آموزشتایپ‌اسکریپت از صفر

درس ۱ از ۶۶، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۲۸ دقیقه خواندن

تایپ‌اسکریپت از صفر: از کجا شروع کنیم

جواب کوتاه

تایپ‌اسکریپت (TypeScript)، جاوااسکریپتیه با یه لایه‌ی اضافه: نوع. یعنی پیش از اجرای برنامه، بررسی می‌کنه که هر مقدار همون‌جایی به کار رفته که باید؛ مثلا عدد جایی که متن انتظار می‌ره نیومده باشه. طبق سند رسمی تایپ‌اسکریپت، هر کد جاوااسکریپت درستی، کد تایپ‌اسکریپت هم هست؛ و تایپ‌اسکریپت آخر کار، نوع‌ها رو برمی‌داره و همون جاوااسکریپت اجرا می‌شه. این مسیر، اول جاوااسکریپت رو از صفر یاد می‌ده، بعد نوع رو اضافه می‌کنه، و آخر، برنامه رو روی سرور با Node و Bun اجرا می‌کنه. هر درس تمرینی داره که روی کامپیوتر خودتون اجرا می‌کنید، و هر ایستگاه، با یه پروژه‌ی کوچیک واقعی تموم می‌شه.

شیشه‌های بی برچسب

یه آشپزخونه رو تصور کنید که همه‌ی شیشه‌هاش یه شکلن و هیچ‌کدوم برچسب ندارن. نمک و شکر، هر دو سفیدن و توی شیشه‌های یکسان. تا وقتی آشپز خودش همه‌چیز رو یادشه، مشکلی نیست؛ ولی کافیه یه روز آشپز تازه‌ای بیاد، یا خودش عجله داشته باشه، تا شکر توی خورش بره و نمک توی چای.

جاوااسکریپت، آشپزخونه‌ی بی برچسبه: هر متغیر می‌تونه هر چیزی رو نگه داره و هیچ‌کس، تا وقتی برنامه اجرا نشه، نمی‌فهمه یه جا اشتباه شده. تایپ‌اسکریپت روی همه‌ی شیشه‌ها برچسب می‌زنه، و پیش از اینکه کسی آشپزی کنه، می‌گه «این شیشه نمکه، نه شکر». این مسیر، یاد می‌ده هم آشپزی کنید، هم برچسب بزنید.

تایپ‌اسکریپت، در یه جمله

سند رسمی تایپ‌اسکریپت، اون رو یه «بررسی‌کننده‌ی نوع ایستا» و یه «زبرمجموعه‌ی نوع‌دار جاوااسکریپت» می‌دونه. ایستا یعنی بررسی پیش از اجرا انجام می‌شه، نه حین اجرا؛ و زبرمجموعه یعنی هر کد جاوااسکریپت درستی، کد تایپ‌اسکریپت هم هست، و تایپ‌اسکریپت فقط قاعده‌هایی درباره‌ی نوع مقدارها بهش اضافه می‌کنه.

و یه نکته‌ی مهم دیگه از همون سند: تایپ‌اسکریپت رفتار اجرای جاوااسکریپت رو هیچ‌وقت عوض نمی‌کنه، و بعد از بررسی، نوع‌ها رو پاک می‌کنه تا همون جاوااسکریپت معمولی بمونه. یعنی کامپیوتر در نهایت، جاوااسکریپت اجرا می‌کنه؛ تایپ‌اسکریپت، یه نگهبانه که پیش از اجرا کار می‌کنه.

جاوااسکریپت: زبان مرورگرها

برای فهمیدن تایپ‌اسکریپت، اول باید جاوااسکریپت رو شناخت. طبق سند رسمی تایپ‌اسکریپت، جاوااسکریپت، که اسم رسمیش اکما‌اسکریپت (ECMAScript) ـه، به‌عنوان یه زبان ساده برای چند خط کد توی صفحه‌های وب شروع شد. ولی کم‌کم اون‌قدر محبوب شد که امروز، مرورگرها برنامه‌هایی با صدها هزار خط جاوااسکریپت اجرا می‌کنن.

