امنیت و حریم خصوصی ایکس

حسابی که برای یکی دیگه توییت کرد

درس سیم‌سواپ گفت سال ۲۰۱۹، حساب توییتر خود مدیرعامل توییتر با سیم‌سواپ گرفته شد، چون اون موقع با پیامک به شماره‌ی حساب می‌شد پست گذاشت. سال بعدش، ۲۰۲۰، حساب ده‌ها آدم و شرکت معروف دنیا یه‌جا هک شد و از همه‌شون یه پیام کلاهبرداری رمزارز منتشر شد: «هر چی بفرستید، دو برابر برمی‌گردونیم». ایکس، که اون موقع توییتر بود، یکی از محبوب‌ترین هدف‌ها بوده، چون یه حساب معتبر می‌تونه در چند دقیقه به میلیون‌ها نفر برسه.

این درس، از روی راهنمای رسمی ایکس، قدم‌به‌قدم می‌گه چطور حسابتون رو محکم کنید و چه چیزهایی رو کی ببینه. یه نکته: ایکس اسم و جای منوهاش رو زیاد عوض کرده، و حتی صفحه‌های مختلف راهنمای خودش مسیرهای کمی متفاوت می‌گن. ما اسم انگلیسی هر گزینه رو، همون‌طور که توی راهنماست، می‌نویسیم؛ اگه پیداش نکردید، توی تنظیمات با همون اسم جستجو کنید.

امنیت ایکس کجاست

طبق راهنمای ایکس، از منوی اصلی، Settings and privacy، بعد Security and account access. بیشتر کارهای امنیتی این درس همینجان: رمز، تایید دومرحله‌ای، دستگاه‌ها و برنامه‌ها. کارهای حریم خصوصی، مثل اینکه کی پست‌ها رو ببینه و داده‌ها برای چی استفاده بشن، توی Privacy and safety‌ان.

پیامک فقط برای Premium

راهنمای ایکس می‌گه از ۲۰ مارس ۲۰۲۳، تایید دومرحله‌ای با پیامک برای کسایی که اشتراک پولی ایکس (X Premium) ندارن، پشتیبانی نمی‌شه، و حتی برای مشترک‌ها هم بسته به کشور و اپراتور ممکنه در دسترس نباشه. یعنی اگه حسابتون فقط با پیامک محافظت می‌شد، یا اون محافظت برداشته شده، یا ازتون خواسته شده روش دیگه‌ای بذارید.

این در واقع به نفع امنیته، چون همون‌طور که درس ورود دومرحله‌ای گفت، پیامک ضعیف‌ترین روشه. ولی یعنی بیشتر آدم‌ها باید خودشون یه برنامه‌ی تایید راه بندازن، وگرنه حسابشون فقط با رمز محافظت می‌شه. همین الان ببینید حسابتون دومرحله‌ای داره یا نه.

برنامه‌ی تایید

طبق راهنمای ایکس، این روش با هر برنامه‌ی تایید بر پایه‌ی زمان (TOTP) کار می‌کنه، مثل Google Authenticator یا Duo Mobile. درس ورود دومرحله‌ای چند تا برنامه‌ی رایگان، از جمله Aegis متن‌باز برای اندروید، رو معرفی کرد. توی همون صفحه‌ی Two-factor authentication، Authentication app رو انتخاب کنید، کیوآرکد رو با برنامه بخونید، و کد شش رقمی رو بزنید. برای هیچ‌کدوم از این‌ها اشتراک پولی لازم نیست.

کلید امنیتی

کلید امنیتی، که درس ورود دومرحله‌ای گفت چیه، روی سایت جعلی کار نمی‌کنه و قوی‌ترین روشه. راهنمای ایکس می‌گه کلید امنیتی می‌تونه تنها روش مرحله‌ی دوم باشه، بی هیچ روش دیگه‌ای. برای حساب‌های خیلی مهم، مثل حساب یه شرکت یا یه آدم شناخته‌شده، ارزش داره. ولی کلید امنیتی یه وسیله‌ی خریدنیه و ما ابزار پولی معرفی نمی‌کنیم؛ برای بیشتر آدم‌ها، برنامه‌ی تایید و پس‌کی کافیه.

