‌ای رو اضافه کردید، از Face ID & Passcode پاکش کنید. محافظت از دستگاه دزدیده‌شده، که بخش بعدیه، اضافه و پاک کردن Face ID رو هم بیرون از خونه پشت همون یه ساعت صبر می‌ذاره.

محافظت از دستگاه دزدیده‌شده

برگردیم به داستان اول. «محافظت از دستگاه دزدیده‌شده» (Stolen Device Protection) دقیقا برای همونه:

طبق راهنمای اپل، وقتی آیفون بیرون از جاهای آشنا، مثل خونه و محل کار، باشه، دو تا قفل اضافه فعال می‌شه. اول، بعضی کارها، مثل دیدن رمزها و کارت‌های ذخیره‌شده، فقط با Face ID یا Touch ID انجام می‌شن، بی هیچ راه جایگزینی با رمز صفحه؛ یعنی دزدی که رمز رو دیده، با اون به رمزها نمی‌رسه. دوم، «تاخیر امنیتی» (Security Delay): بعضی کارهای امنیتی، مثل عوض کردن رمز حساب اپل، یه ساعت صبر می‌خوان و بعد دوباره Face ID. اپل می‌گه این یه ساعت برای اینه که شما وقت داشته باشید گوشی رو گم‌شده علامت بزنید و حساب رو امن کنید.

طبق همون راهنما، از iOS 17.3 هست و باید پیش از گم شدن روشن باشه. جاش: Settings، Face ID & Passcode، رمز صفحه، و Stolen Device Protection. برای روشن کردنش باید دومرحله‌ای حساب اپل، رمز صفحه، Face ID یا Touch ID، و «مکان‌های مهم» (Significant Locations) توی خدمات مکان روشن باشن، و Find My هم روشن باشه. ممکنه روی گوشی شما از قبل روشن باشه؛ چک کنید.

دقیقا چه کارهایی قفل می‌شن

راهنمای اپل فهرستش رو کامل داده، و بد نیست بدونید، چون اگه یه روز بیرون از خونه گوشی رمز صفحه رو قبول نکرد و Face ID خواست، بدونید چرا. بیرون از جاهای آشنا، این کارها فقط با Face ID یا Touch ID انجام می‌شن: استفاده از رمزها و پس‌کی‌های ذخیره‌شده، پر کردن خودکار کارت بانکی توی سافاری، خاموش کردن Lost Mode، باز کردن برنامه‌ای که قفلش کردید، پاک کردن کامل گوشی، راه انداختن یه گوشی تازه از روی این گوشی، و راه انداختن یا انتقال سیم‌کارت الکترونیکی. خرید با Apple Pay هنوز با رمز صفحه انجام می‌شه.

و این کارها، بیرون از جاهای آشنا، اول Face ID، بعد یه ساعت صبر، بعد دوباره Face ID می‌خوان: عوض کردن رمز حساب اپل، خارج شدن از حساب اپل، عوض کردن تنظیم‌های امنیتی حساب مثل دستگاه مطمئن، کلید بازیابی و مخاطب بازیابی، اضافه یا پاک کردن Face ID و Touch ID، عوض کردن رمز صفحه، برگردوندن همه‌ی تنظیم‌ها به حالت اول، و خاموش کردن خود این محافظت.

دو تا جزئیات دیگه از همون راهنما: وقتی این محافظت روشنه، این تنظیم‌های امنیتی رو از روی وب، توی account.apple.com، هم نمی‌شه عوض کرد، و روی یه دستگاه تازه هم ممکنه صبر لازم باشه؛ پس دزد از یه راه دیگه هم نمی‌تونه دور بزنه. و اگه وسط اون یه ساعت به خونه برسید، گوشی ممکنه زودتر صبر رو تموم کنه. «جاهای آشنا» رو هم خود گوشی از روی «مکان‌های مهم» یاد می‌گیره، که جاش توی Settings، Privacy & Security، Location Services، System Services، Significant Locations & Routes‌ه؛ اگه خاموشه، این محافظت روشن نمی‌شه.