و جاوااسکریپت از مرورگر هم بیرون اومد: با ابزارهایی مثل Node.js، روی سرورها هم اجرا می‌شه. یعنی با یه زبان، می‌شه هم بخش دیدنی یه سایت رو ساخت، هم بخش پشت صحنه‌ش رو. همین، یکی از دلیل‌های محبوبیت جاوااسکریپت و تایپ‌اسکریپته.

چرا نوع اضافه کنیم

سند رسمی تایپ‌اسکریپت یه جمله‌ی مهم داره: رایج‌ترین خطاهایی که برنامه‌نویس‌ها می‌نویسن، خطای نوعن؛ یعنی یه نوع مقدار جایی به کار رفته که نوع دیگه‌ای انتظار می‌رفت. مثلا یه غلط تایپی توی اسم یه ویژگی، یا فرستادن یه متن به جایی که عدد لازمه.

توی جاوااسکریپت خالی، این خطاها معمولا وقتی پیدا می‌شن که برنامه اجرا شده؛ گاهی روی کامپیوتر یه مشتری، ساعت دو نصف شب. تایپ‌اسکریپت، همین خطاها رو پیش از اجرا، همون موقع که دارید کد می‌نویسید، نشون می‌ده. یعنی بخش بزرگی از خطاها، هیچ‌وقت به کاربر نمی‌رسن.

یه نمونه‌ی ساده

فرض کنید یه تابع دارید که دو عدد رو جمع می‌کنه، و یه جا، به جای عدد ۵، متن «۵» بهش می‌دید. توی جاوااسکریپت، جمع یه عدد با یه متن، خطا نمی‌ده؛ دو مقدار به هم چسبونده می‌شن و ۳ به‌اضافه‌ی «۵»، می‌شه «۳۵». برنامه بی هیچ پیامی، جواب غلط می‌ده.

توی تایپ‌اسکریپت، اگه گفته باشید ورودی‌های تابع عددن، همون موقع که متن رو می‌فرستید، ویرایشگر زیر کد یه خط قرمز می‌کشه و می‌گه این نوع با اون نوع جور نیست. این، همون برچسب روی شیشه‌ست؛ و همین مثال ساده، دلیل اینه که خیلی از تیم‌های بزرگ، جاوااسکریپت خالی رو کنار گذاشتن.

این مسیر برای کیه

این مسیر برای چند دسته آدم ساخته شده:

  • کسی که هیچ برنامه‌نویسی بلد نیست و می‌خواد با یه زبان واقعی و پرکاربرد شروع کنه.
  • کسی که کمی جاوااسکریپت بلده و می‌خواد تایپ‌اسکریپت رو درست یاد بگیره.
  • طراح یا برنامه‌نویسی که می‌خواد بعدا ری‌اکت، نکست جی‌اس یا هونو یاد بگیره.
  • کسی که می‌خواد سایت و بک‌اند رو با یه زبان بسازه.
  • و کسی که مسیر مفاهیم برنامه‌نویسی رو خونده و حالا می‌خواد واقعا کد بزنه.

پیش‌نیاز خاصی نداره؛ ولی مفاهیم برنامه‌نویسی پایه‌ی خیلی خوبیه.

چرا اول جاوااسکریپت

خود سند رسمی تایپ‌اسکریپت، به کسایی که بی سابقه‌ی جاوااسکریپت میان، پیشنهاد می‌کنه اول جاوااسکریپت رو بخونن. دلیلش روشنه: تایپ‌اسکریپت روی جاوااسکریپت ساخته شده؛ همه‌ی متغیرها، تابع‌ها، شرط‌ها و حلقه‌ها، مال جاوااسکریپتن، و تایپ‌اسکریپت فقط برچسب نوع رو بهشون اضافه می‌کنه.

برای همین، ایستگاه‌های دوم تا پنجم این مسیر، جاوااسکریپت خالصن: پایه‌ها، تابع و داده، کار ناهمزمان و مرورگر. از ایستگاه ششم، نوع‌ها وارد می‌شن. این ترتیب، باعث می‌شه وقتی به نوع‌ها رسیدید، بدونید دقیقا روی چی دارن برچسب می‌زنن.