کدهای پشتیبان

طبق راهنمای ایکس، می‌تونید تا پنج کد پشتیبان فعال داشته باشید، برای وقتی که برنامه‌ی تایید یا کلید در دسترس نیست. یه نکته‌ی عجیب ولی مهم هم توی همون راهنماست: اگه یه کد رو خارج از ترتیب استفاده کنید، همه‌ی کدهایی که پیش از اون ساخته شدن باطل می‌شن. پس کدها رو به ترتیب بنویسید و به ترتیب استفاده کنید، و بعد از هر استفاده، خطش بزنید. جاش، طبق راهنما، توی بخش Security تنظیمات، گزینه‌ی Backup code‌ه.

پس‌کی

ایکس پس‌کی هم داره و یه صفحه‌ی جدا توی راهنماش براش هست. پس‌کی، که درس پس‌کی گفت، روی سایت جعلی کار نمی‌کنه و چیزی نیست که کسی بتونه ازتون بگیره؛ برای ایکس، که صفحه‌های ورود جعلیش زیاده، این یعنی محافظت خیلی خوب. توی بخش Security and account access دنبال Passkey بگردید. فقط روی دستگاه خودتون بسازیدش.

محافظت بازنشانی رمز

یه تنظیم کمتر شناخته‌شده‌ی ایکس، «محافظت بازنشانی رمز» (Password reset protection)‌ه. طبق راهنمای ایکس، وقتی روشنه، برای اینکه لینک یا کد بازنشانی رمز فرستاده بشه، باید ایمیل یا شماره‌ی حساب، یا هر دو، هم وارد بشه، نه فقط اسم کاربری. یعنی کسی که فقط اسم کاربری شما رو می‌دونه، نمی‌تونه هر بار براتون ایمیل بازنشانی بفرسته یا ازش سوءاستفاده کنه. جاش توی تنظیمات Security‌ه؛ روشنش کنید.

هشدار ورود

ایکس وقتی یه دستگاه تازه وارد حسابتون می‌شه، هشدار ورود (Login alert) می‌فرسته. راهنمای ایکس یه نکته‌ی خوب درباره‌ش داره: جایی که توی هشدار نوشته شده، تقریبیه و از روی نشانی IP حدس زده شده، پس ممکنه با جای واقعی شما فرق کنه. یعنی اگه هشدار گفت «ورود از یه شهر دیگه»، شاید هنوز خودتون باشید؛ ولی اگه دستگاه رو نمی‌شناسید، همون موقع رمز رو عوض کنید و نشست‌ها رو ببینید. و همون‌طور که درس حساب گوگل گفت، هشدار امنیتی رو از دکمه‌ی ایمیل باز نکنید؛ خودتون ایکس رو باز کنید.

برنامه‌های وصل

طی سال‌ها، به برنامه‌های زیادی اجازه دادید به حساب ایکستون دسترسی داشته باشن: برنامه‌های زمان‌بندی پست، «ببین کی آنفالوت کرده»، بازی‌ها. طبق راهنمای ایکس، فهرستشون توی تنظیمات، بخش Apps (یا Connected apps)‌ه، و هر برنامه‌ای که نمی‌شناسید یا دیگه استفاده نمی‌کنید رو باید بردارید. برنامه‌ای که دسترسی نوشتن داره، می‌تونه به اسم شما پست بذاره؛ خیلی از حساب‌هایی که «خودبه‌خود» پست اسپم گذاشتن، از همین راه بوده.

