آموزشبرنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر

SQL و کار با داده

آموزش SQL از صفر و پایگاه داده چیست به زبان ساده: جدول، کوئری، join، ایندکس و نرمال سازی، تا تحلیل داده و مهندسی داده؛ تمرین روی کامپیوتر خودتان با ابزار رایگان.

از صفر۱۲ ایستگاه۵۴ درس۵ درس آماده

شروع۵ از ۵ درس آماده

داده دارایی هر کسب‌وکار است؛ ببینید کجا نگه داشته می‌شود و چرا SQL زبان مشترک آن است.

  1. SQL و کار با داده: از کجا شروع کنیمآماده

    در این مسیر SQL را روی کامپیوتر خودتان می‌نویسید و اجرا می‌کنید؛ از اولین جدول تا تحلیل و جابه‌جایی داده.

  2. دیتابیس چیست به زبان سادهآماده

    انباری منظم برای داده که می‌شود سریع از آن پرسید، به آن افزود و آن را امن نگه داشت.

  3. SQL چیست و چه کاربردی داردآماده

    SQL (Structured Query Language)، یعنی زبان پرس‌وجوی ساختاریافته؛ زبانی که تقریبا همه‌ی دیتابیس‌های رابطه‌ای می‌فهمند.

  4. انواع پایگاه داده: رابطه‌ای و NoSQLآماده

    جدول‌های به‌هم‌پیوسته، یا سند، کلید و مقدار، و گراف؛ هر کدام برای چه کاری.

  5. نصب ابزار: اولین دیتابیس روی کامپیوتر خودتانآماده

    SQLite بی نصب سرور و PostgreSQL برای کار جدی؛ هر دو رایگان و متن‌باز.

جدول و داده۶ درس، به‌زودی

پایه‌ی دیتابیس رابطه‌ای: جدول، ستون و ردیف.

  1. جدول، ستون و ردیف به‌زودی

    هر جدول یک نوع چیز را نگه می‌دارد و هر ردیف یک نمونه از آن است؛ مثل یک صفحه‌ی اکسل با قانون.

  2. نوع داده در SQL به‌زودی

    عدد، متن، تاریخ و درست و غلط؛ نوع درست جلوی داده‌ی خراب را می‌گیرد.

  3. ساختن جدول (CREATE TABLE) به‌زودی

    تعریف ستون‌ها و نوعشان؛ اولین دستوری که می‌نویسید.

  4. کلید اصلی: شناسه‌ی هر ردیف به‌زودی

    ستونی که هر ردیف را یکتا می‌کند؛ مثل کد ملی برای آدم‌ها.

  5. افزودن داده (INSERT) به‌زودی

    گذاشتن ردیف تازه در جدول.

  6. تغییر و پاک کردن داده (UPDATE و DELETE) به‌زودی

    دو دستور قدرتمند که بی شرط درست، کل جدول را عوض می‌کنند.

پرسیدن از داده۵ درس، به‌زودی

قلب SQL: گرفتن همان داده‌ای که لازم دارید.

  1. خواندن داده (SELECT) به‌زودی

    پرسیدن از جدول: کدام ستون‌ها، از کدام جدول.

  2. شرط در کوئری (WHERE) به‌زودی

    فقط ردیف‌هایی که شرطی را دارند؛ مثل سفارش‌های امروز.

  3. مرتب کردن و محدود کردن (ORDER BY و LIMIT) به‌زودی

    گران‌ترین ده محصول، یا تازه‌ترین سفارش‌ها.

  4. مقدار خالی (NULL) و دردسرهایش به‌زودی

    خالی با صفر و متن خالی فرق دارد؛ و چرا مقایسه با آن جواب عجیب می‌دهد.

  5. تابع‌های SQL: متن، عدد و تاریخ به‌زودی

    بریدن متن، گرد کردن عدد و حساب با تاریخ، درون خود کوئری.

جمع‌بندی داده۴ درس، به‌زودی

از هزاران ردیف به چند عدد که معنی دارند.