همیشه، نه فقط بیرون

به‌طور پیش‌فرض، این قفل‌های اضافه فقط بیرون از جاهای آشنا کار می‌کنن. ولی طبق راهنمای اپل، می‌تونید تعیین کنید همیشه، حتی توی خونه، فعال باشن: توی همون صفحه‌ی Stolen Device Protection، زیر Require Security Delay، گزینه‌ی Always. اگه آدم‌های دیگه‌ای توی خونه رمز گوشی شما رو می‌دونن، یا محل کارتون جای شلوغیه، این گزینه رو روشن کنید.

و یه نکته‌ی مهم از همون راهنما: پیش از فروختن، دادن یا تعویض گوشی، این محافظت رو خاموش کنید؛ اگه بیرون از جای آشنا بخواید خاموشش کنید، خودش یه ساعت صبر می‌خواد.

Find My

«آیفون گم‌شده رو چطور پیدا کنیم» یکی از پرتکرارترین جستجوهاست، و جوابش، اگه از پیش آماده باشید، ساده‌ست: Find My. طبق راهنمای اپل، با Find My می‌تونید آیفون، آیپد، مک، ایرپاد یا چیزی که ایرتگ بهش وصله رو روی نقشه ببینید، اگه نزدیکید صداش رو پخش کنید، گم‌شده علامتش بزنید، یا از راه دور پاکش کنید. از Settings، اسم خودتون، Find My، مطمئن بشید Find My iPhone روشنه. محافظت از دستگاه دزدیده‌شده هم، طبق راهنمای اپل، نمی‌ذاره Find My تا وقتی اون روشنه، خاموش بشه.

یه سوال رایج: «گوشی خاموشه یا اینترنت نداره، باز هم پیدا می‌شه؟» طبق راهنمای اپل، «شبکه‌ی Find My» (Find My network) یه شبکه از بیش از یه میلیارد دستگاه اپله که با بلوتوث، دستگاه گم‌شده‌ای که نزدیکشونه رو حس می‌کنن و مکان تقریبیش رو برای صاحبش می‌فرستن؛ و اپل می‌گه همه‌ش ناشناس و رمزگذاری‌شده‌ست، یعنی نه کسی که دستگاهش کمک کرده می‌فهمه، نه اپل. اگه گوشی شارژ نداشته باشه، آخرین مکانی که فرستاده تا هفت روز توی برنامه‌ی Find My دیده می‌شه، و اگه Send Last Location روشن باشه، گوشی درست پیش از تموم شدن شارژ، مکانش رو می‌فرسته. بعد از هفت روز، Find My می‌نویسه No location found.

قفل فعال‌سازی

Find My یه قفل پنهون هم داره که خیلی‌ها نمی‌شناسن: «قفل فعال‌سازی» (Activation Lock). طبق راهنمای اپل، با روشن کردن Find My خودکار روشن می‌شه، و اپل حساب اپل شما رو روی سرورهاش به گوشی گره می‌زنه. از اون به بعد، بی رمز حساب اپل، هیچ‌کس نمی‌تونه Find My رو خاموش کنه، گوشی رو پاک کنه، یا گوشی رو دوباره راه بندازه و استفاده کنه؛ حتی اگه گوشی از راه دور پاک شده باشه. یعنی گوشی دزدیده‌شده، برای دزد، تقریبا به درد نخوره.

اپل می‌گه این قفل حتی از قطعه‌ها هم محافظت می‌کنه: قطعه‌ای که از یه گوشی قفل‌شده درآورده شده، توی گوشی دیگه، خدمات گارانتی اپل رو نمی‌گیره. و یه هشدار مهم از همون راهنما: اگه حساب اپل یا رمزش رو گم کنید و نتونید برگردونید، خودتون هم ممکنه دیگه نتونید از گوشی استفاده کنید. برای همینه که اپل می‌گه هر از گاهی سر بزنید به صفحه‌ی حساب اپل و ایمیل و شماره‌ها رو به‌روز نگه دارید.