توی این مسیر چی می‌سازید

هر ایستگاه با یه تمرین یا پروژه‌ی کوچیک تموم می‌شه، و آخر مسیر، سه پروژه‌ی کامل دارید: یه فهرست کارها که توی مرورگر کار می‌کنه و چیزها رو یادش می‌مونه؛ یه ابزار خط فرمان که فایل‌های یه پوشه رو می‌خونه و گزارش می‌ده؛ و یه برنامه که از یه API واقعی روی اینترنت داده می‌گیره و نشونش می‌ده.

این پروژه‌ها کوچیکن، ولی واقعی‌ان: هر کدوم همون چیزهایی رو دارن که برنامه‌های بزرگ دارن، فقط کمتر. و چون روی کامپیوتر خودتون ساخته می‌شن، می‌تونید نگهشون دارید، تغییرشون بدید و به بقیه نشونشون بدید.

ابزارها: همه رایگان

سه ابزار اصلی لازم دارید، که هر سه رایگانن. ویرایشگر کد: ما VS Code رو پیشنهاد می‌کنیم که طبق سند رسمی خودش، پشتیبانی تایپ‌اسکریپت رو از خود جعبه داره؛ یعنی رنگ، پیشنهاد و خطا رو بی هیچ افزونه‌ای نشون می‌ده. محیط اجرا: Node.js، که طبق سند رسمیش، جاوااسکریپت رو بیرون از مرورگر اجرا می‌کنه. و یه مرورگر معمولی، برای بخش‌های مرورگری.

یه ابزار چهارم هم هست برای کسی که هنوز نمی‌خواد چیزی نصب کنه: زمین بازی رسمی تایپ‌اسکریپت، یه صفحه‌ی وب که می‌شه توش کد تایپ‌اسکریپت نوشت، خطاها رو دید و نتیجه رو گرفت. درس‌های چهارم و پنجم همین ایستگاه، نصب و زمین بازی رو قدم‌به‌قدم نشون می‌دن.

تمرین‌ها چه شکلی‌ان

هر تمرین این مسیر، چهار بخش داره: کد آماده که کپی می‌کنید؛ خروجی‌ای که باید ببینید؛ خطای رایجی که ممکنه ببینید و دلیلش؛ و یه تغییر کوچیک که خودتون انجام می‌دید. بخش آخر، مهم‌ترینه: کسی که فقط کپی می‌کنه، کد زدن یاد نمی‌گیره؛ کسی که هر بار یه چیز رو عوض می‌کنه و نتیجه رو پیش‌بینی می‌کنه، یاد می‌گیره.

تمرین‌ها توی خود صفحه‌ی درس اجرا نمی‌شن؛ روی کامپیوتر خودتون اجرا می‌شن. این عمدیه: محیط واقعی برنامه‌نویس، همین ویرایشگر و ترمیناله؛ و هر چی زودتر باهاش راحت بشید، زودتر می‌تونید برنامه‌ی واقعی بسازید.

نقشه‌ی راه

این مسیر یازده ایستگاه داره:

  1. شروع و ابزار: تایپ‌اسکریپت چیه، نصب و زمین بازی.
  2. جاوااسکریپت پایه: متغیر، نوع‌های ساده، شرط و حلقه.
  3. تابع و داده: تابع، آرایه، شیء و ماژول.
  4. کار ناهمزمان: Promise و async و await.
  5. جاوااسکریپت در مرورگر: صفحه، رویداد و فرم.
  6. نوع در تایپ‌اسکریپت: نوع‌های پایه و نوع شیء و تابع.
  7. نوع‌های ترکیبی: interface، اجتماع و باریک کردن.
  8. نوع پیشرفته: جنریک و نوع‌های کمکی.
  9. اجرا روی سرور: Node، Bun و npm.
  10. کد خوب: بررسی‌کننده، تست و دیباگ.
  11. پروژه‌ها.

تایپ‌اسکریپت کجا به کار می‌ره

تایپ‌اسکریپت امروز توی بخش بزرگی از نرم‌افزارهای وب استفاده می‌شه: سایت‌های فروشگاهی، داشبوردهای مدیریتی، اپ‌های پیام‌رسانی که توی مرورگر کار می‌کنن، و بک‌اند خیلی از سرویس‌ها. خیلی از ابزارهایی که برنامه‌نویس‌ها هر روز به کار می‌برن، از جمله خود ویرایشگر VS Code، با تایپ‌اسکریپت ساخته شدن.

