آموزشعلوم کامپیوتر

درس ۴ از ۱۹، برنامه‌نویسی و علوم کامپیوتر، حدود ۲۵ دقیقه خواندن

به چه ترتیبی بخوانیم

جواب کوتاه

برای کسی که از صفر شروع می‌کنه، این ترتیب پیشنهادی ماست، که با هسته‌ی سرفصل جهانی می‌خونه: پله‌ی ۱، فکر برنامه‌نویسی و یه زبان اول، مثل پایتون؛ پله‌ی ۲، کامپیوتر چطور کار می‌کنه، و الگوریتم و ساختمان داده، با کمی ریاضی کنارش؛ پله‌ی ۳، داده و SQL، شبکه، و لینوکس؛ پله‌ی ۴، ساختن: یه زبان دوم مثل تایپ‌اسکریپت، وب، و تست؛ پله‌ی ۵، ریاضی برای هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، و اپ با مدل زبانی؛ و پله‌ی ۶، امنیت، اخلاق و انصاف، که از اول هم، کنار همه‌ی پله‌هاست. مثل ساختن یه خونه: اول پی، بعد دیوار، بعد لوله و سیم، بعد اتاق‌ها، و آخر، ریزه‌کاری. می‌شه زودتر رنگ زد، ولی دیوار بی پی، ترک برمی‌داره. ترتیب، مارپیچیه: به هر حوزه، بعدا، با عمق بیشتر، برمی‌گردید. و هر هفته، چند ساعت منظم، از چند روز پشت سر هم و بعد رها کردن، بهتره.

ساختن یه خونه

درس قبل فرق علوم کامپیوتر و مهندسی کامپیوتر رو گفت. حالا، سوال عملی: از کجا شروع کنیم؟ ساختن یه خونه رو تصور کنید. اول، پی رو می‌ریزید. بعد، دیوارها رو بالا می‌برید. بعد، لوله و سیم‌کشی. بعد، اتاق‌ها رو کامل می‌کنید. و آخر، رنگ و ریزه‌کاری.

می‌شه این ترتیب رو به هم زد؟ می‌شه؛ مثلا یه دیوار رو زودتر رنگ کرد. ولی اگه پی، محکم نباشه، دیوار ترک برمی‌داره، و رنگ هم، با اون. یاد گرفتن علوم کامپیوتر هم، همین‌طوره. این درس، ترتیب ساختن این خونه رو می‌گه.

چرا ترتیب مهمه

علوم کامپیوتر، پر از موضوع‌هاییه که روی هم ساخته می‌شن. یادگیری ماشین، بی برنامه‌نویسی و کمی ریاضی، فقط یه سری کلمه‌ی عجیبه. وب، بی فهمیدن شبکه، جادو به نظر میاد. و الگوریتم، بی یه زبان برنامه‌نویسی، فقط روی کاغذ می‌مونه.

خیلی از کسایی که این رشته رو رها می‌کنن، از وسط شروع کردن: مستقیم رفتن سراغ هوش مصنوعی یا یه فریم‌ورک مد روز، و چون پایه نداشتن، گیر کردن و فکر کردن «من استعداد ندارم». در حالی که مشکل، فقط ترتیب بود.

این ترتیب، مال ماست

یه نکته‌ی صادقانه: ترتیبی که اینجا می‌گیم، پیشنهاد ماست؛ تنها ترتیب درست دنیا نیست. سرفصل جهانی علوم کامپیوتر، خودش، یه ترتیب واحد تعیین نمی‌کنه؛ و می‌گه هر برنامه‌ی آموزشی، می‌تونه حوزه‌هایی رو برای تمرکز انتخاب کنه.

ولی این ترتیب، از روی دو چیز ساخته شده: هسته‌ای که سرفصل جهانی، برای همه لازم می‌دونه؛ و تجربه‌ی دوره‌های شناخته‌شده‌ی مقدماتی، که معمولا، با همین ترتیب، از فکر برنامه‌نویسی شروع می‌کنن و کم‌کم، به سیستم و کاربرد می‌رسن.