خریدن آیفون دست دوم

همین قفل، برای کسی که آیفون دست دوم می‌خره، یه دام هم هست: اگه فروشنده گوشی رو از حسابش جدا نکرده باشه، شما یه گوشی خریدید که نمی‌تونید راه بندازید. راهنمای اپل قدم‌هاش رو داده:

  1. گوشی رو روشن کنید. اگه صفحه‌ی iPhone Locked to Owner اومد، نخرید.
  2. اگه صفحه‌ی رمز یا صفحه‌ی اصلی اومد، یعنی گوشی پاک نشده؛ بخواید فروشنده جلوی خودتون کامل پاکش کنه.
  3. راه‌اندازی رو شروع کنید. اگه حساب اپل صاحب قبلی رو خواست، یعنی هنوز به حسابش وصله؛ بدید دستش تا رمزش رو بزنه.
  4. گوشی وقتی آماده‌ست که صفحه‌ی Hello رو ببینید.

اپل صاف می‌گه: آیفونی که قفل فعال‌سازی داره رو تحویل نگیرید.

اگه آیفون گم شد

طبق راهنمای اپل، از یه دستگاه اپل دیگه، برنامه‌ی Find My رو باز کنید؛ اگه دستگاه اپل دیگه‌ای ندارید، از هر مرورگری، icloud.com/find، یا از دستگاه یکی از اعضای خانواده:

گوشی رو از فهرست دستگاه‌ها انتخاب کنید و Lost Mode رو بزنید. طبق راهنما، این کار گوشی رو با رمز صفحه یا رمز حساب اپل قفل می‌کنه، کارت‌های Apple Pay رو معلق می‌کنه، و می‌تونید یه شماره‌ی تماس روی صفحه‌ش نشون بدید تا اگه کسی پیداش کرد، بهتون زنگ بزنه. اگه گوشی خاموش یا بی‌شارژه، آخرین مکانش تا هفت روز دیده می‌شه. اگه نزدیکید، Play Sound صداش رو پخش می‌کنه، حتی اگه بی‌صدا باشه.

«پاک کردن از راه دور» (Erase) آخرین راهه، و اپل می‌گه پیش از اون همه‌ی راه‌های دیگه رو امتحان کنید، چون برگشت نداره. سه تا نکته‌ی راهنما: اگه دومرحله‌ای حساب اپل روشن نباشه، از برنامه‌ی Find My نمی‌شه پاک کرد و باید از icloud.com/find برید؛ آیفون با iOS 15 به بالا بعد از پاک شدن هم هنوز توی Find My پیدا می‌شه؛ و پیامی که روی صفحه گذاشتید، بعد از پاک شدن هم می‌مونه. همزمان، سیم‌کارت رو از اپراتور مسدود کنید؛ درس سیم‌سواپ.

تایید دومرحله‌ای حساب اپل

طبق راهنمای اپل، تایید دومرحله‌ای برای بیشتر حساب‌های اپل از قبل روشنه، و بعضی خدمات، مثل Apple Pay و Sign in with Apple، بی اون کار نمی‌کنن. وقتی برای بار اول روی یه دستگاه تازه یا روی وب وارد حساب اپل می‌شید، رمز و یه کد شش رقمی لازمه که خودکار روی دستگاه‌های مطمئنتون نشون داده می‌شه یا به شماره‌ی مطمئن فرستاده می‌شه. اگه روشن نیست، طبق همون راهنما: Settings، اسم خودتون، Sign-In & Security، و روشنش کنید؛ یا روی وب، account.apple.com.

دستگاه‌ها و شماره‌های مطمئن

کد دومرحله‌ای اپل روی «دستگاه‌های مطمئن» (Trusted devices)، یعنی دستگاه‌های اپلی که با حساب واردشون شدید، نشون داده می‌شه. پس فهرست این دستگاه‌ها مهمه: توی Settings، اسم خودتون، پایین صفحه، فهرست دستگاه‌ها رو ببینید و هر دستگاهی که دیگه ندارید یا نمی‌شناسید رو از حساب بردارید. «شماره‌ی مطمئن» (Trusted phone number) هم راه دوم دریافت کده؛ شماره‌ای باشه که هنوز دارید. اگه شماره‌تون عوض شده و شماره‌ی قدیمی هنوز اونجاست، کسی که بعدا اون شماره رو بگیره، کدهای شما رو می‌گیره. «بررسی ایمنی» (Safety Check)، که پایین‌تر می‌گیم، همین فهرست شماره‌ها رو هم جلوتون می‌ذاره.