حتی بعضی اپ‌های گوشی و برنامه‌های رومیزی هم با تایپ‌اسکریپت نوشته می‌شن، با ابزارهایی که کد وب رو به برنامه‌ی گوشی یا کامپیوتر تبدیل می‌کنن. یعنی با یاد گرفتن یه زبان، درهای زیادی باز می‌شه؛ هر چند برای هر کدوم، ابزار و فریم‌ورک خاص خودش هم لازمه.

تایپ‌اسکریپت یا یه زبان دیگه

شاید بپرسید چرا تایپ‌اسکریپت و نه، مثلا، پایتون. هر دو زبان‌های خوبی برای شروعن و کتابخونه‌ی ما برای هر دو مسیر کامل داره. فرق اصلیشون، جای استفاده‌ست: تایپ‌اسکریپت، زبان اصلی وب و مرورگره؛ پایتون، زبان اصلی داده، هوش مصنوعی و خودکارسازی.

اگه هدفتون ساختن سایت و اپ‌های وبیه، تایپ‌اسکریپت انتخاب مستقیم‌تریه. اگه تحلیل داده یا هوش مصنوعی، پایتون. و خبر خوب اینه که مفهوم‌ها، یعنی متغیر، شرط، حلقه، تابع و شیء، توی هر دو یکی‌ان؛ کسی که یکی رو خوب یاد بگیره، دومی رو خیلی سریع‌تر یاد می‌گیره.

تایپ‌اسکریپت چقدر سخت‌گیره

تایپ‌اسکریپت می‌تونه خیلی سخت‌گیر یا خیلی آسون‌گیر باشه؛ با تنظیم‌هایی که توی پروژه انتخاب می‌کنید. توی حالت آسون‌گیر، خیلی چیزها رو بی نوع قبول می‌کنه و فقط خطاهای خیلی آشکار رو می‌گیره. توی حالت سخت‌گیر، که اسمش strict ـه، تقریبا هر جای مبهمی رو می‌پرسه.

توی این مسیر، از همون اول با حالت سخت‌گیر کار می‌کنیم. شاید اول کمی خسته‌کننده به نظر بیاد، چون خطاهای بیشتری می‌بینید؛ ولی هر خطایی که اینجا ببینید، خطاییه که توی اجرا ندیدید. و عادت به کد دقیق، از همون اول، خیلی آسون‌تر از عوض کردن عادت‌های شلخته‌ی بعدیه.

تنها نیستید

تایپ‌اسکریپت و جاوااسکریپت، جامعه‌ی خیلی بزرگی از برنامه‌نویس‌ها دارن. تقریبا هر خطایی که ببینید، کس دیگه‌ای پیش‌تر دیده و درباره‌ش نوشته. سند رسمی هر دو زبان، کامل و رایگانه، و انجمن‌های پرسش و پاسخ پر از تجربه‌ی دیگرانه.

یه عادت خوب: وقتی با خطایی گیر کردید، اول پیام خطا رو کامل بخونید، بعد سند رسمی رو نگاه کنید، و بعد، اگه لازم شد، متن دقیق پیام خطا رو جستجو کنید. معمولا یکی از این سه، جواب رو داره. و هر وقت جواب رو پیدا کردید، توی دفترچه‌تون بنویسید؛ همون خطا، احتمالا دوباره برمی‌گرده.

لازم نیست همه‌چیز رو حفظ کنید

یکی از ترس‌های رایج تازه‌کارها اینه که فکر می‌کنن باید همه‌ی دستورها و کلمه‌ها رو حفظ باشن. واقعیت اینه که برنامه‌نویس‌های حرفه‌ای هم هر روز سند رسمی رو نگاه می‌کنن، و ویرایشگر با پیشنهادهاش، خیلی از حفظ کردن‌ها رو بی‌نیاز می‌کنه.

چیزی که باید یاد بگیرید، فکر کردنه: اینکه یه مسئله رو چطور به قدم‌های کوچیک بشکنید، کدوم ابزار زبان برای کدوم قدم مناسبه، و وقتی چیزی کار نکرد، چطور دلیلش رو پیدا کنید. این‌ها با تمرین ساخته می‌شن، نه با حفظ؛ و تمرین‌های این مسیر، دقیقا برای همینن.