  1. شمردن، جمع و میانگین (COUNT، SUM، AVG) به‌زودی

    خلاصه کردن یک ستون در یک عدد؛ فروش کل یا میانگین سبد خرید.

  2. گروه‌بندی (GROUP BY) به‌زودی

    خلاصه برای هر گروه؛ فروش هر ماه یا هر شهر.

  3. شرط روی گروه‌ها (HAVING) به‌زودی

    فقط گروه‌هایی که خلاصه‌شان شرطی را دارد؛ شهرهایی با بیش از صد سفارش.

  4. تابع‌های پنجره‌ای: رتبه و جمع پیوسته به‌زودی

    حساب روی ردیف‌های همسایه بی گروه کردن؛ رتبه‌ی هر محصول در دسته‌ی خودش.

چند جدول با هم۵ درس، به‌زودی

داده در جدول‌های جدا است تا تکرار نشود؛ join آن را دوباره کنار هم می‌گذارد.

  1. رابطه میان جدول‌ها و کلید خارجی به‌زودی

    سفارش به مشتری اشاره می‌کند، نه اینکه اسم مشتری را تکرار کند.

  2. join در SQL چیست به‌زودی

    کنار هم گذاشتن ردیف‌های دو جدول با یک ستون مشترک.

  3. انواع join: داخلی، چپ، راست و کامل به‌زودی

    کدام ردیف‌ها می‌مانند وقتی جفتشان در جدول دیگر نیست.

  4. زیرکوئری و CTE به‌زودی

    کوئری درون کوئری، و نوشتن کوئری بلند به شکل چند قدم خوانا.

  5. یکی کردن نتیجه‌ها (UNION) به‌زودی

    چسباندن جواب دو کوئری زیر هم.

طراحی دیتابیس۵ درس، به‌زودی

دیتابیس خوب از طراحی خوب شروع می‌شود؛ تغییرش بعدا گران است.

  1. طراحی مدل داده: از کاغذ تا جدول به‌زودی

    پیدا کردن چیزها، ویژگی‌ها و رابطه‌ها پیش از ساختن جدول.

  2. نمودار رابطه‌ی موجودیت‌ها (ERD) به‌زودی

    کشیدن جدول‌ها و رابطه‌هایشان؛ زبان مشترک برنامه‌نویس و تحلیلگر.

  3. نرمال سازی پایگاه داده به‌زودی

    حذف تکرار با شکستن جدول‌ها؛ سه سطح اول نرمال به زبان ساده.

  4. کجا تکرار عمدی می‌ارزد به‌زودی

    گاهی برای سرعت خواندن، کمی تکرار را آگاهانه می‌پذیریم.

  5. قید: قانون‌هایی که دیتابیس نگهبانشان است به‌زودی

    یکتا، خالی‌نبودن و بررسی؛ جلوگیری از داده‌ی خراب در خود دیتابیس.

سرعت و درستی۵ درس، به‌زودی

دیتابیس بزرگ کند می‌شود و هم‌زمانی خطا می‌سازد؛ دو ابزار اصلی برای هر دو.

  1. ایندکس در دیتابیس چیست به‌زودی

    فهرستی کنار جدول که جستجو را از خطی به لگاریتمی می‌برد؛ و هزینه‌اش در نوشتن.

  2. خواندن نقشه‌ی اجرای کوئری (EXPLAIN) به‌زودی

    دیدن اینکه دیتابیس کوئری شما را چطور اجرا می‌کند و کجا کند است.

  3. تراکنش: همه یا هیچ به‌زودی

    چند تغییر که با هم انجام می‌شوند یا هیچ‌کدام؛ مثل انتقال پول.

  4. ACID به زبان ساده به‌زودی

    چهار قولی که دیتابیس رابطه‌ای درباره‌ی درستی داده می‌دهد.

  5. پشتیبان‌گیری و بازگرداندن به‌زودی

    پشتیبانی که هیچ‌وقت آزموده نشده، پشتیبان نیست.