مخاطب بازیابی

طبق راهنمای اپل، «مخاطب بازیابی» (Recovery contact) کسیه که اگه رمز حساب اپل یا رمز صفحه یادتون رفت، بتونه یه کد بازیابی بهتون بده تا رمز رو عوض کنید. راهنما چند تا نکته‌ی مهم داره: مخاطب بازیابی هیچ دسترسی‌ای به حساب شما نداره، فقط می‌تونه کد بده؛ اپل نمی‌دونه مخاطب‌های بازیابی شما کی‌ان، پس خودتون یادتون باشه؛ و تا پنج نفر می‌تونید اضافه کنید. جاش: Settings، اسم خودتون، Sign-In & Security، Recovery Contacts، Add Recovery Contact. شما و اون آدم هر دو باید دستگاه اپل با iOS 15 به بالا و آی‌مسیج روشن داشته باشید.

محافظت پیشرفته‌ی داده

درس پیام‌رسان‌ها گفت با تنظیم پیش‌فرض آی‌کلود، پشتیبان آیفون یه نسخه از کلید پیام‌ها رو داره و کلیدهاش پیش اپله. «محافظت پیشرفته‌ی داده» (Advanced Data Protection) این رو عوض می‌کنه: طبق راهنمای اپل، بیشتر داده‌های آی‌کلود، از جمله پشتیبان، عکس‌ها و یادداشت‌ها، سرتاسری رمزگذاری می‌شن. ولی همون راهنما می‌گه با روشن کردنش، اپل کلید نداره که اگه دسترسی رو از دست دادید کمکتون کنه؛ برای همین پیش از روشن کردنش، باید دست‌کم یه راه بازیابی بذارید: یه مخاطب بازیابی، یا یه «کلید بازیابی» (Recovery Key) ۲۸ نویسه‌ای که خودتون نگه می‌دارید. جاش: Settings، اسم خودتون، iCloud، Advanced Data Protection.

رمزها و پس‌کی‌ها

آیفون از iOS 18 یه برنامه‌ی جدا به اسم Passwords داره که رمزها، پس‌کی‌ها و کدهای تایید رو نگه می‌داره و رمزهای لو رفته یا تکراری رو بهتون می‌گه؛ درس مدیر رمز کامل گفت. برای پر کردن خودکار رمز، طبق راهنمای اپل: Settings، General، AutoFill & Passwords. و آیفون کدهای پیامکی رو خودش پیدا می‌کنه و بالای کیبورد نشون می‌ده، که درس کد یک‌بارمصرف گفت.

رمز سیم‌کارت

طبق راهنمای اپل، می‌تونید سیم‌کارت رو با یه PIN قفل کنید تا اگه کسی اونو درآورد و توی یه گوشی دیگه گذاشت، نتونه باهاش تماس بگیره یا پیامک کد بگیره: Settings، Cellular، SIM PIN. همون راهنما هشدار می‌ده که PIN رو حدس نزنید، چون با چند حدس اشتباه، سیم‌کارت برای همیشه قفل می‌شه؛ PIN پیش‌فرض رو از اپراتور بگیرید. درس سیم‌سواپ کاملش رو گفت.

به‌روزرسانی خودکار

راهنمای اپل صاف می‌گه به‌روز نگه داشتن نرم‌افزار، یکی از مهم‌ترین کارهاییه که برای امنیت دستگاه اپل می‌شه کرد. از Settings، General، Software Update، Automatic Updates، گزینه‌ی Automatically Install رو روشن کنید؛ طبق راهنما، آیفون به‌روزرسانی رو شب، وقتی شارژ می‌شه و به وای‌فای وصله، نصب می‌کنه، و پیش از نصب خبرتون می‌کنه. اپل یه صفحه‌ی رسمی هم داره که توش همه‌ی به‌روزرسانی‌های امنیتی رو با جزئیات درهایی که بستن منتشر می‌کنه. درس به‌روزرسانی.