درس‌ها رو چطور بخونیم

هر درس رو با کامپیوتر باز بخونید، نه با گوشی توی صف؛ چون هر چند پاراگراف، یه تکه کد هست که باید اجرا بشه. اول متن رو بخونید، بعد تمرین رو انجام بدید، و آخر، تغییر خودتون رو اعمال کنید. اگه یه جا گیر کردید، یه پاراگراف عقب برید؛ معمولا جواب همون‌جاست.

یه فایل یا دفترچه هم کنارتون باشه، و هر چیزی که کار کرد رو با یه خط توضیح نگه دارید. بعد از چند هفته، یه کتابخونه‌ی شخصی از تکه‌کدهای آزموده دارید که هر وقت لازم شد، ازشون استفاده می‌کنید.

چقدر وقت می‌بره

پایه‌های جاوااسکریپت، یعنی ایستگاه‌های دوم و سوم، معمولا با چند هفته تمرین منظم جا میفتن. کار ناهمزمان، برای خیلی‌ها سخت‌ترین بخشه و وقت بیشتری می‌خواد. نوع‌ها، وقتی جاوااسکریپت جا افتاده باشه، سریع‌تر پیش می‌رن. ما قول زمان مشخص نمی‌دیم، چون به وقت و پیش‌زمینه‌ی هر کس بستگی داره.

چیزی که می‌شه گفت اینه که تمرین کوتاه هر روزه، از تمرین طولانی گاه‌به‌گاه خیلی بهتر جواب می‌ده. نیم ساعت هر روز، معمولا از پنج ساعت آخر هفته، کد زدن رو بهتر جا میندازه؛ همون چیزی که پژوهش‌های یادگیری هم نشون دادن.

پیام خطا، معلم شماست

توی این مسیر، هزاران پیام خطا می‌بینید؛ و این بخش طبیعی یادگیریه. پیام‌های خطای تایپ‌اسکریپت معمولا دقیق می‌گن چی با چی جور نیست: «نوع متن به نوع عدد قابل دادن نیست». تازه‌کارها معمولا پیام رو نخونده، کد رو از اول می‌نویسن؛ و همون خطا رو دوباره می‌سازن.

یه عادت که از روز اول خیلی کمک می‌کنه: هر وقت خطا دیدید، پیش از هر کاری، پیام رو آروم و کامل بخونید، و ببینید به کدوم خط و کدوم کلمه اشاره می‌کنه. پیام‌ها انگلیسی‌ان؛ ولی بعد از چند هفته، الگوهای رایجشون رو می‌شناسید. توی هر تمرین، رایج‌ترین خطاش و معنیش رو هم آوردیم.

ویرایشگری که پیش از اجرا کمک می‌کنه

یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های تایپ‌اسکریپت، توی ویرایشگر دیده می‌شه، نه توی اجرا. چون ویرایشگر نوع هر چیزی رو می‌دونه، وقتی اسم یه شیء رو می‌نویسید و نقطه می‌ذارید، فهرست ویژگی‌هاش رو پیشنهاد می‌ده؛ وقتی موس رو روی یه تابع نگه می‌دارید، ورودی‌ها و خروجیش رو نشون می‌ده؛ و هر خطا رو همون لحظه، با خط قرمز.

این یعنی کمتر لازمه چیزها رو حفظ کنید یا مدام به سند سر بزنید؛ ویرایشگر مثل یه همکار کنارتون نشسته. برای همین، خیلی‌ها حتی وقتی جاوااسکریپت خالی می‌نویسن، از همین امکانات تایپ‌اسکریپت توی ویرایشگرشون استفاده می‌کنن.

یه زبان، دو جا

با تایپ‌اسکریپت، می‌شه هم برای مرورگر نوشت، هم برای سرور. توی مرورگر، کد شما صفحه رو تغییر می‌ده، به کلیک‌ها جواب می‌ده و از اینترنت داده می‌گیره. روی سرور، با Node.js یا Bun، کد شما درخواست‌ها رو جواب می‌ده، با دیتابیس کار می‌کنه و فایل می‌خونه.

