آینده‌ی هوش مصنوعی

پیش‌بینی هوا

پیش‌بینی هوای فردا معمولا درست درمیاد. هفته‌ی بعد، کمتر. ماه بعد؟ بیشتر یه حدسه:

آینده‌ی هوش مصنوعی هم همین‌طوره. پس هر بار کسی گفت «تا فلان سال هوش مصنوعی همه‌چیز رو عوض می‌کنه»، بپرسید: این پیش‌بینی فرداست، یا ماه بعد؟ این درس آینده رو سه تیکه می‌کنه: چیزی که تقریبا می‌دونیم، چیزی که حدسه، و چیزی که به تصمیم خود ما بستگی داره.

چیزهایی که تقریبا می‌دونیم

این‌ها «پیش‌بینی فردا»ن؛ چون همین الان دارن اتفاق می‌افتن و توی این مسیر دیدیمشون:

1. فراگیرتر می‌شه. توی گوشی، توی برنامه‌های کار، توی جست‌وجو؛ مثل همون هفت لحظه‌ای که توی درس زندگی هر روز دیدیم.
2. بیشتر «انجام می‌ده»، نه فقط «می‌گه». ایجنت‌ها بیشتر می‌شن؛ و نظارت آدم هم لازم‌تر.
3. برق و آب بیشتری لازم داره. درس خطرها.
4. کارها عوض می‌شن. بعضی کارها زودتر، بعضی کارها تازه؛ درس شغل‌ها.

چیزهایی که حدسه

بزرگ‌ترین حدس اینه: کِی «هوش مصنوعی عمومی» میاد؟ یعنی هوشی که توی تقریبا همه‌ی کارهای فکری هم‌اندازه‌ی آدم یا بهتر باشه. چیستیش رو توی درس انواع دیدیم. ولی ببینید پیش‌بینی‌هاش تا حالا چطور بوده:

سال ۱۹۶۵ یکی از پیشگام‌های این رشته گفت تا بیست سال دیگه، ماشین هر کاری که آدم می‌کنه رو می‌کنه. درست درنیومد. دهه‌ی ۱۹۸۰ هم دوباره گفتن «به‌زودی»، و باز نشد؛ اون‌قدر که پژوهشگرها یه مدت اصلا پیش‌بینی نمی‌کردن، که بهشون نگن خیال‌باف.

یه بررسی روی ۹۵ پیش‌بینی بین ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۲ یه چیز جالب دید: آدم‌ها، هر سالی که بودن، بیشتر گفتن «۱۵ تا ۲۵ سال دیگه». یعنی «یه کم دیگه» همیشه یه کم دیگه بوده.

امروز کجاییم؟ یه گروه پژوهشی سال ۲۰۲۳ پنج سطح گذاشت: نوظهور، توانا، متخصص، استاد، و فراانسانی. و مدل‌های زبانی امروز رو «نوظهور» دونست؛ یعنی تقریبا هم‌اندازه‌ی آدمی که توی اون کار وارد نیست. «ابرهوش» هم، یعنی هوشی خیلی بیشتر از آدم، هنوز فقط یه فکره.

دانشمندها چی می‌گن

از کارشناس‌ها چند بار پرسیدن هوش مصنوعی عمومی کِی میاد:

توی نظرسنجی‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳، حدس وسط کارشناس‌ها ۲۰۴۰ تا ۲۰۵۰ بود. یه مرور سال ۲۰۲۵ روی نظرسنجی‌های پونزده سال گذشته دید بیشترشون می‌گن پیش از ۲۱۰۰؛ یه تحلیل تازه‌تر هم حدود ۲۰۴۰ رو گفت.

ولی یادتون باشه: این‌ها «پیش‌بینی ماه بعد»ن. همون آدم‌ها، شصت ساله دارن می‌گن «یه کم دیگه». پس اگه کسی با اطمینان یه سال رو گفت، بدونید که داره حدس می‌زنه.

چیزهایی که به ما بستگی داره

هوا رو نمی‌شه عوض کرد، ولی می‌شه چتر برداشت. یه تیکه از آینده‌ی هوش مصنوعی هم دست خود ماست:

1. چطور ازش استفاده می‌کنیم. برای یاد گرفتن، نه فقط جواب گرفتن؛ درس آموزش.
2. چی یاد می‌گیریم. مهارت‌هایی که فقط از ما برمیاد؛ درس مهارت‌ها.
3. به بچه‌ها چی یاد می‌دیم. درس کودکان.
4. چه قاعده‌هایی رو رعایت می‌کنیم. درس اخلاق.

این درس، ایستگاه «آینده» رو تموم می‌کنه. ایستگاه بعد برای خانواده و مدرسه‌ست؛ اولش هوش مصنوعی برای کودکان، به زبان کودکانه.