حالت قفل کامل

«حالت قفل آیفون» که زیاد جستجو می‌شه، اسم رسمیش Lockdown Mode‌ه. طبق راهنمای اپل، یه محافظت شدید و اختیاریه برای عده‌ی خیلی کمی که به خاطر کیستی یا کارشون، ممکنه مخصوصا هدف پیچیده‌ترین جاسوس‌افزارها باشن؛ و اپل صاف می‌گه بیشتر آدم‌ها هیچ‌وقت هدف همچین حمله‌هایی نیستن. با روشن کردنش، گوشی مثل همیشه کار نمی‌کنه: بیشتر پیوست‌های پیام بسته می‌شن و لینک و پیش‌نمایش لینک توی پیام‌ها نیست، بعضی فناوری‌های پیچیده‌ی وب بسته می‌شن، تماس FaceTime از کسی که توی ۳۰ روز گذشته باهاش تماس نداشتید بسته می‌شه، گوشی به وای‌فای ناامن خودکار وصل نمی‌شه و 2G و 3G خاموش می‌شه.

موقع فرستادن عکس، مکانش حذف می‌شه، آلبوم‌های مشترک از برنامه‌ی Photos برداشته می‌شن، دعوت‌های خدمات اپل از کسی که قبلا دعوتش نکردید بسته می‌شه، و برای وصل کردن گوشی به یه لوازم جانبی یا کامپیوتر، گوشی باید باز باشه. نصب «پروفایل پیکربندی» هم ممکن نیست. تماس تلفنی و پیامک معمولی کار می‌کنن و تماس اضطراری هم.

اگه یه سایت یا مخاطب مطمئن توی این حالت درست کار نکرد، طبق راهنما می‌شه فقط همون رو از حالت قفل کامل بیرون گذاشت؛ توی سافاری از منوی صفحه، Website Settings. ولی اپل هشدار می‌ده هر استثنا محافظت رو کم می‌کنه؛ فقط برای چیزی که واقعا لازمه و بهش اطمینان دارید. اگه روزنامه‌نگار، وکیل، فعال یا مدیر یه شرکت حساسید، جاش: Settings، Privacy & Security، پایین صفحه، Lockdown Mode، Turn On Lockdown Mode. اپل می‌گه برای محافظت کامل، اول همه‌ی دستگاه‌ها رو به‌روز کنید و روی هر کدوم جدا روشنش کنید.

ردیابی برنامه‌ها

از نظر حریم خصوصی، یکی از مهم‌ترین امکانات آیفون اینه:

طبق راهنمای اپل، از iOS 14.5، برنامه‌ها باید پیش از ردیابی فعالیت شما بین برنامه‌ها و سایت‌های شرکت‌های دیگه، برای تبلیغ یا فروش به دلال‌های داده، اجازه بگیرن. اگه Ask App Not to Track رو بزنید، برنامه به «شناسه‌ی تبلیغاتی» (IDFA) دسترسی نداره و اجازه نداره با اطلاعات دیگه‌ای که شما رو می‌شناسونه هم ردیابیتون کنه؛ و همون راهنما می‌گه برنامه همچنان کامل کار می‌کنه.

اگه نمی‌خواید هیچ برنامه‌ای حتی بپرسه، طبق راهنما: Settings، Privacy & Security، Tracking، و Allow Apps to Request to Track رو خاموش کنید؛ اون موقع همه‌ی درخواست‌ها خودکار رد می‌شن. همونجا فهرست برنامه‌هایی که قبلا اجازه دادید هم هست و می‌شه پسش گرفت.