سرفصل جهانی، چی رو پایه می‌دونه

سرفصل جهانی، می‌گه هر فارغ‌التحصیل، دست‌کم، باید سه چیز بدونه: پایه‌های ساختن نرم‌افزار و سیستم؛ ابزارها و فریم‌ورک‌های امروزی؛ و پایه‌های ریاضی و نظری. و توی حوزه‌ی ساختن نرم‌افزار، می‌گه روان بودن توی ساختن نرم‌افزار، پایه‌ی مطالعه‌ی کل رشته‌ست.

یه گزارش جهانی دیگه هم، می‌گه توی نسخه‌ی قبلی سرفصل، حدود چهل درصد ساعت‌های هسته، به الگوریتم و پیچیدگی، زبان‌های برنامه‌نویسی، پایه‌های ساختن نرم‌افزار، و مهندسی نرم‌افزار می‌رسید. یعنی برنامه‌نویسی و الگوریتم، واقعا پایه‌ان.

شش پله

ترتیب ما، شش پله داره. پله‌ی ۱: فکر برنامه‌نویسی و یه زبان اول. پله‌ی ۲: کامپیوتر چطور کار می‌کنه، و الگوریتم، با کمی ریاضی. پله‌ی ۳: داده، شبکه، و لینوکس. پله‌ی ۴: ساختن؛ زبان دوم، وب، و تست.

پله‌ی ۵: هوش مصنوعی؛ ریاضیش، یادگیری ماشین، و اپ با مدل زبانی. پله‌ی ۶: امنیت و اخلاق؛ که در واقع، از پله‌ی اول، کنار همه‌ی پله‌هاست. بخش‌های بعدی، هر پله رو، با مسیر کتابخونه‌ش، باز می‌کنن.

پله‌ی ۱: فکر برنامه‌نویسی

پله‌ی اول، فکر برنامه‌نویسیه؛ نه یه زبان خاص، بلکه ایده‌هایی که توی همه‌ی زبان‌ها هستن: متغیر، شرط، حلقه، تابع، و داده. مسیر مفاهیم برنامه‌نویسی کتابخونه، دقیقا برای همینه.

این پله، پی خونه‌ست. اگه این ایده‌ها، خوب جا بیفتن، یاد گرفتن هر زبان تازه‌ای، فقط یاد گرفتن یه دستور زبان تازه‌ست؛ نه یه دنیای تازه. برای همین، عجله نکنید؛ و تمرین‌های آخر هر درس رو، واقعا، روی کامپیوتر خودتون انجام بدید.

یه زبان اول

کنار فکر برنامه‌نویسی، یه زبان واقعی لازمه، تا ایده‌ها رو امتحان کنید. پیشنهاد ما برای زبان اول، پایتونه؛ و مسیر پایتون از صفر کتابخونه، از صفر شروع می‌کنه.

یه اشتباه رایج، اینه که آدم، روزها و هفته‌ها، دنبال «بهترین زبان» بگرده، و از این زبان به اون زبان بپره. زبان اول، مهم‌ترین تصمیم نیست؛ مهم، اینه که یکی رو انتخاب کنید و باهاش، چند پروژه‌ی کوچیک، کامل کنید.

چرا پایتون

دلیل پیشنهاد پایتون، ساده‌ست: کدش، به زبون آدمیزاد نزدیکه، و برای شروع، کمتر قاعده‌ی دست‌وپاگیر داره. و بعدا، توی داده، هوش مصنوعی، و خودکار کردن کارها، خیلی به کار میاد؛ یعنی چیزی که یاد می‌گیرید، دور ریخته نمی‌شه.

اگه مطمئنید که فقط می‌خواید سایت بسازید، می‌تونید با تایپ‌اسکریپت هم شروع کنید. فرق اصلی، کمه؛ چون فکر برنامه‌نویسی، توی هر دو، یکیه. مهم، شروع کردن و ادامه دادنه.

پله‌ی ۲: کامپیوتر از داخل

پله‌ی دوم، دو بخش داره. بخش اول، فهمیدن اینکه کامپیوتر، از داخل، چطوری کار می‌کنه: صفر و یک، پردازنده، حافظه، و سیستم‌عامل. مسیر کامپیوتر چطور کار می‌کنه کتابخونه، برای همینه.

این، مثل دیوارهای خونه‌ست. وقتی بدونید برنامه‌تون، روی چه چیزی اجرا می‌شه، خیلی از رفتارهای عجیبش، معنی پیدا می‌کنن؛ مثلا چرا یه برنامه، کند می‌شه، یا چرا یه عدد اعشاری، دقیقا اون چیزی نیست که انتظار داشتید.