امنیت داده۳ درس، به‌زودی

داده‌ی مردم امانت است.

  1. تزریق SQL و جلوگیری از آن به‌زودی

    رایج‌ترین حمله به دیتابیس، و اینکه کوئری پارامتری چطور جلویش را می‌گیرد.

  2. کاربر و دسترسی در دیتابیس به‌زودی

    هر برنامه فقط همان اجازه‌ای را بگیرد که لازم دارد.

  3. داده‌ی شخصی: کمتر جمع کنید، امن نگه دارید به‌زودی

    رمزنگاری، پاک کردن داده‌ی کهنه و حق حذف کاربر.

SQL از برنامه۳ درس، به‌زودی

برنامه‌ها چطور با دیتابیس حرف می‌زنند.

  1. وصل شدن به دیتابیس از پایتون و تایپ‌اسکریپت به‌زودی

    رشته‌ی اتصال، کوئری پارامتری و بستن اتصال.

  2. ORM چیست و کی به کار می‌آید به‌زودی

    ORM (Object-Relational Mapping)؛ کار با جدول به شکل شیء در کد، با مزیت‌ها و هزینه‌هایش.

  3. مهاجرت (Migration): تغییر جدول بی از دست دادن داده به‌زودی

    ثبت هر تغییر ساختار به شکل یک فایل، تا همه‌ی نسخه‌ها هم‌شکل بمانند.

تحلیل داده۵ درس، به‌زودی

از داده به جواب سوال کسب‌وکار.

  1. تحلیل داده چیست به‌زودی

    پرسیدن سوال درست از داده و خواندن درست جواب.

  2. تحلیل داده با SQL: پنج سوال رایج به‌زودی

    فروش در زمان، مشتری‌های برگشتی، سبد میانگین، قیف و رتبه.

  3. پاک‌سازی داده: تکراری، خالی و نادرستدر مسیر یادگیری ماشینآماده
  4. اشتباه‌های رایج در خواندن داده به‌زودی

    میانگین گمراه‌کننده، همبستگی به جای علت، و نمونه‌ی کج.

  5. خواندن داده‌ی آنالیتیکس با SQLدر مسیر آموزش گوگل آنالیتیکس
مهندسی داده۶ درس، به‌زودی

داده باید از جایی به جای دیگر برسد، تمیز و به‌موقع.

  1. مهندسی داده چیست به‌زودی

    ساختن لوله‌هایی که داده را از منبع‌ها جمع، تمیز و آماده‌ی تحلیل می‌کنند.

  2. ETL چیست: بیرون کشیدن، تبدیل، بارگذاری به‌زودی

    سه قدم جابه‌جایی داده؛ و چرا امروز گاهی ترتیبش ELT است.

  3. انبار داده چیست به‌زودی

    دیتابیسی جدا برای تحلیل، که داده‌ی همه‌ی سیستم‌ها را کنار هم دارد.

  4. لوله‌ی داده و زمان‌بندی به‌زودی

    اجرای خودکار قدم‌ها هر شب یا هر ساعت، و خبر دادن وقتی جایی خراب شد.

  5. کیفیت داده در لوله: آزمون داده به‌زودی

    بررسی خودکار تعداد، خالی‌ها و محدوده‌ها پیش از رسیدن داده به گزارش.

  6. NoSQL چیست و کی به کار می‌آید به‌زودی

    دیتابیس‌های سند و کلید و مقدار؛ وقتی شکل داده ثابت نیست یا مقیاس خیلی بزرگ است.

پایان راه۲ درس، به‌زودی

همه را در یک پروژه کنار هم بگذارید.

  1. پروژه: دیتابیس یک فروشگاه کوچک، از طراحی تا گزارش به‌زودی

    طراحی جدول‌ها، پر کردن داده، کوئری‌های گزارش و ایندکس؛ همه روی کامپیوتر خودتان.

  2. بعد از این مسیر به‌زودی

    پایتون برای تحلیل، یا ساختن اپ با مدل زبانی که از دیتابیس شما جواب می‌دهد.