اجازه‌ها

توی Settings، Privacy & Security، برای هر نوع داده، مثل مکان، عکس‌ها، مخاطب‌ها، میکروفون و دوربین، فهرست برنامه‌هایی که بهش دسترسی دارن هست. برای مکان، «فقط وقتی از برنامه استفاده می‌شه» و برای عکس‌ها، «فقط عکس‌های انتخاب‌شده» رو ترجیح بدید. یه «گزارش حریم خصوصی برنامه‌ها» (App Privacy Report) هم توی همون بخش هست که نشون می‌ده هر برنامه کی به چی دسترسی داشته و با چه دامنه‌هایی تماس گرفته. وقتی یه برنامه داره از میکروفون یا دوربین استفاده می‌کنه، یه نقطه‌ی رنگی بالای صفحه دیده می‌شه. درس اجازه‌های برنامه.

بررسی ایمنی

یه امکان کمتر شناخته‌شده‌ی آیفون، «بررسی ایمنی» (Safety Check)‌ه. اپل اون رو برای وقتی ساخته که می‌خواید سریع ببینید چه کسایی و چه برنامه‌هایی به اطلاعاتتون، مثل مکانتون، دسترسی دارن، و قطعش کنید. مثلا فرض کنید رابطه‌ای تموم شده و یادتون نیست مکانتون رو با کی به اشتراک گذاشتید، یا یکی یه زمانی رمز گوشیتون رو داشته. طبق راهنمای اپل، جاش Settings، Privacy & Security، Safety Check‌ه، و آیفون با iOS 16 به بالا و حساب اپل با دومرحله‌ای لازم داره.

دو راه داره. «بازنشانی اضطراری» (Emergency Reset) همه‌ی اشتراک‌گذاری‌ها با همه‌ی آدم‌ها و برنامه‌ها رو یه‌جا قطع می‌کنه، و بعد قدم‌به‌قدم مخاطب‌های اضطراری، دستگاه‌های وصل به حساب، شماره‌های مطمئن، و رمز حساب اپل رو جلوتون می‌ذاره. طبق راهنمای آیفون، پیام‌ها و FaceTime رو هم فقط به همین گوشی توی دستتون محدود می‌کنه. راه دوم، Manage Sharing & Access، همین کار رو آروم و یکی‌یکی انجام می‌ده: کسی رو انتخاب می‌کنید، می‌بینید چی باهاش به اشتراک گذاشتید، و فقط همون رو قطع می‌کنید.

یه دکمه هم بالای همه‌ی صفحه‌هاش هست به اسم Quick Exit، که اگه یکی داره نگاه می‌کنه، تنظیمات رو فوری می‌بنده و به صفحه‌ی اصلی برمی‌گرده، و تغییرهایی که تا اون لحظه دادید، ذخیره می‌مونن. اپل یه هشدار هم داره: پیش از قطع کردن، فکر کنید اون آدم وقتی بفهمه چه اثری روی امنیت شما داره؛ و یادتون باشه بعضی چیزها، مثل رمزهایی که با کسی به اشتراک گذاشتید یا شبکه‌های اجتماعی، بیرون از دست Safety Check‌ان.

ایمیل: کی باز کردید، از کجا

خیلی از ایمیل‌های تبلیغاتی یه عکس خیلی کوچیک و نامرئی دارن که وقتی ایمیل رو باز می‌کنید، از سرور فرستنده بار می‌شه؛ درس سرویس‌های ایمیل اسمش رو گفت. با همین، فرستنده می‌فهمه کی ایمیل رو باز کردید و از روی نشانی IP، تقریبا کجایید. برنامه‌ی Mail آیفون جلوش رو می‌گیره: طبق راهنمای اپل، «محافظت از حریم خصوصی ایمیل» (Mail Privacy Protection) نشانی IP شما رو پنهون می‌کنه و نمی‌ذاره فرستنده ببینه ایمیلش رو باز کردید.

  1. Settings، Apps، Mail.
  2. Privacy Protection، و Protect Mail Activity رو روشن کنید.
  3. طبق همون راهنما، این محافظت لازم داره Limit IP Address Tracking روشن باشه: Settings، Wi-Fi، کنار اسم شبکه‌تون، و روشنش کنید.