پله‌ی ۲: الگوریتم و ساختمان داده

بخش دوم پله‌ی دوم، الگوریتم و ساختمان داده‌ست؛ همون پایه‌ای که سرفصل جهانی، قلب علوم کامپیوتر می‌دونه. مسیر الگوریتم و ساختمان داده کتابخونه، از صفر، مرتب کردن، جست‌وجو، و ساختارهای داده‌ی اصلی رو، یاد می‌ده.

بهترین زمان برای این مسیر، وقتیه که یه زبان رو، اونقدر بلدید که بتونید یه برنامه‌ی کوچیک بنویسید. اون موقع، هر الگوریتم رو، می‌تونید پیاده کنید و ببینید چطوری کار می‌کنه؛ نه فقط روی کاغذ بخونید.

ریاضی، کنار راه

سرفصل جهانی، می‌گه ریاضی، سنگ بنای این رشته‌ست، و نقشش، بیشتر هم شده. ولی ریاضی رو، لازم نیست همه‌ش رو پیش از شروع بخونید. بهتره کنار پله‌ها، کم‌کم، جلو بره: منطق و شمردن، کنار الگوریتم؛ آمار و احتمال، پیش از داده و هوش مصنوعی.

اگه سال‌هاست ریاضی نخوندید، نگران نباشید. ریاضی این رشته، بیشتر از جنس فکر کردن دقیقه، تا حساب کردن سخت. مسیر ریاضی برای هوش مصنوعی کتابخونه، از صفر شروع می‌کنه، و هر جا لازم شد، می‌تونید ازش استفاده کنید.

پله‌ی ۳: داده

پله‌ی سوم، لوله‌کشی و سیم‌کشی خونه‌ست؛ چیزهایی که دیده نمی‌شن، ولی بی اون‌ها، خونه کار نمی‌کنه. اولیش، داده‌ست: تقریبا هر نرم‌افزار واقعی، یه جایی داده ذخیره می‌کنه. مسیر SQL و کار با داده کتابخونه، یاد می‌ده داده رو چطوری مدل کنید، ذخیره کنید، و ازش سوال بپرسید.

SQL، یکی از ماندگارترین مهارت‌های این رشته‌ست؛ سال‌هاست که تقریبا همون‌طوری مونده. یاد گرفتنش، تقریبا هیچ‌وقت، هدر نمی‌ره.

پله‌ی ۳: شبکه

دومین تیکه‌ی پله‌ی سوم، شبکه‌ست: اینکه کامپیوترها، چطوری با هم حرف می‌زنن. امروز، تقریبا هیچ نرم‌افزاری، تنها کار نمی‌کنه؛ همه، به اینترنت وصلن. مسیر آموزش شبکه به زبان ساده کتابخونه، از رابطه‌ی کاربر و سرور شروع می‌کنه.

وقتی شبکه رو بفهمید، وب، دیگه جادو نیست: می‌دونید وقتی یه آدرس رو توی مرورگر می‌زنید، چه اتفاق‌هایی، پشت سر هم، می‌افته. این، برای پله‌ی ساختن، خیلی کمک می‌کنه.

پله‌ی ۳: لینوکس و سرور

سومین تیکه، لینوکس و کار با سروره. بیشتر سرورهای دنیا، لینوکسی‌ان؛ و هر برنامه‌ای که می‌سازید، آخر، یه جایی، روی یه سرور اجرا می‌شه. مسیر لینوکس، داکر و رایانش ابری کتابخونه، کار با خط فرمان، داکر، و ابر رو، یاد می‌ده.

این تیکه، همون جاییه که خیلی از برنامه‌نویس‌های تازه‌کار، ازش می‌ترسن؛ چون صفحه‌ی سیاه خط فرمان، غریبه به نظر میاد. ولی با چند هفته تمرین، تبدیل می‌شه به یکی از قوی‌ترین ابزارهاتون.

پله‌ی ۴: ساختن

پله‌ی چهارم، ساختن اتاق‌هاست: یعنی نرم‌افزار واقعی که آدم‌ها ازش استفاده کنن. اولیش، یه زبان دومه؛ پیشنهاد ما، تایپ‌اسکریپته، که زبان اصلی وبه. مسیر تایپ‌اسکریپت از صفر کتابخونه، برای همینه.

یاد گرفتن زبان دوم، یه اتفاق خوب داره: می‌بینید که فکر برنامه‌نویسی، واقعا، بین زبان‌ها مشترکه؛ و زبان دوم، خیلی سریع‌تر از اولی، یاد گرفته می‌شه. این، همون حرف حوزه‌ی پایه‌های زبان‌ها توی سرفصل جهانیه.

پله‌ی ۴: وب

بعد از تایپ‌اسکریپت، ساختن برای وب: مسیرهای ری‌اکت برای ساختن رابط کاربری، نکست جی‌اس برای ساختن کل سایت، و هونو برای ساختن سرور و API. این مسیرها، سطح «میانه» دارن؛ یعنی بعد از پایه‌ها، بخونیدشون.

یه اشتباه رایج، اینه که آدم، مستقیم از اینجا شروع کنه، چون نتیجه‌ش، زود دیده می‌شه. ولی بی پله‌های قبلی، هر بار که چیزی خراب بشه، نمی‌دونید چرا؛ و یه فریم‌ورک، معمولا، چند سال بعد، جاش رو به یکی دیگه می‌ده؛ پایه‌ها می‌مونن.

پله‌ی ۴: تست

آخرین تیکه‌ی پله‌ی چهارم، تسته: اینکه مطمئن بشید برنامه‌تون، درست کار می‌کنه، و با هر تغییر، چیزی نمی‌شکنه. مسیر تست نرم‌افزار کتابخونه، درباره‌ی همینه.

سرفصل جهانی، دقیق بودن رو، یکی از ویژگی‌های اصلی فارغ‌التحصیل این رشته می‌دونه، برای درستی و کامل بودن راه‌حل. تست، ابزار عملی همین دقته. و هر چی زودتر عادت کنید که کدتون رو تست کنید، بهتره.

پله‌ی ۵: هوش مصنوعی

پله‌ی پنجم، هوش مصنوعیه؛ که این روزها، خیلی‌ها، می‌خوان ازش شروع کنن. ولی حالا، با پله‌های قبلی، آماده‌اید: برنامه‌نویسی بلدید، داده رو می‌شناسید، و ریاضی پایه رو دارید. اول، ریاضی برای هوش مصنوعی، اگه کامل نخوندید؛ بعد، یادگیری ماشین.

و بعد، ساختن اپ با مدل زبانی؛ یعنی استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ، توی نرم‌افزار خودتون. این ترتیب، کمک می‌کنه هوش مصنوعی رو، واقعا بفهمید، نه فقط ازش استفاده کنید.

پله‌ی ۶: امنیت و اخلاق

پله‌ی ششم، امنیت و اخلاقه. ولی یه فرق مهم با بقیه داره: در واقع، پله‌ی آخر نیست. سرفصل جهانی، توی آخرین نسخه‌ش، حوزه‌ی جامعه و اخلاق رو، توی تقریبا همه‌ی حوزه‌ها، گذاشته؛ و می‌گه امنیت، باید یه ذهنیت از اول کار باشه، نه یه تیکه که آخر اضافه بشه.

پس از همون پله‌ی اول، هر وقت چیزی ساختید، بپرسید: این، امنه؟ به کسی آسیب نمی‌زنه؟ حریم خصوصی رو رعایت می‌کنه؟ مسیر «امنیت و حریم خصوصی در اینترنت» کتابخونه، و درس آخر همین مسیر درباره‌ی اخلاق، کنار همه‌ی پله‌ها، خوندنی‌ان.

ترتیب، مارپیچیه

یه نکته‌ی مهم: این شش پله، خط صاف نیستن؛ مارپیچن. یعنی به هر حوزه، بعدا، با عمق بیشتر، برمی‌گردید. مثلا الگوریتم رو توی پله‌ی دوم، پایه‌ای یاد می‌گیرید؛ ولی توی پله‌ی پنجم، وقتی با داده‌ی بزرگ کار می‌کنید، دوباره سراغش میاید، و این بار، عمیق‌تر.

این، طبیعیه، و نشونه‌ی پیشرفته؛ نه نشونه‌ی اینکه دفعه‌ی اول، بد یاد گرفتید. هر بار که برمی‌گردید، چیزهایی رو می‌بینید که دفعه‌ی قبل، نمی‌تونستید ببینید.

پروژه، کنار هر پله

خوندن تنها، کافی نیست؛ کنار هر پله، یه پروژه‌ی کوچیک بسازید. پله‌ی ۱: یه ماشین حساب ساده. پله‌ی ۲: یه برنامه که یه فهرست بزرگ رو، با دو الگوریتم مختلف، مرتب کنه و زمانشون رو مقایسه کنه. پله‌ی ۳: یه برنامه که داده رو توی یه دیتابیس ذخیره کنه.

پله‌ی ۴: یه سایت ساده، مثلا فهرست کارها. پله‌ی ۵: یه اپ کوچیک که از یه مدل زبانی، استفاده کنه. پروژه‌ها، هر چی کوچیک‌تر و کامل‌تر، بهتر؛ یه پروژه‌ی کوچیک تموم‌شده، از یه پروژه‌ی بزرگ نیمه‌کاره، خیلی بیشتر یاد می‌ده.

با چه سرعتی

این شش پله، برای کسی که هر هفته، چند ساعت، منظم وقت بذاره، کار چند ماه، و شاید یکی دو ساله؛ بسته به اینکه چقدر وقت دارید و چقدر عمیق می‌خونید. هیچ عدد دقیقی نمی‌دیم، چون برای هر کسی فرق داره.

مهم‌تر از سرعت، پیوستگیه. سرفصل جهانی، پشتکار رو یکی از ویژگی‌های اصلی این رشته می‌دونه، چون حل مسئله، یه کار چندباره‌ست. چند ساعت منظم در هفته، معمولا، از چند روز پشت سر هم و بعد رها کردن، خیلی بیشتر جواب می‌ده.

یه برنامه‌ی هفتگی ساده

یه برنامه‌ی ساده: سه یا چهار جلسه در هفته، هر کدوم یکی دو ساعت. هر جلسه: اول، ده دقیقه مرور جلسه‌ی قبل؛ بعد، یه درس تازه؛ و بعد، تمرین روی کامپیوتر خودتون. یکی از جلسه‌ها، فقط برای پروژه.

یه کار کوچیک دیگه: آخر هر هفته، توی یه خط بنویسید این هفته چی یاد گرفتید، و کجا گیر کردید. این نوشتن، هم پیشرفت رو نشون می‌ده، هم کمک می‌کنه ببینید کدوم موضوع، باید دوباره خونده بشه.

وقتی گیر کردید

حتما، جاهایی گیر می‌کنید؛ این، بخشی از این رشته‌ست. چند کار کمک می‌کنه: اول، مسئله رو کوچیک‌تر کنید؛ کدوم تیکه‌ش دقیقا کار نمی‌کنه؟ دوم، یه استراحت کوتاه؛ خیلی وقت‌ها، جواب، بعد از یه قدم زدن، پیدا می‌شه.

سوم، سوالتون رو، دقیق و مشخص، از یه نفر، یا یه جمع آنلاین، بپرسید؛ و بگید چی امتحان کردید. و چهارم، اگه یه موضوع، واقعا، جا نیفتاده، یه پله برگردید عقب؛ شاید یه پایه، کم بوده.

می‌شه پله‌ها رو جابه‌جا کرد

این ترتیب، قانون نیست. اگه کار فوری‌ای دارید، مثلا باید زود یه سایت بسازید، می‌تونید پله‌ی وب رو زودتر بخونید. فقط بدونید که بعدا، باید برگردید و پایه‌ها رو هم بخونید؛ وگرنه، دیر یا زود، جایی گیر می‌کنید.

یه قاعده‌ی ساده: می‌تونید پله‌ها رو جابه‌جا کنید، ولی پله‌ی ۱، یعنی فکر برنامه‌نویسی و یه زبان، رو هیچ‌وقت جا نندازید. همه‌ی پله‌های دیگه، روی اون ساخته می‌شن.

اگه چیزی رو از قبل بلدید

اگه از قبل، برنامه‌نویسی بلدید، لازم نیست از اول شروع کنید. یه راه خوب، اینه که آزمون آخر هر درس رو، بی خوندن درس، امتحان کنید؛ اگه بیشترش رو درست جواب دادید، برید درس بعد. اگه نه، اون درس رو بخونید.