سایت‌های «آمار حساب»

سایت‌ها و برنامه‌هایی که وعده می‌دن «ببین کی آنفالوت کرده»، «آمار کامل حسابت» یا «فالوور رایگان»، برای کار کردن یا دسترسی به حساب ایکس می‌خوان یا رمزش رو. اونایی که از راه رسمی «ورود با ایکس» دسترسی می‌گیرن، توی فهرست Apps دیده می‌شن و می‌شه بعدا دسترسیشون رو برداشت؛ ولی اونایی که مستقیم رمز رو می‌خوان، با همون رمز، حساب شما رو دارن. قاعده همونیه که درس اینستاگرام گفت: رمز ایکس رو هیچ‌وقت به هیچ سایت یا برنامه‌ای جز خود ایکس ندید، و پیش از دادن هر دسترسی، ببینید دقیقا چه اجازه‌هایی می‌خواد؛ اجازه‌ی «پست گذاشتن به اسم شما» برای یه برنامه‌ی آمار، لازم نیست.

ورود با ایکس

خیلی از سایت‌ها دکمه‌ی «ورود با ایکس» دارن. مثل «ورود با گوگل» که درس حساب گوگل گفت، این کار یه رمز کمتر می‌سازه، ولی امنیت اون سایت‌ها رو به امنیت حساب ایکس گره می‌زنه: کسی که ایکس شما رو بگیره، به همه‌ی اون سایت‌ها هم رسیده. پس هر چی سایت‌های بیشتری رو با ایکس وارد شدید، دومرحله‌ای ایکس مهم‌تره. و اگه یه روز خواستید ایکس رو ترک کنید، پیش از اون، برای این سایت‌ها یه راه ورود دیگه بذارید، وگرنه ممکنه دیگه نتونید واردشون بشید.

کی بهتون پیام بده

توی تنظیمات پیام‌ها، می‌تونید تعیین کنید کی بتونه بهتون پیام خصوصی بده: همه، فقط کسایی که دنبالشون می‌کنید، یا گروه‌های دیگه‌ای که ایکس پیشنهاد می‌ده؛ و پیام‌های ناشناس معمولا اول توی بخش درخواست‌ها (Requests) میان، نه صندوق اصلی. برای بیشتر آدم‌ها، «فقط کسایی که دنبالشون می‌کنم» بهترینه؛ بیشتر کلاهبرداری‌هایی که این درس گفت، از پیام خصوصی یه غریبه شروع می‌شن. اگه برای کار لازمه پیام همه رو بگیرید، درخواست‌ها رو با احتیاط باز کنید و روی هیچ لینکی توی پیام غریبه نزنید.

کی جواب بده، بی‌صدا و بلاک

راهنمای «کنترل تجربه‌ی ایکس» چند تا ابزار رو می‌گه. وقتی پست می‌ذارید، می‌تونید تعیین کنید کی بتونه جواب بده: همه، کسایی که دنبالشون می‌کنید، یا فقط کسایی که منشن کردید. بی‌صدا کردن (Mute) پست‌های یه نفر یا یه کلمه رو از جلوی چشمتون برمی‌داره، بی اینکه اون آدم بفهمه. بلاک (Block) یعنی اون آدم نتونه پست‌هاتون رو ببینه، دنبالتون کنه یا بهتون پیام بده. و گزارش (Report) برای پست‌ها و حساب‌هایی که کلاهبرداری، جعل هویت یا مزاحمت دارن.

اگه یه پستتون وایرال شد و یهو صدها غریبه دارن جواب می‌دن، اول جواب دادن رو محدود کنید، بعد کلمه‌های آزاردهنده رو بی‌صدا کنید. برای حساب جعلی که خودش رو جای شما جا زده، گزارش جعل هویت بدید؛ از دوستان هم بخواید گزارش بدن.

پست محافظت‌شده

پست‌های ایکس به‌طور پیش‌فرض عمومی‌ان، یعنی هر کسی، حتی بی حساب، می‌بینتشون، و موتورهای جستجو هم پیداشون می‌کنن. طبق راهنمای ایکس، با «محافظت از پست‌ها» (Protect your posts)، پست‌ها فقط برای دنبال‌کننده‌هایی که تایید کردید دیده می‌شن، دنبال‌کننده‌ی تازه باید تایید بشه، و پست‌ها توی جستجوی عمومی ایکس و موتورهای جستجوی دیگه نمیان.

همون راهنما صادقانه محدودیت‌ها رو هم می‌گه: دنبال‌کننده‌ها هنوز می‌تونن اسکرین‌شات بگیرن یا پست رو جای دیگه بذارن، و برنامه‌هایی که بهشون اجازه دادید، ممکنه پست‌ها رو ببینن. و جواب‌هاتون به کسایی که دنبالتون نمی‌کنن، بهشون نمی‌رسه. اگه از ایکس برای حرف زدن با دوستان استفاده می‌کنید نه برای دیده شدن، محافظت‌شده خوبه؛ جاش توی Privacy and safety، بخش Audience and tagging‌ه.

پیدا شدن با ایمیل و شماره

ایکس، مثل خیلی از شبکه‌ها، کمک می‌کنه آدم‌ها با ایمیل یا شماره‌ی تلفن همدیگه رو پیدا کنن، مثلا وقتی کسی دفترچه‌ی تلفنش رو به ایکس می‌ده. طبق راهنمای ایکس، می‌شه این رو با تنظیم «قابل پیدا شدن» (Discoverability) خاموش کرد. اگه نمی‌خواید هر کی شماره‌ی شما رو داره، حساب ایکستون رو هم پیدا کنه، یا اگه حسابتون رو با اسم مستعار ساختید، خاموشش کنید؛ وگرنه شماره‌تون، اسم مستعار رو به اسم واقعی وصل می‌کنه.

چیزی که پست می‌کنید

ایکس مثل یه میدون شهره: هر چی بلند بگید، همه می‌شنون، و چیزی که گفتید، سال‌ها می‌مونه؛ حتی اگه پاکش کنید، شاید یکی پیش‌تر اسکرین‌شات گرفته باشه یا توی آرشیوهای اینترنت مونده باشه. پیش از پست کردن جای دقیق، عکس از خونه و محله، برنامه‌ی سفر یا هر چیزی که درباره‌ی محل کار یا مدرسه‌ی بچه‌ها می‌گه، فکر کنید. راهنمای ایکس یه صفحه‌ی جدا هم درباره‌ی اشتراک مکان توی پست‌ها داره؛ تنظیمش رو ببینید و اگه لازم ندارید، خاموش بمونه. درس فیشینگ هدفمند گفت این تیکه‌ها چطور کنار هم گذاشته می‌شن.

حساب با اسم مستعار

خیلی‌ها توی ایکس با اسم مستعار می‌نویسن، و فکر می‌کنن همین کافیه تا کسی نفهمه کی‌ان. ولی یه حساب مستعار با خیلی چیزها می‌تونه به اسم واقعی وصل بشه: شماره‌ی تلفنی که باهاش ثبت‌نام شده، اگه پیدا شدن با شماره روشن باشه؛ ایمیلی که اسم واقعی توشه؛ عکسی که جای دیگه هم گذاشتید؛ دنبال کردن همکارها و فامیل؛ نوشتن درباره‌ی شهر و محل کار؛ و حتی ساعت‌هایی که پست می‌ذارید.

اگه حساب مستعار دارید، برای خودش یه ایمیل جدا بسازید، پیدا شدن با ایمیل و شماره رو خاموش کنید، عکس و جمله‌هایی که جای دیگه استفاده کردید رو نذارید، و به جزئیاتی که از زندگیتون می‌گید، فکر کنید. و یادتون باشه، همون‌طور که درس پیام‌رسان‌ها گفت، خود ایکس، مثل هر شرکتی، اطلاعات ثبت‌نام و نشانی‌های IP رو داره؛ اسم مستعار شما رو از دید بقیه‌ی کاربرها پنهان می‌کنه، نه از خود سرویس.

Grok و داده‌هاتون

Grok هوش مصنوعی شرکت xAI‌ه که توی ایکس هست، و پست‌های عمومی و تعامل‌های شما با Grok می‌تونن برای آموزشش استفاده بشن. توی تنظیمات ایکس یه گزینه برای این هست: Settings and privacy، Privacy and safety، و بخشی به اسم Grok & Third-party Collaborators، که توی بعضی نسخه‌ها اسمش Data sharing بوده؛ چون این اسم چند بار عوض شده، اگه پیداش نکردید، توی تنظیمات کلمه‌ی Grok رو جستجو کنید. تیک اجازه‌ی استفاده از داده‌ها برای آموزش رو بردارید.

دو تا نکته: این کار جلوی استفاده‌ی آینده رو می‌گیره، نه داده‌هایی که قبلا استفاده شدن؛ و پست‌های عمومی، به هر حال برای هر کسی که اینترنت رو جمع می‌کنه پیدان. اگه نمی‌خواید چیزی برای آموزش هیچ هوش مصنوعی‌ای استفاده بشه، پست‌ها رو محافظت‌شده کنید. درس هوش مصنوعی.

تبلیغ

ایکس هم از تبلیغ پول درمیاره، و راهنماش یه صفحه‌ی جدا درباره‌ی استفاده از اطلاعات شخصی برای تبلیغ هدفمند داره. توی Privacy and safety، بخش تبلیغ و داده‌ها، می‌تونید ببینید ایکس چه علاقه‌هایی بهتون نسبت داده و شخصی‌سازی تبلیغ رو کم کنید. مثل My Ad Center گوگل که درس حریم خصوصی گوگل گفت، دیدن این بخش به‌تنهایی جالبه.

حساب‌های جعلی و رمزارز

زیر پست‌های پربازدید، به‌خصوص از آدم‌های معروف، معمولا جواب‌هایی از حساب‌های جعلی پیدا می‌شه که شبیه خود اون آدمن و لینک یه «هدیه‌ی رمزارز» یا «سرمایه‌گذاری» می‌ذارن: «به مناسبت فلان، هر چی بفرستید دو برابر برمی‌گردونیم». این همون کلاهبرداری‌ایه که سال ۲۰۲۰ از حساب‌های واقعی هک‌شده منتشر شد. هیچ آدم یا شرکت واقعی‌ای پول شما رو دو برابر برنمی‌گردونه. و پیامی که می‌گه «شما برنده‌ی یه جایزه‌ی ایکس شدید»، یا «حسابتون رو برای گرفتن تیک تایید کنید»، با یه لینک، فیشینگه.

پیام «پشتیبانی ایکس»

اگه یه حساب با اسم «X Support» یا «Help Center» پیام داد که حسابتون گزارش شده یا قراره بسته بشه و برای اعتراض باید روی یه لینک بزنید و وارد بشید، این همون ترفندیه که درس اینستاگرام گفت. کارهای رسمی درباره‌ی حساب، داخل خود برنامه و با اعلان‌های رسمی میان، و اعتراض هم از راه مرکز راهنمای رسمی، help.x.com، انجام می‌شه. درس صفحه‌ی ورود جعلی.

اگه حساب رفت

طبق راهنمای ایکس برای حساب در خطر:

1. رمز رو عوض کنید، از بخش Password تنظیمات، یا اگه بیرونید، از «Forgot password» صفحه‌ی ورود؛ یه رمز قوی و تازه.
2. مطمئن بشید ایمیل حساب مال خودتونه و کسی دیگه بهش دسترسی نداره.
3. توی Apps، هر برنامه‌ای که نمی‌شناسید رو بردارید. راهنما می‌گه عوض کردن رمز، شما رو از برنامه‌های رسمی ایکس روی گوشی بیرون نمی‌کنه؛ اونا رو هم از همینجا ببندید.
4. رمز تازه رو توی برنامه‌های مطمئنی که رمز ایکس رو نگه می‌دارن هم به‌روز کنید، وگرنه ممکنه حساب موقتا قفل بشه.
5. پست‌هایی که شما نذاشتید رو پاک کنید، کامپیوتر رو برای بدافزار بررسی کنید، و تایید دومرحله‌ای رو روشن کنید.
6. اگه نمی‌تونید وارد بشید، از راه مرکز راهنمای ایکس، با ایمیل حساب، درخواست بدید، با اسم کاربری و تاریخ آخرین باری که دسترسی داشتید.

قفل موقت

اگه چند بار پشت هم رمز اشتباه زده بشه، ایکس حساب رو موقتا قفل می‌کنه؛ راهنمای ایکس یه صفحه‌ی جدا برای همین داره. اگه خودتون این کار رو نکرده بودید و حساب قفل شده، یعنی یکی داره رمز رو حدس می‌زنه؛ وقتی برگشتید، رمز رو قوی‌تر کنید و تایید دومرحله‌ای و محافظت بازنشانی رمز رو روشن کنید. ایکس گاهی هم حساب رو به دلیل فعالیت مشکوک «محدود» می‌کنه، که از داخل برنامه می‌شه بررسی و اعتراض کرد.

نسخه‌ای از داده‌هاتون

توی تنظیمات حساب، بخشی به اسم «دانلود آرشیو داده‌ها» (Download an archive of your data) هست که یه نسخه از پست‌ها، پیام‌ها و اطلاعات حسابتون رو برای دانلود آماده می‌کنه. هم برای پشتیبان خوبه، هم برای دیدن اینکه ایکس چه چیزهایی ازتون نگه داشته. فایل آرشیو رو مثل یه مدرک مهم، جای امن و رمزگذاری‌شده نگه دارید؛ همه‌ی پیام‌های خصوصیتون توشه. درس رمزنگاری گفت چطور یه فایل رو قفل کنید.

اگه می‌خواید ایکس رو ترک کنید

اگه دیگه از ایکس استفاده نمی‌کنید، حساب رو رها نکنید؛ حساب فراموش‌شده، با یه رمز قدیمی و بی دومرحله‌ای، یه هدف آماده‌ست، و اسم و سابقه‌ی شما رو به کلاهبردار می‌ده. یا محکمش کنید، یا ببندیدش. توی ایکس، بستن حساب با «غیرفعال کردن» (Deactivate) شروع می‌شه؛ یه مدت فرصت دارید برگردید، و بعدش حساب برای همیشه پاک می‌شه. پیش از این کار، آرشیو داده‌ها رو بگیرید، و اگه با «ورود با ایکس» وارد سایت‌های دیگه شدید، اونجا راه ورود دیگه‌ای بذارید. یادتون باشه، همون‌طور که درس حق پاک کردن می‌گه، پست‌هایی که دیگران بازنشر کردن یا ازشون اسکرین‌شات گرفتن، با پاک کردن حساب شما پاک نمی‌شن.

ده دقیقه، یه بار

1. Two-factor authentication: Authentication app، با یه برنامه‌ی تایید رایگان.
2. Backup code: کدها رو به ترتیب، روی کاغذ.
3. یه پس‌کی روی گوشی خودتون.
4. Password reset protection: روشن.
5. Apps: هر چی نمی‌شناسید، بردارید.
6. Chat: یه PIN بذارید و توی مدیر رمز نگهش دارید.
7. Privacy and safety: پیدا شدن با ایمیل و شماره خاموش؛ تیک Grok برداشته؛ اگه لازمه، پست محافظت‌شده.

اشتباه‌های رایج

• «دومرحله‌ای پیامکی داشتم، پس امنم.» برای غیرپولی‌ها از ۲۰۲۳ نیست؛ چک کنید و برنامه‌ی تایید بذارید.
• «تیک آبی داشت، پس رسمیه.» تیک یعنی اشتراک، نه هویت.
• «کدهای پشتیبان رو قاطی استفاده کردم.» کد خارج از ترتیب، قبلی‌ها رو باطل می‌کنه.
• «PIN چت رو یادم رفت، عوضش کردم.» تاریخچه‌ی رمزشده‌ی قبلی از دست رفت.
• «رمز رو عوض کردم، پس همه بیرون شدن.» برنامه‌های رسمی و وصل‌شده رو از Apps هم ببندید.
• «هدیه‌ی رمزارز دو برابر از یه آدم معروف.» همیشه کلاهبرداریه.

آخرین بررسی راهنمای رسمی ایکس: ۲۴ مهر ۱۴۰۵.