اپل یادآوری می‌کنه این محافظت لینک‌ها و پیوست‌ها، مثل PDF، رو نمی‌گیره؛ اگه روی لینک ایمیل بزنید، اون سایت باز هم شما رو می‌بینه.

تماس جعلی از طرف اپل

کلاهبردارها خیلی وقت‌ها خودشون رو «پشتیبانی اپل» جا می‌زنن، که درس کلاهبرداری تلفنی کاملش رو گفت. راهنمای رسمی اپل نشونه‌هاش رو داده: شماره‌ای که زنگ می‌زنه ممکنه درست شبیه شماره‌ی اپل باشه، که بهش می‌گن جعل شماره (Spoofing)؛ ممکنه اسم و نشانی و محل کارتون رو بدونن تا اعتماد بخرن؛ می‌گن یکی وارد آی‌کلودتون شده و می‌خوان «کمکتون کنن»؛ عجله می‌کنن تا وقت فکر کردن نداشته باشید.

و جمله‌ای که اپل صاف نوشته و خوبه حفظش کنید: اپل هیچ‌وقت ازتون نمی‌خواد توی سایتی وارد بشید، روی Allow یا Accept پنجره‌ی دومرحله‌ای بزنید، یا رمز حساب، رمز صفحه یا کد دومرحله‌ای رو بهش بدید. و اپل هیچ‌وقت ازتون نمی‌خواد دومرحله‌ای یا محافظت از دستگاه دزدیده‌شده رو خاموش کنید؛ کسی که اینو خواست، داره دقیقا همون قفل‌ها رو برای خودش باز می‌کنه. اپل می‌گه اگه کسی به اسم اپل زنگ زد، فقط قطع کنید، و هیچ‌وقت با کارت هدیه‌ی اپل به کسی پول ندید. ایمیل مشکوکی که شبیه اپله رو می‌شه به reportphishing@apple.com فرستاد.

پیام‌ها

آیفون می‌تونه پیام‌های فرستنده‌های ناشناس رو جدا کنه، که درس امنیت پیامک از راهنمای اپل گفت. آی‌مسیج بین دستگاه‌های اپل سرتاسریه، و برای کسایی که بیشتر هدف حمله‌ان، «تایید کلید مخاطب» (Contact Key Verification) هم هست، که درس سرتاسری گفت. و یادتون باشه، طبق راهنمای اپل، اپل هیچ‌وقت از شما رمز حساب یا کد تایید رو با پیام یا تماس نمی‌خواد.

جیلبریک و پروفایل‌ها

«جیلبریک» (Jailbreak) یعنی برداشتن قفل‌های امنیتی آیفون تا بشه برنامه از بیرون فروشگاه نصب کرد؛ همون‌طور که درس تلگرام از راهنمای تلگرام گفت، روی گوشی جیلبریک‌شده، هیچ برنامه‌ای امن نیست. یه خطر دیگه هم «پروفایل پیکربندی» (Configuration profile)‌ه: سایت یا آدمی که ازتون می‌خواد یه پروفایل نصب کنید تا «یه برنامه‌ی ویژه» یا «اینترنت رایگان» بگیرید، ممکنه با همون پروفایل، کنترل بخشی از گوشی رو بگیره. پروفایل‌های نصب‌شده رو با جستجوی Profile بالای Settings پیدا کنید و هر چیزی که نمی‌شناسید رو پاک کنید؛ راهنمای ایمنی شخصی اپل هم «بررسی و پاک کردن پروفایل‌ها» رو جزو قدم‌های امن کردن گوشی آورده. طبق راهنمای اپل، توی حالت قفل کامل، اصلا نمی‌شه پروفایل نصب کرد.

فروختن آیفون

  1. پشتیبان بگیرید و کدهای برنامه‌ی تایید رو به گوشی تازه ببرید.
  2. طبق راهنمای اپل، محافظت از دستگاه دزدیده‌شده رو خاموش کنید.
  3. از حساب اپل خارج بشید؛ این کار Find My و «قفل فعال‌سازی» رو هم خاموش می‌کنه، که بی اون، خریدار نمی‌تونه از گوشی استفاده کنه.
  4. از Settings، General، Transfer or Reset iPhone، Erase All Content and Settings.
  5. از یه دستگاه دیگه، گوشی رو از فهرست دستگاه‌های مطمئن حساب اپل بردارید.