خیلی از برنامه‌نویس‌هایی که از راه کار، و نه دانشگاه، اومدن، فریم‌ورک‌ها رو خوب بلدن، ولی الگوریتم، شبکه، یا کامپیوتر از داخل، براشون خالیه. پر کردن همین جاهای خالی، اغلب، بیشترین پیشرفت رو براشون داره.

چه ابزاری لازمه

برای این شش پله، به چیز گرونی نیاز ندارید. یه کامپیوتر معمولی، حتی قدیمی، کافیه. یه ویرایشگر کد رایگان، یه مرورگر، و خط فرمانی که خود سیستم‌عامل داره. همه‌ی زبان‌ها و ابزارهایی که مسیرهای کتابخونه یاد می‌دن، رایگانن.

یه اشتباه رایج، اینه که آدم، پیش از شروع، روزها، ابزار و ویرایشگر و تنظیمات رو عوض کنه. ابزار ساده رو انتخاب کنید و شروع کنید؛ ابزار بهتر، وقتی لازمش شدید، خودش پیدا می‌شه.

مرور، تا یادتون نره

چون این مسیر طولانیه، چیزهایی که اول خوندید، کم‌کم یادتون می‌ره. این طبیعیه. یه کار ساده کمک می‌کنه: هر چند هفته یه بار، آزمون یکی دو درس قدیمی رو دوباره بدید. اگه یه جایی رو یادتون نبود، فقط همون بخش رو دوباره بخونید.

و بهترین مرور، استفاده‌ست: وقتی توی پله‌ی چهارم، یه سایت می‌سازید و برای ذخیره‌ی داده، از SQL استفاده می‌کنید، داره پله‌ی سوم رو هم، بی زحمت، مرور می‌کنید. پروژه، هم یاد می‌ده، هم یادآوری می‌کنه.

پس از پروژه، نترسید؛ دوست شماست.

برای صاحب‌های کسب‌وکار

یه صاحب کسب‌وکار، که نمی‌خواد برنامه‌نویس بشه ولی می‌خواد تیم فنی‌ش رو بهتر بفهمه، لازم نیست همه‌ی شش پله رو بخونه. پیشنهاد ما: درس‌های اول هر مسیر پله‌ی ۱ تا ۳، برای فهمیدن زبان تیم؛ و پله‌ی ۶، برای امنیت و حریم خصوصی مشتری‌ها.

این، کمک می‌کنه وقتی تیم می‌گه «دیتابیس کنده» یا «باید سرور رو بزرگ‌تر کنیم»، بدونید یعنی چی، و تصمیم بهتری بگیرید. چند ساعت خوندن، اغلب، هزینه‌ی یه تصمیم اشتباه رو، کم می‌کنه.

برای هر سنی

برای یه نوجوون، پله‌ی ۱، با یه پروژه‌ی سرگرم‌کننده، مثل یه بازی ساده، بهترین شروعه. سرعت، مهم نیست؛ لذت، مهمه. اگه لذت ببره، خودش، بقیه‌ی پله‌ها رو می‌خواد.

برای یه بزرگ‌سال که کنار کار می‌خونه، همون برنامه‌ی هفتگی، کلیده؛ و یه پروژه که به کار فعلیش ربط داره، مثلا خودکار کردن یه کار تکراری با پایتون، انگیزه‌ی خیلی خوبیه. هیچ سنی، برای پله‌ی اول، دیر نیست.

چند واژه

Curriculum، یعنی برنامه‌ی درسی. Prerequisite، یعنی پیش‌نیاز. Core، یعنی هسته؛ چیزی که همه باید بدونن. Elective، یعنی انتخابی. Spiral Curriculum، یعنی برنامه‌ی مارپیچی؛ برگشتن به موضوع‌ها، با عمق بیشتر.

Project-Based Learning، یعنی یادگیری با پروژه. Command Line، یعنی خط فرمان. Framework، یعنی فریم‌ورک؛ چارچوب آماده برای ساختن. Fundamentals، یعنی پایه‌ها.

جواب کوتاه

اگه کسی پرسید «علوم کامپیوتر رو به چه ترتیبی بخونم»:

شش پله، از پایه به بالا، مثل ساختن خونه: ۱، فکر برنامه‌نویسی و یه زبان اول، مثل پایتون؛ ۲، کامپیوتر از داخل، و الگوریتم و ساختمان داده، با کمی ریاضی؛ ۳، داده و SQL، شبکه، و لینوکس؛ ۴، زبان دوم مثل تایپ‌اسکریپت، وب، و تست؛ ۵، هوش مصنوعی؛ ۶، امنیت و اخلاق، که از اول، کنار همه‌ست. ترتیب، مارپیچیه؛ کنار هر پله، یه پروژه‌ی کوچیک؛ و منظم، هر هفته. پله‌ها رو می‌شه جابه‌جا کرد، ولی پله‌ی ۱ رو هرگز جا نندازید.

چند باور رایج

  • «باید از هوش مصنوعی شروع کنم.» اول پایه‌ها؛ هوش مصنوعی، پله‌ی پنجم.
  • «اول باید بهترین زبان رو پیدا کنم.» یکی رو انتخاب کنید و ادامه بدید.
  • «اول همه‌ی ریاضی رو باید بخونم.» ریاضی، کنار راه.
  • «فریم‌ورک بلد باشم، کافیه.» فریم‌ورک عوض می‌شه؛ پایه می‌مونه.
  • «اگه برگردم عقب، یعنی بد یاد گرفتم.» مارپیچ؛ نشونه‌ی پیشرفت.

یه مثال

یه آدم، با دیدن چند ویدیو، تصمیم گرفت «هوش مصنوعی یاد بگیره». مستقیم رفت سراغ یه دوره‌ی یادگیری عمیق. بعد از دو هفته، گیر کرده بود: کد پایتون رو نمی‌فهمید، ماتریس براش غریبه بود، و فکر می‌کرد استعدادش رو نداره.

یه دوست، بهش پیشنهاد داد از پله‌ی ۱ شروع کنه: چند هفته، فکر برنامه‌نویسی و پایتون؛ و یه پروژه‌ی کوچیک که خرج‌های ماهش رو حساب کنه. بعد، الگوریتم، کمی ریاضی، و داده. چند ماه بعد، دوباره به همون دوره‌ی هوش مصنوعی برگشت؛ و این بار، تقریبا همه‌ش رو، می‌فهمید.

تمرین امروز

امروز، برنامه‌ی خودتون رو بچینید.

  1. ببینید از شش پله، کدوم‌ها رو از قبل بلدید؛ با آزمون آخر درس اول هر مسیر بسنجید.
  2. اولین پله‌ای که کامل بلد نیستید رو، نقطه‌ی شروعتون کنید.
  3. سه یا چهار جلسه در هفته، با ساعت مشخص، توی تقویمتون بذارید.
  4. یه پروژه‌ی خیلی کوچیک برای همون پله انتخاب کنید.
  5. امروز، درس اول مسیر همون پله رو باز کنید و بخونید.

درس بعدی، یکی از مسیرهای پایه‌ست: مفاهیم برنامه‌نویسی.

جمع‌بندی. آنچه از این درس با خودتان می‌برید.

  • شش پله، از پایه به بالا، مثل ساختن خونه.
  • ۱ و ۲: فکر برنامه‌نویسی، یه زبان، کامپیوتر، الگوریتم و کمی ریاضی.
  • ۳ و ۴: داده، شبکه، لینوکس؛ بعد ساختن، زبان دوم، وب و تست.
  • ۵ و ۶: هوش مصنوعی؛ و امنیت و اخلاق، کنار همه.
  • مارپیچ: برگشتن با عمق بیشتر؛ منظم، هر هفته.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش، هر بار تازه از میان ۳۰ پرسش این درس. آخرش فقط کارنامه رو می‌بینید: چند تا درست، چند تا نادرست.

خودتون رو بسنجید

۱۵ پرسش

  • هر بار پرسش‌ها و ترتیب گزینه‌ها عوض می‌شه.
  • تا آخر نمی‌گیم کدوم جواب درست بوده؛ می‌تونید برگردید و جوابتون رو عوض کنید.
  • آخرش کارنامه می‌گیرید: چند تا درست، چند تا نادرست.
  • اگه وسطش بستید، دوباره که باز کنید از همون‌جا ادامه می‌دید.

فصل‌های این درس