طبق سند رسمی Node.js، این یعنی میلیون‌ها برنامه‌نویسی که برای مرورگر جاوااسکریپت می‌نویسن، می‌تونن بخش سرور رو هم بی یاد گرفتن یه زبان کاملا متفاوت بنویسن. توی این مسیر، هر دو رو می‌بینید: ایستگاه پنجم برای مرورگر، و ایستگاه نهم برای سرور.

چند اشتباه رایج تازه‌کارها

اشتباه اول: پریدن مستقیم به فریم‌ورک‌ها، مثل ری‌اکت، پیش از جا افتادن جاوااسکریپت. فریم‌ورک‌ها روی جاوااسکریپت ساخته شدن، و کسی که پایه رو نمی‌دونه، توی اولین خطای عجیب گیر می‌کنه. اشتباه دوم: کپی کردن کد از اینترنت یا هوش مصنوعی بی فهمیدنش؛ کد کار می‌کنه، ولی چیزی یاد گرفته نمی‌شه.

اشتباه سوم، مخصوص تایپ‌اسکریپت: خاموش کردن بررسی نوع، هر جا که خطا می‌ده، با یه نوع مخصوص به اسم any. این کار، مثل کندن برچسب شیشه‌هاست؛ خطا ساکت می‌شه، ولی مشکل سر جاشه. توی ایستگاه ششم، می‌بینیم چرا و کی باید از any دوری کرد.

یه برنامه‌ی ساده‌ی تمرین

یه برنامه‌ی ساده که برای خیلی‌ها جواب داده: هر روز، یه درس یا نصف یه درس بخونید و تمرینش رو انجام بدید. هر هفته، یه روز رو برای مرور بذارید: تمرین‌های هفته رو بی نگاه به جواب، از اول بنویسید. و هر بار که یه ایستگاه تموم شد، پروژه‌ی کوچیکش رو کامل بسازید، حتی اگه چند روز طول بکشه.

این برنامه، سه کار پایه‌ی یادگیری رو پوشش می‌ده که توی مسیر یاد بگیریم چطور یاد بگیریم دیدیم: تمرین پخش‌شده در زمان، یادآوری بی نگاه، و به کار بردن توی یه کار واقعی.

هوش مصنوعی و تایپ‌اسکریپت

ابزارهای هوش مصنوعی امروز تایپ‌اسکریپت خوب می‌نویسن؛ و نوع‌ها، کار اون‌ها رو هم بهتر می‌کنن، چون ابزار می‌دونه هر چیز چه شکلیه. ولی همون قاعده‌ی همیشگی سر جاشه: کدی که درست به نظر میاد، ممکنه غلط باشه؛ و کسی که کد رو نفهمه، نمی‌تونه بسنجتش.

پیشنهاد ما برای این مسیر: تمرین‌ها رو اول خودتون بنویسید، بی کمک. وقتی کار کرد یا واقعا گیر کردید، از هوش مصنوعی بخواید کد شما رو توضیح بده یا یه راه دیگه پیشنهاد کنه؛ نه اینکه از اول براتون بنویسه. این‌طوری، هوش مصنوعی معلم می‌شه، نه جایگزین یادگیری.

زبان‌هایی که زنده‌ان

هم جاوااسکریپت، هم تایپ‌اسکریپت، زنده‌ان و مرتب نسخه‌ی تازه می‌گیرن. جاوااسکریپت هر سال یه نسخه‌ی تازه‌ی استاندارد داره، و تایپ‌اسکریپت چند بار در سال. بیشتر تغییرها، چیزهای تازه‌ان که اضافه می‌شن، نه چیزهای قدیمی که حذف بشن؛ پس چیزی که امروز یاد می‌گیرید، فردا هم کار می‌کنه.

درس‌های این مسیر، از سند رسمی خود سازنده‌ها نوشته شدن، و سندها با اثر انگشت نگه داشته شدن؛ یعنی اگه سند رسمی عوض بشه، می‌فهمیم و درس رو به‌روز می‌کنیم. اگه یه وقت چیزی توی درس با نسخه‌ی شما فرق داشت، سند رسمی برنده‌ست.

بعد از این مسیر

بعد از این مسیر، دو راه اصلی جلوتونه. اگه بخش دیدنی سایت‌ها و اپ‌ها رو دوست دارید، ری‌اکت، و بعدش نکست جی‌اس برای ساختن سایت کامل. اگه بخش پشت صحنه رو، هونو برای ساختن API و بک‌اند. هر سه، روی همین تایپ‌اسکریپت ساخته شدن.

و اگه با داده کار دارید، SQL؛ و برای هوش مصنوعی، ساختن اپ با مدل زبانی. تایپ‌اسکریپت، پایه‌ی مشترک همه‌ی این مسیرهاست؛ و هر چی محکم‌تر باشه، بقیه سریع‌تر پیش می‌رن.

یه جمع‌بندی کوتاه

تایپ‌اسکریپت، جاوااسکریپتیه که نوع‌ها رو پیش از اجرا بررسی می‌کنه و بعد پاکشون می‌کنه، تا همون جاوااسکریپت اجرا بشه. این مسیر اول جاوااسکریپت، بعد نوع‌ها و آخر اجرا روی سرور رو یاد می‌ده، با تمرین روی کامپیوتر خودتون و یه پروژه‌ی واقعی آخر هر ایستگاه.

چند باور رایج

  • «تایپ‌اسکریپت یه زبان کاملا جداست.» جاوااسکریپته، به‌اضافه‌ی نوع.
  • «تایپ‌اسکریپت برنامه رو سریع‌تر می‌کنه.» رفتار اجرا رو عوض نمی‌کنه؛ خطا رو زودتر پیدا می‌کنه.
  • «برای شروع، تایپ‌اسکریپت سخت‌تره.» با جاوااسکریپت شروع می‌کنیم و نوع رو کم‌کم اضافه.
  • «any یعنی کار تمومه.» any برچسب رو می‌کنه؛ مشکل سر جاشه.
  • «با هوش مصنوعی، یاد گرفتن لازم نیست.» برای سنجیدن کدش، لازمه.

یه مثال

حسین یه فروشگاه کوچیک اینترنتی داشت که یه برنامه‌نویس آزاد، سال‌ها پیش با جاوااسکریپت ساخته بود. هر بار که خودش یه تغییر کوچیک می‌داد، یه جای دیگه خراب می‌شد؛ مثلا یه بار، قیمت‌ها به جای جمع شدن، کنار هم چسبیدن و یه سبد خرید، سی میلیون تومن حساب شد.

حسین تصمیم گرفت تایپ‌اسکریپت یاد بگیره. بعد از چند هفته، یه بخش کوچیک کد رو به تایپ‌اسکریپت برگردوند، و ویرایشگر، توی همون روز اول، سه جا نشون داد که یه متن به جای عدد فرستاده شده بود؛ دقیقا همون خطای سبد سی میلیونی. حالا هر تغییری می‌ده، اول خط‌های قرمز رو نگاه می‌کنه.

تمرین امروز

امروز، پیش از نصب، یه کار ساده انجام بدید.

  1. یه برنامه‌ی کوچیک که هر روز ازش استفاده می‌کنید رو انتخاب کنید؛ مثلا ماشین‌حساب یا یه فرم ثبت‌نام.
  2. سه مقدار که این برنامه نگه می‌داره رو بنویسید؛ مثلا اسم، سن، ایمیل.
  3. برای هر کدوم، یه برچسب نوع بنویسید: متن، عدد یا درست و غلط.
  4. یه خطای ممکن برای هر کدوم بنویسید؛ مثلا «سن به جای عدد، متن باشه».
  5. یه دفترچه یا فایل برای این مسیر باز کنید و این‌ها رو اولین یادداشتش کنید.

درس بعدی، دقیق می‌گه تایپ‌اسکریپت چیه: تایپ اسکریپت چیه.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • تایپ‌اسکریپت یعنی جاوااسکریپت به‌اضافه‌ی نوع.
  • خطاهای نوع رو پیش از اجرا پیدا می‌کنه.
  • اول جاوااسکریپت، بعد نوع، بعد اجرا روی سرور.
  • تمرین‌ها روی کامپیوتر خودتون؛ ابزارها رایگانن.
  • هر ایستگاه با یه پروژه‌ی کوچیک واقعی تموم می‌شه.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس

درس بعد