آیفون بچه‌ها

برای آیفون بچه‌ها، اپل «زمان صفحه» (Screen Time) و «اشتراک خانواده» (Family Sharing) رو داره، که باهاشون می‌شه محتوا و خرید رو محدود کرد، زمان استفاده رو تعیین کرد، و اجازه‌ی تغییر بعضی تنظیم‌ها رو بست. طبق راهنمای ردیابی اپل، برای حساب‌های کودک و زیر ۱۸ سال، گزینه‌ی «اجازه به برنامه‌ها برای درخواست ردیابی» اصلا روشن نمی‌شه، یعنی هیچ برنامه‌ای اجازه‌ی ردیابی‌شون رو نداره.

آیفون امن‌تره یا اندروید

«امنیت آیفون یا اندروید» از سوال‌های همیشگیه. جواب کوتاه: هر دو، اگه درست تنظیم و به‌روز بشن، امنن، و تفاوت اصلی توی جزئیاته. آیفون اجازه نمی‌ده برنامه از بیرون فروشگاه نصب بشه، که خطر برنامه‌ی جعلی رو کم می‌کنه، و اپل برای همه‌ی آیفون‌ها مستقیم به‌روزرسانی می‌فرسته. اندروید آزادی بیشتری داره، و به‌روزرسانی‌ها بسته به سازنده فرق می‌کنه. ولی بیشتر از اینکه کدوم رو دارید، اینکه رمز صفحه، دومرحله‌ای، به‌روزرسانی و رفتار خودتون چطوره، تعیین می‌کنه چقدر امنید. درس اندروید همین تنظیم‌ها رو برای اندروید گفت.

پونزده دقیقه

  1. Face ID & Passcode: رمز شش رقمی یا حرف و عدد؛ Stolen Device Protection روشن.
  2. اسم خودتون، Find My: روشن.
  3. اسم خودتون، Sign-In & Security: دومرحله‌ای، شماره‌های مطمئن، Recovery Contacts.
  4. General، Software Update، Automatic Updates: Automatically Install.
  5. Privacy & Security، Tracking: ردیابی رو ببندید.
  6. Privacy & Security: اجازه‌های مکان و عکس رو ببینید.
  7. اگه مناسبتونه، iCloud، Advanced Data Protection، با یه راه بازیابی.

اشتباه‌های رایج

  • «رمز صفحه‌م چهار رقمیه، Face ID دارم.» پشت Face ID همیشه همون رمزه؛ قوی‌ترش کنید.
  • «محافظت از دستگاه دزدیده‌شده رو بعد از دزدی روشن می‌کنم.» باید از پیش روشن باشه.
  • «پیش از فروش، فقط ریست کردم.» اول از حساب اپل خارج بشید و محافظت از دزدی رو خاموش کنید.
  • «یه پروفایل نصب کردم برای اینترنت رایگان.» ممکنه کنترل گوشی رو داده باشید؛ پاکش کنید.
  • «ADP رو روشن کردم ولی راه بازیابی نذاشتم.» اپل هم نمی‌تونه برگردونه.
  • «به همه‌ی برنامه‌ها اجازه‌ی ردیابی دادم.» از Privacy & Security، Tracking پس بگیرید.

آخرین بررسی راهنمای رسمی اپل: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • محافظت از دستگاه دزدیده‌شده رو روشن کنید؛ بیرون از خونه، دزد با رمز صفحه کاری از پیش نمی‌بره.
  • Find My روشن باشه؛ اگه گوشی گم شد، Lost Mode قفلش می‌کنه.
  • حساب اپل: دومرحله‌ای و یه مخاطب بازیابی.
  • به‌روزرسانی خودکار رو روشن کنید.
  • به درخواست ردیابی برنامه‌ها، «Ask App Not to Track».

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد